Maındaǵy Frankfýrt kitap jármeńkesinde oqyrman nazaryna usynyldy
Maındaǵy Frankfýrt qalasy qazan aıynda bir apta boıy «Eýropanyń kitap astanasy» atyn ıelenedi. Munda álemdik kitap ındýstrııasy ókilderin jınaıtyn Frankfurt Buchmesse nemese Frankfýrt kitap jármeńkesine jyl saıyn 100-den astam eldiń 8 myńǵa jýyq kitap óndirisine mamandanǵan kompanııalary qatysyp, óz ónimderin oqyrman nazaryna usynady.
Bul kórmeniń basqa emes, dál Frankfýrtta ótkizilýiniń de ózindik tarıhy bar, Gýtenbergtiń alǵashqy kitaby XV ǵasyrda osy qalaǵa jaqyn jerde jaryq kórip, kitap shyǵarý isiniń bastaýy osy aımaqtan bastalǵan eken.
Maındaǵy Frankfýrt kitap jármeńkesinde oqyrman nazaryna usynyldy
Maındaǵy Frankfýrt qalasy qazan aıynda bir apta boıy «Eýropanyń kitap astanasy» atyn ıelenedi. Munda álemdik kitap ındýstrııasy ókilderin jınaıtyn Frankfurt Buchmesse nemese Frankfýrt kitap jármeńkesine jyl saıyn 100-den astam eldiń 8 myńǵa jýyq kitap óndirisine mamandanǵan kompanııalary qatysyp, óz ónimderin oqyrman nazaryna usynady.
Bul kórmeniń basqa emes, dál Frankfýrtta ótkizilýiniń de ózindik tarıhy bar, Gýtenbergtiń alǵashqy kitaby XV ǵasyrda osy qalaǵa jaqyn jerde jaryq kórip, kitap shyǵarý isiniń bastaýy osy aımaqtan bastalǵan eken. Al kórmeniń álemdik, halyqaralyq tarıhy qalyptasqanyna 65 jyl. Sodan beri jármeńke ótetin pavılondar kitap shyǵarý isi, shyǵarmashylyq salasyndaǵy jańa tendensııalar týraly pikir alysatyn, jańa ónimderdiń tusaýkeseri ótetin, kitapsúıer qalyń oqyrman kóptep jınalatyn ortalyqqa aınalyp keledi. Jármeńkedegi qazaqstandyqtardyń jańalyǵy sol – kórme kezinde «Halyqaralyq Baspa jobasynyń» aıasynda «Táýelsiz Qazaqstan: qazirgi zaman ádebıetiniń úsh tomdyq antologııasy» serııasymen jaryq kórgen shyǵarmalar jınaǵynyń tusaýkeseri ótti. Orys tilinde jaryq kórgen úsh tomdyq antologııa – balalar ádebıeti, qazirgi qazaq prozasyn jáne qazirgi qazaq poezııasyn qamtıdy.
«Dombyra men besik» («Dombyra ı kolybel») jınaǵyna balalar ádebıetine qalam tartqan aqyn-jazýshylardyń eńbekteri ense, «Jýsan ıisti jumaq ólke» («Moıh stepeı polynnaıa zvezda») jınaǵyna 42 avtordyń prozalyq shyǵarmalary toptastyrylǵan, «Ǵasyrlarǵa jol tartqan jaqut jyldar» («Dorog nebesnyh vehı») degen atpen shyǵarylǵan tom 77 avtordyń jyrlaryn qamtıdy. Aıta keterlik dúnıe – bul qazaq baspagerleriniń Máskeýdiń «Hýdojestvennaıa lıteratýra» baspasymen birlesip daıyndaǵan ortaq ónimi.
Antologııany jaryqqa shyǵarý ıdeıasy Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq bankiniń tóraǵasy Qaırat Kelimbetovke tıesili. «Qazaq poezııasynyń antologııasy» 1958 jyly uly jazýshymyz Muhtar Áýezov pen Táken Álimqulovtyń alǵysózimen basylǵan eken. Arada jarty ǵasyrdan astam ýaqyt ótkende, sonyń izin jalǵastyra jaryq kórgen bul úsh tomdyq orys jáne TMD oqyrmandaryn qazaq ádebıetiniń jańa tynysymen tanystyrady» deıdi kitap betinde óz pikirimen bólisken bas bankır. Antologııany qurastyrǵan Qazaqstannyń belgili baspageri, jazýshy-ǵalym Raıhan Májenqyzy men «Hýdojestvennaıa lıteratýra» baspasynyń dırektory, Reseıdiń belgili pýblısısi Georgıı Prıahın.
Osy tusaýkeser aıasynda «Halyqaralyq Baspa jobasy», sondaı-aq, jazýshy, túrkitanýshy ǵalym, fılolog, Frans Kafka syılyǵynyń ıegeri Nemat Kelimbetovtiń birneshe tilge aýdarylǵan shyǵarmalaryn da oqyrman nazaryna usyndy.
Jazýshy-ǵalymnyń úzeńgiles joldasy bolǵan, professor, akademık Seıit Qasqabasov Nemat Kelimbetovtiń zertteýshilik basymdyqtaryna toqtalady. «Nemat Kelimbetov kóne dáýir ádebıeti men qazaq ádebıetiniń baılanysyn zerttep, qazaq ádebıetin kóne ǵun, saq dáýiri ádebıetimen jalǵastyrǵan ǵalym. Oǵan deıingi zertteýshiler qazaq ádebıetiniń tarıhyn ejelgi túrki qaǵanaty kezeńi, HI ǵasyr ádebıetinen bastasa, Nemat Kelimbetov professor Beısenbaı Kenjebaevtyń qoldaýymen qazaq ádebıetiniń bastaý bulaǵyn ejelgi ǵun, saq dáýirine deıin sozdy, uzartty», – dedi ol.
Qanat ESKENDIR,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
