Adam kapıtalynan artyq eshteńe joq

Osylaısha únemdelgen 3 mlrd teńge qarjy adam kapıtalyna jumsalmaq.

Tarqatyp aıtar bolsaq, Shymkent qalasynyń ákimdigi el aýmaǵynda tótenshe jaǵdaıdyń engizilýine baılanysty basym emes bıýdjet shyǵystaryn ońtaılandyrý maqsatynda 2020 jyldyń bıýdjetin qaıta qarady. Eki ret naqtylaýdyń nátıjesinde 3 094,5 mln teńge ońtaılandyryldy. Qysqartylǵan shyǵynnyń ishinde teh­nıkalyq quraldardy satyp alýǵa, túr­li is-sharalardy ótkizýge, qalany abat­tan­dyrýǵa arnalǵan qarjy bar.

Únemdelgen qarjy indetke qarsy kúres sharalaryna, aýrýhanalardy dá­ri­lik zattar men medısınalyq qural-jab­dyqtarmen qamtýǵa baǵyttaldy. Naq­tylap aıtqanda, 1 647,5 mln teńge dári­lik zattar men medısınalyq qural-jabdyqtar satyp alýǵa, medısına qyz­metkerlerin ýaqytsha baspanamen qam­tamasyz etýge jáne kólikpen tasy­mal­daýǵa, ottegi stansasyn ornatýǵa bó­linse, 236,3 mln teńge qalany dezınfek­sııalaý jumystaryna, al 2 050 mln teń­ge juqpaly aýrýlar gospıtaliniń qury­lysyna jumsalmaq.

Sondaı-aq shilde aıynda qalalyq bıýdjettiń qarjysyn naqtylaý ju­mystary qolǵa alynady. Epıdemııa­lyq jaǵdaıǵa baılanysty bıýdjet shy­ǵyndaryna taldaý jasalyp, jalpy 7 214,6 mln teńge ońtaılandyrylady dep jos­parlanýda. Naqtylaý kezinde mádenı is-sharalar ótkizý, qalany kógaldandyrý-abattandyrý, qyzmettik issaparlar, memlekettik muqtajǵa jer telimderin alý, qurylys jumystary sııaqty shy­ǵyndar qysqartylady. Atalǵan qar­jy densaýlyq saqtaý salasynyń mate­rıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtýǵa baǵyttalady.

Dári-dármektiń bir aılyq qory jasaqtaldy

Túneýgúni dári-dármek izdep túńilgen, dárihana jaǵalap dármensiz kúı keshken jurttyń janaıqaıy qatty shyqqany belgili. Osyndaı kúıge tap bolǵan aza­mattar jaqyndaryn aıtyp kelmes indet­ten aman alyp qalý úshin áleýmettik jelide qajetti dári-dármektiń uzyn-so­nar tizimin jazyp, aǵaıynnan arasha, kóp­shilikten kómek suraǵanyn kóz kórip, qulaq estidi.

Osyndaı qysyltaıań sátte qala bıligi jeli belsendileriniń árbir ótinishine beıjaı qaraǵan emes. Qaıta sol synnan nátıje shyǵarý úshin shahardaǵy dári-dármek qoryn jasaqtaı bastady. Arnaıy reıdtik jumystar júrgizip, qasqaldaqtyń qanyndaı bolǵan asa qajetti dárilerdi dárihana sórelerine qoıǵyzdy. Baǵasyn qatań baqylaýda ustady. Osylaısha, Shymkent qalasynyń qoımalarynda bir aılyq dáriniń qory jasaqtaldy. Shetelden 3 mıllıonǵa jýyq dári-dármek jetkizildi.

Bul týraly qala ákimi Murat Áıtenov Úkimettiń selektorlyq otyry­synda málimdedi. Jıynda qalada atqa­rylyp jatqan epıdemııaǵa qarsy sharalar men Memleket basshysy bergen tapsyrmalardyń oryndalý barysyn baıandady. Onda ákim qaladaǵy dári turaqtylyǵyn saqtaý maqsatynda Úndistan, Reseı, Ýkraına men О́zbekstan elinen 2 mln 676 myń flakon birinshi ke­zektegi dári-dármek pen 16 mln 700 myń maska jetkizilgenin atap ótti.

«Memleket basshysynyń halyqty dári-dármekpen qamtý jónindegi tapsyr­masyna sáıkes qalada tórt monıtorıng toby qurylyp, 348 dárihanaǵa tekserý júrgizildi. Nátıjesinde, zańsyz dári-dármek satýmen aınalysqan 50 derek anyqtaldy. Onyń ishinde 12 qylmystyq is tirkelip, tergeý amaldary bastaldy. Qalada kóterme dári-dármek satýmen aınalysatyn 10 iri farmasevtıkalyq kompanııa jáne 560 dárihana jumys isteıdi. Shetelden dári-dármek alyp kelýge atal­ǵan farmasevtıkalyq kompanııalarǵa birjolǵy ruqsat be­rildi», dedi qala ákimi.

Sheteldik dárigerler oń baǵalady

Indettiń aldyn alýda elimiz sheteldiń medısına mamandarymen tyǵyz qarym-qatynasta jumys istep keledi. Sonyń dáleli retinde jýyrda Shymkent qalasyna kórshiles Reseıden bir top medısına mamany kelgen bolatyn. Aptaǵa jýyq ýaqyt ishinde sala bilgirleri otandyq densaýlyq saqtaý salasy mamandarynyń jumysymen tanysyp, oń baǵasyn berdi.

Kúni keshe Shymkenttegi aqparat­tyq-kommýnıkasııalyq ortalyqta ótken jıyn­da qalalyq densaýlyq saqtaý bas­qarmasy basshysynyń mindetin atqa­rý­shy Tımýr Varzılov pen Reseıden kelgen joǵary dárejeli reanımatolog Denıs Svetkov qaladaǵy epıdemııalyq ahýal tóńireginde baıandady.

Jıyn barysynda T.Varzılov qalada epıdemııalyq jaǵdaı turaqtanyp, naý­qas­tarǵa qajetti medısınalyq kómek ýaqtyly kórsetilip jatqanyn jetkizdi. Al Shymkentke arnaıy tájirıbe almasý maq­satynda kelgen joǵary dárejeli reanımatolog D.Svetkov jergilikti dári­gerlerdiń koronavırýsqa qarsy atqaryp jatqan jumystary týraly óz oıymen bólisti.

«Baıqaǵanymyz, qazirgi ýaqytta jer­gilikti dárigerler shtattyq rejimde ju­mys istep, aýrýhanaǵa túsken kez kelgen naýqasqa sapaly medısınalyq kómek kórsetýde. Naýqastardyń stasıonarǵa kelip túsken ýaqytynan bastap, tolyq emdeý jumystarynyń júrgizilýin kórip shyqtyq. Shymkent qalasyndaǵy aýrýhanalarda ıntensıvti terapııany qajet etetin aýyr jaǵdaıdaǵy naýqastar jan­­saqtaý bóliminde em alýda. Buǵan qosa, olarǵa respıratorlyq terapııa bo­­ıynsha em júrgiziledi eken. Bul óte jaqsy. Álemdik medısına deń­ge­­ıinde qoldanylyp jatqan emdeý tá­sil­­­deriniń biri – jasandy tynystan­dyrý men ınvazııalyq tynystan­dyrý apparatyn qol­da­na otyryp, aýyr jaǵdaıdaǵy naý­qas­ty aman alyp qalý. Bul tásildi jer­gilikti mamandar jaqsy meńgergen. Shym­kent­te naýqastarǵa kásibı medısına ma­man­darynyń kómegi qoljetimdi. Qala turǵyndaryna aıtarym, aýrý bastalǵan sátten bastap medısınalyq kómekke júginińizder», dedi reseılik dáriger.

Reseıden kelgen medısına mamandary qaladaǵy birneshe medısına uıymyn aralap, emdeý taktıkasy boıynsha jer­gilikti dárigerlermen tájirbıe almasyp jatyr. Jalpy, shetelden jeti maman kelgen. Onyń úsheýi reanımatolog-dáriger jáne tórteýi ınfeksıonıst.

Indettiń beti qaıta bastady

Aı basyndaǵydaı emes, sońǵy aptada Shymkentte koronavırýs ne pnevmonııamen aýyrǵandardyń qatary azaıa túsken. Qara jamylǵan azaly habar da sıreı bastady. Sońǵy málimet bo­ıynsha COVID-19 indetimen Shymkent qalasynda jalpy 4453 adam tirkelgen.

О́tken táýlikte vırýs juqtyrǵan 43 adam tirkelip, ósim 1 paıyzdy qurady. Ja­zy­­lyp shyqqandar sany – 2770. Iаǵnı, naýqastardyń 62 paıyzy emdelip shyq­qan. Bul jóninde qala ákimi Murat Áıtenov Premer-Mınıstr Asqar Ma­mın­­niń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet oty­­­rysynda baıandady.

Selektorlyq rejimde ótken jıynda ákim qaladaǵy epıdemııalyq jaǵ­daıdy turaqtandyrý maqsatynda ınfek­sııalyq jáne provızorlyq stasıonarlarda qysqa merzimde qosymsha 3 050 tósektik oryn uıymdastyrylyp, oryn sany 3 860-qa jetkizilgenin, onyń ishinde 650 ınfeksııalyq, 3 210 provızorlyq tósektik oryn bar ekenin aıtty. Sonymen qatar reanımasııalyq 30 oryn sany 151 orynǵa deıin ulǵaıtylǵanyn jetkizdi.

Qala basshysy qaladaǵy aýrýhana­larǵa qosymsha 58 О́JT apparaty men 250 «Bobrov» tynys alý apparaty jáne 26 reanımasııalyq monıtor alynǵanyn, reanımasııalyq oryndar 134 О́JT apparatymen jáne ottegimen qamtylǵanyn, oryn sany 861-ge jetkenin málimdedi.

Buǵan qosa Murat Áıtenov tumaý jáne ókpe qabyný belgilerimen jedel járdem shaqyrýshylar sany 26,6 paıyzǵa azaıǵanyn, stasıonarlarda em alýshylar sany 31,5 paıyzǵa tómendegenin, sta­sıonarlardaǵy tósektik orynnyń júk­temesi 90,3 paıyzdan 47,5 paıyzǵa deıin kemigenin atap ótti.

Naýqasqa jan, alypsatarǵa mal qaıǵy...

Ár kezeńde el ishinde topalańda to­qash urlaıtyndar tabylyp jatady. Mine, sondaı el basyna kún týyp, adam shyǵyny bolyp jatqan tusta da qulqynnyń quly bolǵandar aramyzda áli júr. Jergilikti bılik tarapynan qanshama tekserý ju­mystary júrgizilse de, qýlyǵyn asyryp, dári-dármekti zańsyz saqtap, satqan is-áreketter tyıylmaýda. Jýyrda osyndaı keleńsizdiktiń aldyn alý maqsatynda medısınalyq preparattardy zańsyz saýdalaǵan 11 derek anyqtaldy. Bul jó­ninde Shymkent qalalyq prokýratýra ókilderi málimdedi.

Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda Shymkent qalasynyń prokýratýrasy polısııa, ekonomıkalyq tergeý, memlekettik kiris­ter, taýarlar men qyzmetterdiń sapasyn baqylaý departamentteri jáne prokýratýra qyzmetkerleri qatarynan mobıldik top qurylǵan. Mobıldik toptyń tekserýi barysynda azamattardyń medısınalyq preparattardy zańsyz satýynyń 11 deregi jáne dárihanalardyń dárilik zattardy zańsyz ótkizýiniń 7 deregi anyqtaldy. Onyń ishinde 14 derek Qylmystyq Kodekstiń 214-babymen (zańsyz kásipkerlik) tirkelip, tergep-tekserý júrgizilýde.

Jalpy somasy 16,5 mln teńge bolatyn 22 myńnan astam dárilik preparat aınalymnan shyǵaryldy. Barlyq kináli tulǵalarǵa qatysty zańda qarastyrylǵan jaýapkershilikke tartý boıynsha sharalar qoldanylýda.

Qala prokýrorynyń tóraǵalyǵymen dárilik preparattardy zańsyz ótkizý má­selelerine qatysty májilis ótkizilip, mo­bıldik toptyń jumysyn jandandyrý jóninde birqatar sheshim qabyldandy. Alda bul baǵyttaǵy jumystar áli de jal­ǵasyn tappaq.

Kásipkerler aıanyp qalǵan joq

Ultymyzdyń qanynda bar qaıy­rymdylyqty berik ustanǵan izgi nıetti azamattar indetpen kúres sharasyna bilek sybana kirisip ketti. Sol atymtaı jomart bir shoǵyrdyń ishinde Shymkent qalasynyń kásipkerleri de koronavırýspen kúres sharalaryna úles qosýda. Qaıyrymdy jandar «Shymkent – qaıyrymdy qala» áleýmettik-qaıy­rymdyq qoryna búginge deıin 100 mln teńgeden astam qarjy bólgen. Bul týraly qor dırektory Dáýrenbek Qurbanııazov málimdedi.

Onyń aıtýynsha, bul qarjyǵa 5 dana ókpeni jasandy tynystandyrý (О́JT) apparaty alynǵan. Quraldardyń tórteýi jańa juqpaly aýrýhanaǵa, bireýi kardıo­logııalyq ortalyqqa ornatylǵan. Búginde osy maqsatqa jumsalǵan qarjy kólemi 90 mln teńgeni quraıdy.

Sonymen qatar qyzmettik boryshyn óteý barysynda qaza bolǵan dári­ger­­lerdiń otbasyna da «Shymkent – qaıy­rymdy qala» qory tarapynan qar­jylaı qoldaý kórsetildi. Kúni búginge deıin qor­dyń kómegimen qosymsha ashyl­ǵan pro­vızorlyq ortalyqtardaǵy tósektik orynǵa arnalǵan 30 kereýet pen 2400 lıtr mıneraldy sý alynǵan. Aldaǵy aptada 10 myń betperde men 1000 dana medı­sınalyq kıim taratý josparlanyp otyr.

«Shymkent – qaıyrymdy qala» qo­rynyń negizgi maqsaty – áleýmettik, má­denı, ǵylymı, sporttyq, bilim berý maq­sattaryna qol jetkizý, azamattardyń densaýlyǵyn saqtaý, qorshaǵan ortany qorǵaý. Bul qor koronavırýs ınfeksııa­symen kúreste úlken áleýmettik kómek kórsetip keledi.

Qıyn kezeńde jasalǵan jaqsylyq jarııa bolsa, aınala jaqsy ispen jarysqa túsedi eken. Kásipkerlerden bastaý alǵan jaqsy bastamaǵa otandyq qurylys salasyndaǵy kóshbasshy BI GROUP kompanııasy da atsalysty. Jýyrda atalǵan mekeme shahardaǵy aýrýhanalarǵa О́JT apparatyn syıǵa tartty.

Shymkentte BI GROUP qurylys kom­panııasy koronavırýs indetiniń aldyn alý jáne dárigerlerdi qoldaý maqsa­tyn­­da medısınalyq uıymdarǵa eki jasandy tynys alý apparatyn syılady. Osylaısha, kompanııa ókilderi apparatty qalalyq kardıologııalyq ortalyq jáne №2 qalalyq aýrýhanaǵa tabystady.

«Aýrýhanada 280 oryndyq provı­zorlyq ortalyq ashylǵan bolatyn. Pnev­monııa jáne JRVI-diń asqynǵan túrinen em alyp jatqan naýqastar sany 170. Otandyq kásipkerlerdiń qol­da­ýyna alǵys aıtamyz», deıdi №2 qala­lyq aýrýha­nanyń bas dárigeri Sársen Pernebekov.

Kompanııa ókili Tımýr Ýrazbaev al­daǵy ýaqytta aýrýhanaǵa qajetti appa­rat­pen birge ottegi konsentrasııasy bo­ıynsha da kómektesýdi josparlap otyr­ǵanyn jetkizdi.

Shymkenttegi iri munaı óńdeý zaýyty – «Petro Qazaqstan» kompanııasy da bul jaqsy bastamaǵa ún qatty. Atalǵan mekeme «Shymkent – qaıyrymdy qala» áleýmettik qorymen birlese Covid-19 ınfeksııasymen kúrestiń aldyńǵy sapynda júrgen medısınalyq uıymǵa gýmanıtarlyq kómek kórsetti.

Atalǵan kompanııa ókilderi №2 qa­lalyq aýrýhanaǵa qarasty provızorlyq stansıonarǵa 10 myń medısınalyq betperde men 1000 qorǵanysh kostıýmin tartý etti. Juqpaly indetpen kúreste eńbek etip júrgen dárigerlerge alǵysyn bildirgen seriktestik ókili Rınat Aqber­dıev kompanııa tarapynan aldaǵy ýaqytta taǵy da qoldaý bolatynyn jetkizdi.

Búginde qaladaǵy provızorlyq orta­lyqtarda 3610 oryn bolsa, onyń 260-sy – osy №2 qalalyq aýrýha­nada. Qazir munda 200 naýqas em qabyldap jatyr. Bul ortalyq qajetti dári-dármekter, tynys alý qondyrǵylarymen tolyq qamtylǵan. Qala ákimdigi tarapynan provızorlyq stansıonarǵa qosymsha 6 О́JT apparaty jetkizilgen bolatyn.

EKMO apparaty qoldanylady

Shymkent qalasyndaǵy kardıolo­gııalyq ortalyqta pnevmonııaǵa shaldy­ǵyp, densaýlyǵy kúrt tómendegen naýqas­tardy ekstrakorporaldy membranaly oksıgenasııalyq (EKMO) apparatyna qosyp emdep otyr. Mamandar bul qurylǵyny О́JT apparatyna qosymsha kómek retinde naýqastarǵa qosýda.

«EKMO apparaty – ókpe qabynyp, jumysy qatty nasharlaǵan kezde qan­dy ottegimen qamtamasyz etedi. Iаǵnı adamnyń kúre tamyrlarynan arnaıy tútiksheler arqyly apparatqa qosyp, EKMO-ǵa quıylǵan qanǵa qajetti deń­geı­de ottegi beriledi. Sosyn qaıta adam aǵza­syna jiberiledi. Osynyń arqasynda qan aınalymy jaqsarady. Atalǵan qurylǵy naýqasqa der kezinde kómek kórsetýge múmkindik beredi», deıdi Shymkent qala­lyq kardıologııalyq ortalyqtyń dırektory Ermaǵanbet Qýatbaev.

Qalalyq kardıologııalyq ortalyq janynan ashylǵan EKMO ortalyǵyna shahardyń ózge aýrýhanalarynan den­saý­lyǵy kúrt nasharlaǵan naýqastar jet­kiziledi. Olar da osy tásilmen emdelý­de. Kúni búginge deıin bul apparatqa 5 naý­qas qosylypty. Qazir bir naýqastyń den­saýlyǵy jaqsarǵan. Dárigerler endi bir aptada úıine qaıtarýdy josparlap otyr.

Pnevmonııanyń el arasynda keńinen taralýyna oraı EKMO ortalyǵynda 35 oryn daıyndalǵan. Qazir onda naýqastar em alyp jatyr. Júıeli ju­mystyń arqasynda kúni búginge deıin qalalyq kardıologııalyq ortalyqtyń birde-bir qyzmetkeri jaman indetti juq­tyrmaǵan.