Tuńǵysh ret ótip otyrǵan aýyl jastarynyń halyqaralyq kongresine jeti memleketten, atap aıtqanda, Vetnam, Mońǵolııa, Qytaı, Túrkııa, Reseı, Belarýs, Qazaqstannan 200-ge tarta delegat kelip, eki kún boıy aýyl jastaryn jumyspen qamtamasyz etý, olardyń áleýmettik jaǵdaılaryn jaqsartý, basqa da ózekti máselelerdi talqylady. Halyqaralyq kongress jumysyna Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asyljan Mamytbekov, Qarjy mınıstri Bolat Jámishev, Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Murat Ábenov, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev, shetelderdegi tótenshe jáne ókiletti elshiler, halyqaralyq uıymdar ókilderi, memlekettik organdar, respýblıkalyq jastar uıymdarynyń kóshbasshylary, úkimettik emes uıymdar jetekshileri, barlyq oblystardan delegat bolyp kelgen aýyl jastary qatysty.
Tuńǵysh ret ótip otyrǵan aýyl jastarynyń halyqaralyq kongresine jeti memleketten, atap aıtqanda, Vetnam, Mońǵolııa, Qytaı, Túrkııa, Reseı, Belarýs, Qazaqstannan 200-ge tarta delegat kelip, eki kún boıy aýyl jastaryn jumyspen qamtamasyz etý, olardyń áleýmettik jaǵdaılaryn jaqsartý, basqa da ózekti máselelerdi talqylady. Halyqaralyq kongress jumysyna Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asyljan Mamytbekov, Qarjy mınıstri Bolat Jámishev, Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Murat Ábenov, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev, shetelderdegi tótenshe jáne ókiletti elshiler, halyqaralyq uıymdar ókilderi, memlekettik organdar, respýblıkalyq jastar uıymdarynyń kóshbasshylary, úkimettik emes uıymdar jetekshileri, barlyq oblystardan delegat bolyp kelgen aýyl jastary qatysty.
Birinshi kúni plenarlyq májilisti óńir basshysy B.Saparbaev ashyp, shetelderden jáne Qazaqstannyń barlyq oblystarynan kelgen delegattardy quttyqtady. «Elbasy Qazaqstannyń jarqyn bolashaǵy bizdiń jastarymyzdyń qolynda» dep atap kórsetken bolatyn, – dedi baıandamashy. – Endeshe, alǵash ret ótip otyrǵan kongreste jastardyń problemasy, aýyl jastaryn jumyspen qamtamasyz etý, olardyń áleýmettik máselelerin sheshý oryndy sóz bolmaq. Shyǵys Qazaqstanda qazirgi kezde 14 pen 29 jas aralyǵynda 359 myń jas tirkelgen. Onyń ishinde aýyl jastary 138 myńnan asady. Qazir oblystyń barlyq aýdandarynda «Jastar ortalyǵy» jumys istep tur. О́skemen men Semeıde jastarǵa arnalǵan turǵyn úıler salyndy. «Fermerler mektebi», «Balalar men jastardy qoldaý ortalyǵy» jáne «Aqyldy qala» jastar kesheni jalyndaǵan jastardyń súıikti demalys ornyna aınalyp otyr».
A.Mamytbekov óz sózinde qazirgi kezde adamzattyń kóbeıip kele jatqanyn, 2050 jyly jer betinde 9 mıllıardtan astam adamnyń bolatynyn, sol kezde azyq-túlikpen qamtamasyz etýde úlken problemalardyń oryn alatynyn aıtyp ótti. Demek, biz ne isteýimiz kerek? Ol úshin aýyl sharýashylyǵyn jetildirýimiz, azyq-túliktiń myqty bazasyn jasaýymyz kerek. Demek, bilikti de bilimdi mamandar ázirleý qajet. Bul kúnderi joǵary oqý oryndarynda 135 myń jas bilim alyp jatyr, onyń 10 myńnan astamy aýyl sharýashylyǵy mamandary bolmaq. «Dıplommen –aýylǵa!» baǵdarlamasy boıynsha ótken jyly ǵana elimizde myńdaǵan jas aýyldarǵa baryp, jumysqa ornalasty. Olarǵa bir aılyq mólsherinde kóterme syılyq berýde, pátermen qamtamasyz etýde birshama ister tyndyrylǵanymen, áli de bolsa aýyldarda jastar demalatyn oryn, klýbtar men sport alańdary az, dedi Aýyl sharýashylyǵy mınıstri.
Almaty oblysynyń Moınaq aýylynan Ásem О́skenbaeva «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasymen kelgenin, kómek alǵanyn, alaıda, aqparattyq tehnologııany qoldanýda kemshilikter bar ekenin, aýyl jastarynyń demalatyn orny az ekenin aıtsa, Abaı aýdanyndaǵy jastardy qoldaý ortalyǵynyń dırektory Meıirjan Smaǵulov óńirde 555 sharýa qojalyǵynyń jumys istep turǵanyn, onyń ishinde 18 jastyń qojalyqty basqaratynyn, jastar ortalyǵynyń olarmen tyǵyz qarym-qatynysta ekenin aıta ketti. Aýdandaǵy árbir kásipker kem degende bir jasty jumysqa qabyldasa oń bolar edi, dedi ol. Aýyl jastaryna tegin bilim alý úshin kvotany kóbeıtý máselesin kóterdi.
Shetelden kelgen qonaqtar óz memleketterinde jastar problemasynyń qalaı sheshilip jatqanyn tilge tıek etti. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi men «Baıer» kompanııasy uıymdastyrǵan baıqaýdyń jeńimpazdary arnaıy sertıfıkatpen marapattaldy.
Kongrestiń ekinshi kúni delegattar aýyl jastaryn jumyspen qamtý máselelerin sheshý jáne bos ýaqyttaryn tıimdi paıdalaný boıynsha pikirtalas ótkizdi. Shemonaıha aýdanyndaǵy «Qamysty» sharýa qojalyǵynda bolyp, jastarǵa jasalyp jatqan áleýmettik jaǵdaımen tanysty. Munda jastar demalatyn oryn, turǵyn úı salynǵan. Astanadan kelgen qos mınıstr О́skemen – Shar temir joly ústinen qatynaıtyn alyp kópirdiń ashylý rásimine qatysyp, fermerlerge arnalǵan gastronomdaǵy arzan azyq-túlik taýarlaryn kórdi. Tústen keıin Almaty, Shyǵys Qazaqstan, Qaraǵandy jáne Pavlodar oblystary aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerge salynatyn salyq mólsherin ońtaılandyrý máselesine arnalǵan aımaqtyq semınarǵa qatysty.
Ońdasyn ELÝBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Shyǵys Qazaqstan oblysy.
Sýrette: halyqaralyq kongreske qatysýshylar.
Sýretti túsirgen avtor.
