Qoǵam • 30 Shilde, 2020

«Búlingen» blogerden ónege alma!

115 ret kórsetildi

Qazir áleýmettik jelide mynadaı qy­zyq úrdis bar. Kez kelgen daýly oqıǵadan keıin kináli tarapty aqtaǵan jazbalar jańbyrdan keıingi sańyraýqulaq sekildi qaptap shyǵa keledi. «Qazanshynyń er­ki bar qaıdan qulaq shyǵarsa». Árkim áleý­met­tik jelidegi paraqshasyna ne jazatynyn ózi biledi. Áıtse de, kenetten bir saryn­dy jazbalardyń qaptap ketýi kúmán týdyratyny bar.

Áńgimege arqaý bolyp otyrǵan keıipker­lerimiz kez kelgen taqyrypqa «sarapshylyq» pikir aıtyp, keıde jurtty sabyrǵa shaqy­ryp, keıde «úkimet qaıda qarap otyr?» dep joq jerden másele kóterip, tótenshe jaǵ­daı bolǵan jerdiń basy-qasynda júredi. Bir qyzyǵy, mundaı «besaspap» bloger­lerdiń áńgimesi bir-birine óte uqsas. Bireýi Qazaq­stannyń myna basynda, kelesisi ana ba­synda otyrǵan azamattardyń túrli taqyryptaǵy kózqarastary árdaıym egiz qozydaı uqsas órbýi tańǵalarlyq nárse emes pe?!

Tańǵalarlyǵy sol, mundaı «besaspap» blogerlerge kóripkeldik qasıet daryǵan ba dersiń. Áıtpese, elimizdiń shyǵysynda júrgen azamattyń batystaǵy jaǵdaıdy, soltús­tigindegi blogerdiń ońtústiktegi ahýaldy tap basyp tanýy kóripkeldik emeı nemene? Sol óńirdiń azamattary qansha jerden synap jatsa da, «kóripkel» blogerler «bári jaqsy» deýden taımaıdy.

Qazirgi kezde Qazaqstanda bloger uǵy­my túbegeıli ózgergen. Buryn jeke blogy bar azamattar ǵana osy sanatqa kiretin. Blogosfera uǵymy, blog jazý dástúriniń irgetasy bizdiń elde sonaý 2005 jyldan bastap qalana bastady. «Mássaǵan.kom» sekildi blogtuǵyrlardyń dáýreni asqaqtaǵan kezeń edi. Internetke qoly jetken qazaq tildi qoldanýshylardyń deni osy saıttardyń forýmdarynda otyratyn. Keıinirek qazaq aýdıtorııasynyń aýqymy keńeıip, wordpress.com blogturǵyrynda kóptegen blogtar ashyldy. Osylaısha, elimizde blogerler qaýymy paıda bolǵan-dy. Biraq olardyń kóbi 2010 jyldary elimizde wordpress.com tuǵyrynyń buǵattalýy saldarynan bul hobbıimen qoshtasýǵa májbúr boldy.

Qazir áleýmettik jeliniń belsendi qol­daný­shylary deni bloger sanatyna enip ketken. Osyndaı jeli belsendileriniń qyz­metine jergilikti ákim-qaralar óte qumar. Ásirese, tótenshe oqıǵa bola qalsa, túıtkil­di sheshetin mamanǵa emes, bloger ataý­lyǵa suranys arta túsedi. Arnaıy blog-týrlar uıymdastyrylyp, máseleniń ońtaı­ly sheshilip, týrızmniń damyp, zaýyt-fabrıka­lardyń jumysy jandana túskenin bizdiń keıipkerler japyrlasa habarlap jatady.

Taıaýda Respýblıkalyq arnaıy monıtorıng tobynyń jetekshisi Aıgúl Soloveva Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń pandemııa kezinde flesh-mob uıymdastyrýǵa 600 mıllıon teńge bólgenin málimdedi. Sondaı-aq Medısınalyq áleýmettik saqtandyrý qory uıymynyń ımıdjin jaqsartý maqsatynda áleýmettik jelilerde blogerler úshin 63,5 mıllıon teńgeni josparlaǵan. Halyq kóshede dári-dármek tappaı sendelip júrgende, atalǵan mınıstrliktiń qomaqty qarjyny pıarǵa bólýi sheneýnikterdi halyqtyń jaǵ­daıy emes, jeke basynyń jarnamasy mazalaıty­nyn aıǵaqtaıdy emes pe?!

Keı mekemeler arnaıy blogerlerdiń bot-fer­masyn qarjylandyratyn kórinedi. Olardyń mindeti – áleýmettik jelide, ınternet paraqshalarda álgi mekeme jóninde jyly pikir jazý arqyly jaǵymdy kózqaras qalyptastyrý. Factcheck.kz saıty osyndaı bloger-bottardyń birazyn áshkerelegen edi. Olardyń qyzmetin beldi-beldi mekemeler de paıdalanypty. Bir qyzyǵy, álgi belsendilerdiń bári ózge bireýdiń fotosy men aty-jónin paıdalanǵan feık-akkaýnttar bolyp shyqty.

Bir nárse anyq. Bot-blogerlerdiń qyzme­tine júginetinder de, blogerge aqsha berip post jazdyratyndar da qoǵamdyq pikir áleýmettik jelide jyly pikir jazýmen emes, el úshin istelgen áreketpen qalyptasatynyn esten shyǵaryp alǵan syńaıly. Jalǵan pıardyń ǵumyry qysqa ekenin uǵyna bermeı­tini ókinishti-aq. Onyń ústine azamat­tardyń salyǵynan jınalǵan qarjy jeke vedomstvolyq múddege emes, halyqqa qalt­qy­syz qyzmet kórsetýge baǵyttalýy tıis emes pe?!

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Úkimet­tiń keńeıtilgen otyrysynda memlekettik qyzmetkerlerdi áleýmettik jelini belsendi qoldanýǵa shaqyrǵan edi. Memleket basshy­synyń bul sózin sheneýnikter durys túsin­bedi me, áıteýir áleýmettik jelide oń pikir jazdyrtýǵa qumarlyq tolastaıtyn túri joq. Qoryta aıtqanda, «...Bárinen de bloger jaldap, post jazdyrǵan ozar» degen ustanymmen ómir súretinder kóbeıip tur...

 

Sońǵy jańalyqtar

Beınebaqylaý kamerasynyń kómegi kóp

Aımaqtar • Búgin, 22:42

Úsharal garnızony tekserildi

Aımaqtar • Búgin, 20:26

Jastar saıty iske qosyldy

Aımaqtar • Búgin, 18:37

Apat eki adamnyń ómirin qıyp ketti

Aımaqtar • Búgin, 18:30

Sýǵa ketken balalar tabylmaı jatyr

Aımaqtar • Búgin, 17:55

Aqmaral Álnazarova – Senat depýtaty

Saıasat • Búgin, 16:18

Ustaz joly

Rýhanııat • Búgin, 16:00

Uqsas jańalyqtar