Topta bas qosqan jastar elimizde qyzmet kórsetetin irili-usaqty kompanııalardyń akkaýnttaryn ortaǵa salyp, keıin olardyń paraqshalarynda qazaqsha aqparattyń joǵyn eskertip, qazaqstandyq tutynýshylarǵa memlekettik tilde de qyzmet kórsetilýi kerek ekenin jazady. Bári etıka shekarasynan aspaı, sypaıy túrde jetkiziledi. Iá, toptyń arnaıy erejesi de bar. Paraqshalarda pikir bildiretin azamat jeke basqa tıispeı, beıpil sóz qoldanbaı, quqyǵynyń saqtalýyn mádenıetti túrde ótinýi shart. Qozǵalystyń ortaq maqsaty da kózi ashyq, óz quqyǵyn biletin adamdarǵa tán bolǵandyqtan, kompanııalardyń paraqshasynda norma sheginen shyqqan pikirlerdi kezdestirmedik.
Endi qozǵalystyń nátıjelerine toqtalaıyq. «Memlekettik tildi dáripteý men mártebesin kóterý úshin qyrýar qarjy bólingen arnaıy baǵdarlamalar maqsatqa jetkize almaǵanda, jastar ne ózgerter deısiz?» dep oılaýyńyz múmkin. Biraq tehnologııanyń damýy jańa múmkindik ashty ma, álde chatta bas qosqandardyń nıetteriniń shynaıylyǵynan ba, búginde áleýmettik jelidegi kóptegen kompanııanyń paraqshalary qazaqsha «sóıleı bastady». Bar-joǵy bir aptanyń ishinde Samsung, LG, KFC, Hardee`s sııaqty sheteldik kompanııalar men basqa da qazaqstandyq qurylymdar resmı paraqshasyna qazaqsha aqparat qosyp, óz qyzmeti týraly memlekettik tilde aıta bastady.
Qozǵalystyń uıymdastyrýshylarynan suraǵanymyzda, bul tutynýshy quqyǵyn talap etý emes, saqtaý ekenin jetkizdi. О́ıtkeni Ata Zań talaby boıynsha, habarlandyrý, jarnama, taýar týraly aqparat aldymen memlekettik tilde jáne orys tilinde jazylýy kerek. «Biz qarapaıym ǵana qoǵamdaǵy ózekti máselelerdiń birin sheshý úshin jastardy biriktirip, olardyń uıymdasyp, júıeli jumys isteýine jaǵdaı jasadyq. Bul – burynnan bar, «aýada ushyp júrgen ıdeıa» desek bolady. Sebebi Nur-Sultan, Almaty sııaqty iri qalalarda qazaqsha sóıleıtin kez kelgen adamnyń kókeıinde qaıda barsa da «munda qazaqsha qyzmet kórsete me eken?», «qazaqsha sóıleı me eken?» degen suraqtyń bolary anyq. Chat ashylǵan alǵashqy kúni oǵan 200-300 adam jınaldy, al 4-5 kúnniń ishinde top músheleriniń sany 1 500-ǵa jetti. Ideıa osylaı paıda boldy. Kompanııalarǵa tutynýshy quqyǵymyzdy saqtaýdy surap, qazaqsha da aqparat berýi týraly talap-tilegimizdi sypaıy, mádenıetti túrde jetkizdik. Biz habarlasqan kompanııanyń barlyǵy derlik qazaqsha jaza bastady. Mechta, Technodom, Starbucks syndy yǵymyzǵa jyǵylýǵa biraz qarsylyq tanytqan kompanııalar da boldy. Biraq qazir olar da qazaqsha sóıleıtin tutynýshylardyń kóp ekenin túsingendeı. Biz eskertý jasamaı jatyp, paraqshalaryn óz erkimen «qazaqshalandyrǵan» kompanııalar da tabyldy. Biz olardyń ózge tilderde aqparat taratýyna qarsy emespiz, biraq qazaqsha da jazýyn talap etemiz. Bul jerde talap etý degen tirkestiń ózi artyq. Qazaqstannyń kez kelgen azamaty atalǵan kompanııalardyń tutynýshylary, solardyń ónimin qoldanady. Al qazirgi statıstıkaǵa súıensek, Qazaqstan azamattarynyń basym bóligi – qazaqtildi. Olar qazaqsha aqparat alýdy, qazaqsha sóıleýdi jón sanaıdy. Al kompanııa qazaqsha aqparat taratsa, olardyń taýaryna degen suranys kóbeıe túseri sózsiz. Mine bizdiń negizgi ıdeıamyz kompanııanyń ımıdjine nuqsan keltirý emes, osyny jetkizý edi», deıdi qozǵalysty uıymdastyrýshylar.
Talqylaýǵa qatysyp, paraqshalarda pikir bildiretinderdiń basym bóligi – jastar. Bul jerdegi negizgi másele – qozǵalystyń erikti túrde júrip jatqany. Chatta pikir bildirý mádenıeti men kompanııalar paraqshasy týraly aqparat qana bar. «Buǵan qatysýshylardyń basym bóligi – qalalyq jastar. Olaı deýimizdiń sebebin túsindire keteıin. Aldymen, olar óz quqyqtaryn biledi. Ekinshiden, olarǵa qazaqsha aqparat alǵan yńǵaıly. Úshinshiden, sol kompanııalardyń ónimin satyp alady, tutynady.
Aldaǵy ýaqytta elimizdegi barlyq kompanııalar memlekettik tilde aqparat taratýdy júıeli túrde jolǵa qoıyp, bul oraıda qandaıda bir másele týyndamaıtyn kúnge jetsek, ıaǵnı atalǵan chatqa qajettilik bolmaıtyn kez týsa, ony jabamyz. Al ol kún tek kez kelgen kompanııa qazaqsha da aqparat tarata bastaǵanda týady», deıdi uıymdastyrýshylar.
Bul erikti qozǵalysty «qalaýyn tapsa, qar janadynyń» HHI ǵasyrdaǵy úzdik úlgisi desek bolar. Atalǵan joba áleýmettik jelilerdi ıgi isterge de tıimdi paıdalanýǵa bolatynyn kórsetti. Al jastar bıznes ókilderine qazaqtildi aýdıtorııanyń óz tilinde berilgen aqparatty mádenıetti túrde talap ete alatynyn, memlekettik tilde aqparat taratý mindet ekenin jetkize alǵandaı. «Qazaqstanda qazaqtildi aýdıtorııa dıskrımınasııaǵa ushyraıtyn eń iri top deýge bolady. Sondyqtan bul kez kelgen azamat kúnine 5-10 mınýtyn bólip, kompanııalarǵa qazaqsha jazý kerek degen ótinishin bildire alatyn aksııa. Al qazaqsha aqparat suraý iri bıznestiń, korporatıvtik qoǵamnyń qazaqsha sóıleıtin tutynýshyǵa kózqarasyn ózgertedi dep oılaımyz», dep esepteıdi jastar.
