Baıandama avtorlary sońǵy eki onjyldyq ishinde COVID-19 ekonomıkalyq saldary Qazaqstan ekonomıkasy úshin eń úlken bolǵanyn jáne onyń ósýine aıtarlyqtaı keri áserin tıgizip jatqandyǵyn aıtady.
Qazaqstan úkimeti erterek merzimde COVID-19 taralýyn boldyrmaý úshin sharalar qabyldady. Tótenshe jaǵdaı jarııalanǵannan keıin, pandemııamen kúresý, karantındik baqylaýdy engizý jáne kiris kózderi koronavırýs nemese tótenshe jaǵdaıǵa baılanysty shekteýlerge ushyraǵan adamdarǵa qoldaý kórsetý jónindegi qyzmetti úılestiretin memlekettik komıssııa quryldy.
Osy rette baıandama avtorlary 2009 jáne 2015 jyldardaǵy munaı baǵasynyń quldyraýy jıyntyq suranysty kúrt tómendetip, qarjy sektorynyń turaqtylyǵyn ózgertkenin, qshaýlaý sharalary nátıjesinde pandemııadan qutylýdyń qajetti strategııasy nátıjesinde silkinister ekonomıkaǵa áser etkenin de eskertip ótipti. "Mundaı sharalar ásirese jeke qatysýdy jáne klıentpen tikeleı baılanystyrýdy qajet etetin bızneske áser etedi.Pandemııany boldyrmaýǵa jáne medısınalyq qyzmetterge qol jetimdilikti arttyrýǵa arnalǵan bul tıimdi tásildi jalǵastyrý jáne kúsheıtý qajet. Alaıda, daǵdarysty eńserý úshin Qazaqstan qolda bar resýrstardy barynsha paıdalanyp, qurylymdyq reformalardy jalǵastyrýy qajet", delingen baıandamada.
Sondaı-aq baıandamada Qazaq úkimetine aıtar usynystaryda keltirilgen.
"Úkimet keıbir memlekettik baǵdarlamalardaǵy resýrstardy bilim berý men densaýlyq saqtaý qyzmetterine qol jetimdilikti arttyrý sharalary, sondaı-aq jumysshylar men jumys berýshilerge ýaqytsha qoldaý kórsetý úshin qaıta bólýi kerek. Orta merzimdi reformalardyń kún tártibi jańa múmkindikterge jaqsyraq beıimdelý jáne jaýap berý úshin jeke sektordyń resýrstaryn tarta alady", delingen baıandamada.
Sondaı-aq DB sarapshylary fıskaldyq jáne aqshalaı yntalandyrý sharalarynyń qalpyna kelýine áseri uzaq ýaqytqa sozylǵan pandemııa jáne álemdik ekonomıkanyń uzaqqa sozylǵan quldyraýy áserinen bolatynyn, jetkizilim tizbeginiń úzilýi jáne jahandyq saýdadaǵy sheshilmegen shıelenister resýrstardy izdeýdi odan ári qıyndatatatynyn da eskertip ótken.
"Ekonomıkalyq boljam Yntalandyrý paketi pandemııadan keıin ekonomıkalyq ósýdi qalpyna keltirýge kómektesetinin boljaıdy. Osyǵan baılanysty JIО́ 2020 jyly 3% -ǵa, al 2021 jyly 2,5% -ǵa azdap qalpyna keledi dep boljanady. Inflıasııalyq qysym 2020 jyldyń sońyna deıinjalǵasady dep kútilýde, biraq qunsyzdaný áseribirtindep tómendeı bastaıdy. Bıyl ınflıasııa teńgeniń qunsyzdanýynan keıin ortalyq banktiń6% deńgeıinen joǵary bolady", deıdi baıandama avtorlary.
Aǵymdaǵy operasııalar shotynyń tapshylyǵy 2020 jyly JIО́-niń 5% deıin ulǵaıady dep kútilýde, bul kóbinese saýda sharttarynyń nasharlaýy men munaı eksporty kóleminiń tómendeýine baılanysty. Uzaqsozylǵan daǵdarys kedeıliktiń artýyna jáne Qazaqstandaǵy teńsizdiktiń artýyna ákelýi múmkin. Aldyn-ala baǵalaý boıynsha, kedeılik deńgeıi 2020 jyly boljanǵan 8,3 paıyzdan 12,7 paıyzǵa deıinkóterilýi múmkin, bul 800 myńnan astam adamkedeıshilikte ómir súredi. "Pandemııa men jeńildetý sharalary saldarynan týyndaıtyn eńbek naryǵyndaǵy jumys, ásirese, biliktiligi tómen jumysshylar jumys isteıtin salalarda jumyspen qamtýǵa aıtarlyqtaı zardaptar ákeledi. Sapaly bilimge teń qol jetimdilik, ásirese karantın kezeńinde, ásirese, halyqtyń áleýmettik álsiz toptary úshin adamı kapıtaldyń damýyna teris áser etýi múmkin", delingen baıandamada.
