Naýqastar sany 15 mıllıonǵa jaqyndady

COVID-19-dyń zardabyn qatty tartyp otyrǵan eldiń biri – AQSh. Bul eldi vırýs meńdegeli birneshe aı ótkenine qaramastan, jaǵdaı kún ótken saıyn qıyndap bara jatyr. Búginde Qurama shtattarda indetke shaldyqqandar sany 3,8 mıllıonnan asty. Al juma kúni vırýs juqtyrǵandar sany boıynsha bul elde taǵy da rekord jańartylyp, bir táýlikte 77 myń adamnan COVID-19 anyqtaldy.

Qaýipti derttiń qurbanyna aınalǵandar sany jóninen de AQSh kósh bastap tur. Búginge deıin qaı­tys bolǵandardyń sany 142 myńnan asty. Kún saıyn 900-den astam naýqas ómirimen qoshtasady. Ásirese, Tehas pen Kalıfornııa shtattarynda jaǵdaı múshkil. Naý­qastar sany saǵat sanap ar­typ, aýrýhanalar aýzy-mur­nyna shyǵa tolǵan. Osyǵan baılanysty eki shtatta da vırýs juqtyrǵandarǵa kómektesý úshin áskerı dárigerler ju­myl­dyryldy.

Tehas shtatynda úshinshi kún qatarynan indettiń sheń­ge­line ilingender sany 10 myń­­nan azaımaı tur. Bul aımaq­­ta 322 myńnan astam adam­nyń testi COVID-19-ǵa oń nátı­je kórsetken. Kalı­for­nııa­da naýqastardyń jalpy sany 374 myńnan asty. Bul shtat AQSh boıynsha vı­rýs juqtyr­ǵan­dary eń kóp ekinshi óńirge aınaldy. Sondaı-aq Florıdada da jaǵ­daı máz emes. Bul óńirde indet 327 myń adamdy sharpysa, 5 myńǵa jýyǵy qaza tapqan.

Oqıǵanyń bulaı órbýine baılanysty Kalıfornııa shtatynyń gýbernatory shekteý sharalaryn kúsheıtti. Soǵan sáıkes, mektepterdi qaıta ashý kezinde saqtalýy tıis mindetter bekitildi.

Aıta keterligi, koronavırýstyń jo­ǵar­ǵy qarqynmen taralýy Aq úı basshysy Donald Tramptyń abyroıyna nuqsan keltirdi. Birqatar buqaralyq aqparat quraldary júrgizgen saýalnamaǵa súıensek, amerıkalyqtardyń 38 paıyzy ǵana AQSh prezıdentiniń indetpen kúresý áreketin quptaǵan. Bul kórsetkish mamyrda – 46 pa­ıyz, al naýryzda 51 paıyzdy quraǵan edi. Kerisinshe, D.Trampty kinálaıtyndar sany 60 paıyzǵa birden kóterilgen.

Muhıttyń arǵy betindegi taǵy bir el – Brazılııada da jaǵdaı ýshyǵyp tur. Kúni keshe osy memlekette naýqastar sany 2 mıllıonnan asty. Brazılııa densaýlyq saqtaý mınıstriniń habarlaýynsha, sońǵy táýlikte 45 myńnan astam adamnyń vırýs juqtyrǵany anyqtalǵan. Búgingi kúnge deıin 77 myńǵa jýyq adam qaýipti derttiń qurbanyna aınaldy. Táýlik saıyn Brazılııada myńnan asa naýqas o dúnıege attanady.

Bılik ókilderiniń aıtýynsha, ólimniń kúrt kóbeıýine baılanysty elde jerleý­ge arnalǵan tabyt pen mazarat orny tapshylyqqa aınalýy múmkin. Sondyqtan qaıtys bolǵandardy jerleý úshin úlken qabir qazyp, múrdelerdi sonda jerlep jatyr.

Buǵan deıin el prezıdenti Jaır Bol­sonarý­dyń COVID-19 juqtyrǵanyn ha­barlaǵan edik. Jergilikti buqaralyq aqparat quraldary taratqan málimetke súıensek, onyń jaǵdaıy táýir. Tynys alýy qıyndamaǵan,  dám sezýi joǵalmaǵan. El prezıdentiniń ózi koronavırýs qaýipsiz indet deýden tanbaı otyr. Buǵan deıin ol gıdroksıhlorokınniń arqasynda ózin jaqsy sezinetinin málimdegen edi. Áıtse de, Brazılııa juqpaly aýrýlar qoǵamdastyǵy atalǵan dárini múldem qol­danbaý qajettigin aıtyp dabyl qaǵa­dy. Olardyń paıymdaýynsha, gıdroksıhlorokın koronavırýspen aýyrǵan naýqastardy emdeý­ge jaramaıdy.

Úndistanda da indet qarqynmen taralyp jatyr. Búginde bul elde vırýs juqtyrǵandar sany mıllıonnan asty. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi keltirgen málimetterge súıensek, ótken jumada 35 myńnan astam adamnyń dertke shaldyqqany anyqtalsa, 687 naýqas baqıǵa attanǵan. Bul ekeýi de pandemııa bastalǵaly bergi Úndistandaǵy rekordtyq kórsetkish.

Bolıvýdtyń otanynda indettiń qarqyndy taralýy mynadan-aq anyq baıqalady. Máselen, 13 shildede Úndistanda naýqastar sany 900 myńǵa jeteqabyl edi. Úsh kún ishinde vırýs juqtyrǵandar mıllıonnan asyp shyǵa keldi. Osyǵan baılanysty jer­gilikti provın­sııalardyń basshylyǵy shekteý sharalaryn qaıta kúsheıtti. Al Bıhar shtatynda qaıtadan eki aptalyq lokdaýn engizildi.

Qyzyl krest uıymy Ońtústik Azııadaǵy jaǵdaıdyń múshkil ekenin aıtyp dabyl qaǵyp otyr. Olardyń sózine súıensek, sary qurlyqtyń ońtús­tigi vırýsqa tótep berýi neǵaıbyl. Ásirese halqy kóp Úndistan men turǵyndar tyǵyz orna­lasqan Pákistan jáne Bangladesh koronavırýs indetiniń kelesi oshaǵyna aınalýy ábden múmkin.

Uıymnyń alańdaýyna da negiz bar. Buǵan deıin Úndistanda negizinen Mýmbaı jáne Nıý-Delıde ǵana COVID-19 tez taraǵan-dy. Alaıda keıingi ýaqytta halyqtyń 70 paıyzdaıy mekendegen shaǵyn qalalar men eldi mekenderde indettiń sheńgeline ilingender sany artyp barady.

Qaýipti dert adam tańdamaıtynyn Úndis­tan­da taǵy bir márte dáleldedi. Bolıvýd jul­dyzy, burynǵy álem arýy Aıshvarııa Reı vırýs juq­tyrǵany anyqtaldy. Sondaı-aq onyń qyzy men kúıeýiniń testi de oń nátıje kór­setken. Qazir­gi tańda úsh naýqas ta aýrýhanada em alyp jatyr.

Soltústiktegi kórshimiz – Reseıde de naý­­qastar sany kóp. Búginge deıin bul elde 765 myń turǵynnyń vırýs juqtyrǵany anyqtalsa, 12 myńnan astam adam kóz jumǵan. Kún saıyn Reseıde shamamen alty myńǵa jýyq jańa naýqas anyqtalady.

Koronavırýs saldarynan Reseı ekono­mıkasynyń ósimi tómendeı bastady. Máselen, sáýirde ishki jalpy ónim kólemi 12 paıyzǵa azaı­sa, maýsymda bul kórsetkish 6,4 paıyzdy qurady. RBC agenttigi pandemııa aıaqtalǵanǵa deıin Reseı ekonomıkasy 1999 jylǵy jaǵdaıǵa deıin túsip ketýi múmkin ekenin boljaıdy.

Meksıkada koronavırýs juqtyrǵandar sany 324 myńnan asty. Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń bas epıdemıology Hose Lýıs Alomııanyń málimdeýinshe, ótken táýlikte elde 6149 jańa jaǵdaı anyqtalǵan.  Aıta keterligi, Meksıkada ádeıi naýqastanǵandar da bar kóri­nedi. El bıligi mundaı qadamǵa barǵandarǵa jazany qataıtyp otyr. Máselen, Nýevo-Leon shta­tyn­da qasaqana vırýs juqtyrǵandar úsh jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylýy múmkin nemese 35 myń peso (1,5 myń dollar) kóleminde aıyp­pul tóleıdi.

Izraıl densaýlyq saqtaý mınıstri Iýlıı Edelshteın eldi tolyqtaı japqanda ǵana vırýsty jeńýge bolatynyn málimdedi. Onyń paıymdaýynsha, ǵaıyptan taıyp bir ǵajaıyp kelip halyqty qutqarmasa, basqa jol joq.

Iý.Edelshteınniń bulaı deýiniń óz sebebi bar. Qazir Izraılde jaǵdaı qaıta ýshyǵyp barady. Kún saıyn eki myńǵa jýyq adamnan vırýs anyqtalyp otyr. Sondyqtan eldegi búkil dárigerler vırýspen kúreske jumyldyrylǵan. Mamandar aldaǵy ýaqytta Izraılde ókpeni jasandy jeldetý apparattaryna muqtajdyq týatynyn boljaıdy. Osyǵan oraı, shekteý sharalary kúsheıtildi. Bul ereje demalys kúnderine qatysty. Endi senbi, jeksenbi kúnderi sport zaldary, fıtnes ortalyqtary, meıramhanalar, jaǵajaılar, saýda ortalyqtary men sán salondary tolyqtaı jumysyn toqtatady. Shekteý shilde aıynyń sońyna deıin jalǵasady. Jabyq ǵımaratta 10 adamnan asatyn, kóshede 20 adamnan asatyn jınalys ótkizýge tyıym salynǵan.

Japonııada beısenbi kúni 600-den astam adam koronavırýs juqtyrǵan. Bul sońǵy úsh aı­daǵy rekordtyq kórsetkish. Kyodo agenttiginiń málimdeýinshe, el astanasy tek Tokıonyń ózinde bir kúnde 286 jaǵdaı tirkelgen.

Mamyrda Japonııada tótenshe jaǵdaı toqtatylǵan-dy. Naýqastardyń kúrt kóbeıýi bul qadamnyń qate bolǵanyn kórsetip otyr. Qazirge deıin nıppondar elinde jalpy 23 600 turǵynnyń koronavırýs juqtyrǵany tirkeldi.

Tokıoda naýqastar sany 8 myńnan asty. Shahar gýbernatory Iýrıko Koıkeniń sózine súıensek, vırýs juqtyrǵandar sanynyń artýy­na qalada jappaı test júrgizilýi sebep bolǵan.

Tokıonyń aınalasyndaǵy úsh prefektýra – Chıba, Kanagava, Saıtamada, sonymen qatar Osa­ka prefektýrasynda sońǵy táýlikte naý­qastanǵandar sany rekordtyq deńgeıge jetti. Osakada 66 adam koronavırýs juqtyrsa, Saı­tam­da – 49, Kanagavta – 48, Chıbada 32 naýqas tir­kelgen.

Koronavırýs juqtyrǵandar sanynyń kúrt artýyna baılanysty Tegeranda karantın tártibi qaıta kúsheıtildi. Senbiden eldegi bar­l­yq memlekettik qyzmetkerlerdiń úshten biri qashyqtan jumys isteýge kóshti.  Adam kóp jınalatyn is-sharalar ótkizýge tyıym salynyp, meıramhanalar jumysyn toqtatty. Aıta keteıik, Iranda maýsym aıy­nyń sońynda betperde taǵý mindettelgen soń, karantın tártibi jeńildetilgen edi. Biraq sońǵy táýlikte koronavırýs ınfeksııasy eki myńnan asa adamnan anyqtalyp, 183 naýqas kóz jumdy.

Koronavırýs pandemııasy osylaısha adamzat ataýlyny ábigerge salyp tur. Tórt­kúl dúnıeni sharpyǵan indet jeke adam­dar­dyń jaýapkershiligin kúsheıtý arqyly ǵana aınalasyndaǵy jandardy, jaqyn-jýyq­taryn aman saqtap qalýǵa bolatynyn kórsetip otyr. Osy turǵydan alǵanda qazaqtyń «Jaqynyńa janashyr bol!» ustanymy – qazirginiń basty urany ispettes.