Qoǵam • 29 Shilde, 2020

Mamandyq tańdaýdaǵy mańyzdy qadam

86 ret kórsetildi

Talapkerdiń tańdaǵan mamandyǵy taǵdyryna tikeleı áser etetinine talas joq. Arman-maqsatyńa jetý úshin áýeli tańdaý jasaýda jańylyspaǵan abzal. «Kerek tastyń aýyrlyǵy joq» degendeı, mamandyq tańdaýdyń mańyzyna taǵy bir márte toqtalǵandy jón kórdik. Kóńili qalaǵan kásip kóleńke sııaqty ómir boıy qasynan qalmaıtynyn qaperde ustaǵan túlek qaıyrly qadam jasaýǵa qanattanary sózsiz.

Kóshege shyqsańyz da, qo­ǵam­dyq kólikke minseńiz de shańy­raǵyna sharq ura shaqyryp jat­qan oqý oryndarynyń jarnamasyn kóresiz. Túlekter de túrli tańdaýdyń ta­bal­dyryǵynda taban tozdyryp júrgeni anyq. Qaıda baramyn? Kim bolamyn? Qaısysy durys? San saýal kún­diz kúlkiden, túnde uıqydan aıy­ratyny aıtpasa da túsinikti. Qazir jas túlektiń janaryna muń, qabaǵyna ýaıym uıalatatyn ulttyń bolashaq mamany bolý emes, ulttyq testileýdegi shek­tik baldyń shekarasyn qıyp ótý sııaqty. Joly bolyp jo­ǵa­ry ball alǵandar úzdik ýnı­­versıtetterdiń úmitkeri, tań­daýly oqý oryndarynyń talap­keri atanady. Al baby kelmeı, baly jetpeı qalǵandar she? Amal­syzdan kolledj­der men kásiptik tehnıkýmdardyń esigin qaǵa ma?

Nur-Sultan qalasyndaǵy J.Jabaev atyndaǵy №4 mektep-gımnazııasynyń pedagog-psıhology Arshagúl Moshke atalǵan oqý oshaǵyn bıyl bitirgen jas túlekterdiń basym bóligi fızıka-matematıka baǵytyndaǵy  tehnıkalyq mamandyqtar boıynsha tańdaý jasaǵanyn jetkizdi.

«Eń bastysy, júrek qalaýy. Mamandyq tańdaý máselesi jas­­óspirimder ómiriniń eń ma­ńyzdy da jaýapty kezeńi bolǵan­dyqtan mektepte psıhologııalyq qyzmet barysynda oqýshylarmen mamandyq tańdaýda qoldany­latyn psıhologııalyq dıagnostıka boıynsha zertteý jumystary júrgizilip, qorytyndysynyń negi­zinde psıhologııalyq keńes beriledi. Olardyń boıyn­daǵy mazasyzdyq, ýaıym men qor­qy­nyshtaryn jeńýge baǵyttap, mo­tıvasııalyq trenıngter ótkizý arqyly senimdilikke jetelep, armandaryna jetý úshin aldyna maqsat qoıyp talaptanýǵa baǵyt-baǵdarlar beriledi. Sony­men qatar ata-analarmen de túr­li is-sharalar uıymdastyryp, aǵar­tý jumystary júrgizilip, búgingi qoǵamdaǵy zaman talaby týdyrǵan suranysqa ıe maman­dyqtar jaıly aqparat­tarmen bólisemiz. Mamandyq tań­daý máselesinde oqýshylardy al­dyn ala psıhologııalyq daıyn­daý maqsatynda joǵary oqý oryn­dary men kolledjderden arnaıy mamandar shaqyrylyp, kezdesýler ótkizip, mamandyqtar bo­ıynsha aqyl-keńester beri­ledi. Túlekterdiń basym bóligi tehnı­kalyq mamandyqtar boıyn­sha tań­daý jasady. Bul jas ur­paqtyń bilim men ǵylym­nyń da­mýynyń dańǵyl jolyna ba­ǵyt alyp, ǵylym men tehnı­kanyń, tehnologııanyń jedel damýyna ún qosyp, zaman talabyna beıimdelgisi keletinin ańǵartady», deıdi pedagog.

Ulttyq biryńǵaı testileýdiń upa­ıy kez kelgen túlektiń keleshe­gine áser etpeı qoımaıtyny anyq. «Talpynǵan adam tastyń ózine de shege qaǵady» degen ilge­ridegi ilim ıelerinen qal­ǵan qanatty sóz bar. Bilim syna­ǵyna bilek sybana da­ıyndalyp, eńbeginiń jemisin jep, eń joǵary upaıdy enshilegen biti­rýshiler de bar. Mysaly, bıyl­ǵy UBT-nyń alǵashqy kúni eń joǵary baldy Túrkistan oblysy, Ordabasy aýdanynyń týmasy Abzal Ábdimanap enshi­ledi. Tespe orta mektebiniń tú­legi 140 baldyń 138-in alǵan. Mek­tepti jaqsy úlgerimmen bitir­gen Abzal UBT-da bıologııa jáne hımııa pánderin tańdaǵan. Endi medısına fakýltetine oqýǵa túsýdi jos­parlap otyr. О́zine senimdi túlek bolashaqta tis dárigeri bolýdy qalaıdy. Talap­ker qatarlastaryna da tek óz bilimine senýge keńes berip, sáttilik tiledi.

M.Narıkbaev atyndaǵy KAZGIýÝ Ýnıversıteti Joǵary gýmanıtarlyq mekte­biniń, jalpy bilim berý pánder kafedrasynyń meń­gerý­shisi Rasýl Qarǵashuly maman­dyq tańdaǵanda birneshe faktor­dy eskerý qajet ekenin alǵa tartady.

«Jumys berýshi tek teorııa­lyq bilimge qarap emes, kez kel­gen saladaǵy isti atqara alý qabi­­letine jáne meńgergen ma­shyq­­­taryna qarap jumysqa qabyldaıdy. Taǵy bir mańyzdy másele – tańdaǵan joǵary oqý ornyn bitirgen túlek­terdiń ju­mys­qa ornalasý paıyzy qansha ekenin eskerý qajet. Eger túlek­teriniń jumysqa ornalasý paıyzy joǵary bolsa, onda bergen bilimi sapaly deýge bolady. Ýnı­versıtettiń negizgi maqsaty – qyzmetin birden atqara alatyn bilikti maman daıyndaý. Eger ýnıversıtet túleginiń jumys tabýda joly bolmaı júrse, ne bilimi tómen, ne qajetti daǵ­dy­lary joq degen sóz. Jastar bolashaqta jaqsy maman bolýy úshin tereń oqý, kóp ynta qajet. Oqý nemese óndiristik tájirıbege bólingen ýaqytty tıim­di paıdalaný kerek. Tegin bolsa da, prak­tıkalyq tájirıbeniń bolashaqta berer kómegi mol, al jumys be­rý­shi kompanııa úshin ózine ju­mys biletin bolashaq maman daıarlaýǵa jaqsy múmkindik», dedi R.Qarǵashuly.

Ýnıversıtette bıyl UBT-da qazaq tili men qazaq ádebıeti pánderin tańdaǵan túlekterge arnalǵan «Qazaq-aǵylshyn til­deri jáne lıngvıstıka» atty bire­geı baǵdarlama jumysyn bastaıdy. Baǵdarlama aıasynda medıalıngvıstıka, til jáne aýdarma, qazaq tilin shet tili retinde úıretý, Minor in Conference Interpretation (konferensııada aýdarma jasaý), Minor in TOLES (Zań salasyndaǵy aǵylshyn tilin oqytý) sııaqty qosymsha maman­dyqtar tańdaýǵa múmkindik bar.

Qalaı desek te sońǵy sheshim túlekterdiń túısigine tirelip, kóńil qalaýynyń kórsetkishimen sheshileri anyq. Biraq bolashaǵyna boljam jasaǵan bitirýshiniń aldynda arman, maqsat, múdde degen úsh baǵyt únemi jol siltep turýy kerek.

 

Sońǵy jańalyqtar

Úsharal garnızony tekserildi

Aımaqtar • Keshe

Jastar saıty iske qosyldy

Aımaqtar • Keshe

Ustaz joly

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar