Álem • 31 Shilde, 2020

Sovid-19: Álemde vırýs juqtyrǵandar eki esege kóbeıdi

22 ret kórsetildi

Bir táýlikte 52 myń adam vırýs juqtyrǵan Úndistanda aýyrǵandar sany 1,5 mln adamnan asty.

Halqy óte tyǵyz ornalasqan Úndistan túbegindegi indet baıaýlar emes. Pandemııa bastalǵannan beri 1 020 582 adam jazylyp shyqqanymen, bir kúnniń ishinde 775 adam COVID-19 kesirinen kóz jumǵan.

 

Úndi mádenıetin baǵalaıtyndar úshin Uly moǵoldardan qalǵan jaýhar – Táj-Mahaldyń alar orny erekshe. Al Agra qalasynyń bıligi elde indettiń órshýine baılanysty osy ǵajaıyp sáýlet eskertkishin jabýǵa sheshim shyǵarǵan.

* * *

27 shildede Vetnam densaýlyq saqtaý mınıstri Ngýen Than Long Danang qalasynda juǵýy jóninen asa qaýipti jańa vırýs paıda bolǵany jaıynda habarlaǵan edi.

Al Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń Vetnamdaǵy ókili Kıdýn Park: «Danang qalasyndaǵy vırýstyń álemniń basqa elderine taraǵan KVI-dan aıyrmasy joq, sondyqtan adamdardyń qorqynyshqa boı aldyrýyna da negiz joq», deıdi.

* * *

Fransııa densaýlyq saqtaý bas bas­qarama­syn­yń derekteri boıynsha, elde SARS-CoV-2 juqtyrǵandar sany artýda dep jazady «Le Figaro».

Elde KVI jalmaǵandar sany 30 238-ge jetip, bir táýlikte jańadan 1400 syr­qat anyq­tal­ǵan. Fransııanyń bir­ta­laı aımaqtarynda, máselen, Bretan óńi­rinde turǵyndardyń júris-turysyna shekteý qoıylǵan. Olardyń qoǵamdyq jaǵajaılarǵa, saıabaqtarǵa belgili bir ýaqytqa ǵana barýyna bolady jáne adamdar qashyqtyq ustaýǵa múmkin emes jerdiń bárinde tumsha taǵyp júrýi tıis. Monıtorıng júrgizý arqyly SARS-CoV-2 juqtyrýdyń jastar arasynda kóbirek tirkelgeni anyqtalǵan.

* * *

Adamzat taıaý mezgilde COVID-19-ǵa qarsy ujymdyq ımmýnıtetke ıe bolady degen pikirge DDU Tótenshe jaǵdaılar jónindegi baǵdarlama dırektory Maıkl Raıan kúmán keltirdi.

Ol Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy planetada qansha adamnyń indet ilmegine ilinetinin bilmeıdi, keıbir zertteýshilerdiń boljamynda bul 60-80 paıyzdy quraıdy, al endi bir ǵalymdar odan az bolýy múmkin deıdi. Qalaı degende de KVI-diń ońaılyqpen kete qoıar túri joq. Sondyqtan da ujymdyq ımmýnıtet týraly aıtýǵa erte. Maıkl Raıan: «COVID-19-dy jeńil ótkizgen jas adamdar jazylǵannan keıin de biraz ýaqyt qalpyna kele almaıtynyn kórdik», dep aýrýdyń osal emestigine basa mán berdi.

* * *

Belgııa bıligi COVID-19-dy tejeý maq­satyn­da azamattardy qarym-qatynasty azaı­tý­ǵa shaqyrdy.

Belgııa premer-mınıstri Sofı Vılmes Brıýsselde Ulttyq qaýipsizdik keńesinen keıin ótkizgen brıfıngte 12 jasqa tolmaǵan balalardan bólek, eresekterdiń bir-birimen aralas-qura­lastyqty 5 adamnan asyrmaýy qajet­ti­gine toqtaldy. Sondaı-aq dúken­der­ge ba­rýǵa da shekteý qoıylǵan. Bala­syn ert­ken bir adamǵa nemese múge­dek­ti alyp júrse ǵana eki jannyń qatar dúkenge kirýine bolady, al 1,5 metr ara­qa­shyqtyqty saqtaı almaıtyn jer­diń bárinde tumsha taǵý mindetteledi. Muny­­men qatar Belgııa úkimeti eldegi ko­m­­panııalarǵa meılinshe qashyqtan ju­mys isteý jaıynda keńes berdi.

Eldegi portty qala Antverpenniń de jaǵdaıy qarastyryldy. Qala bas­shy­lyǵy komendanttyq saǵat engizý týraly sheshim qabyldaǵan. Qazir Antverpen turǵyndarymen qatar provınsııa halqy saǵat 23.00 den tańǵy 6.00-ge deıin úılerinen shyqpaýy tıis. Tek aýrýhanaǵa nemese jumysqa baratyn adamǵa ǵana ruqsat.

* * *

DDU basshysy Tedros Adanom Gebreısýs sońǵy 6 aptada álemde KVI-men aýyrǵandar sany eki esege kóbeıgenin, sol sebepti tótenshe komıtettiń otyrysy ótetinin aıtty.

«DDU-ǵa 16 mıllıonǵa jýyq adamnyń aýyrǵany, 640 myńnan astam jannyń kóz jumǵany týraly málimet bar. Halyqaralyq medısınalyq-sanıtarlyq normalardyń erejesine sáıkes tótenshe komıtet jınalyp, pandemııa jaǵdaıyn talqylaý kerek dep esepteımin», dedi ol.

DDU tótenshe jaǵdaılar jónindegi baǵdarlamalar dırektory Maıkl Raıan: «Bul COVID-19-dyń taralýynyń ekinshi tolqyny ma, álde shyńy ma dep ǵylymı turǵyda daýlasa berýge bolady, alaıda másele munda emes. Qazirgi mindet – indetti órshitpegen elderdiń tájirıbesin alyp, vırýstyń taralýyn aýyzdyqtaýda», dedi.

* * *

Italııanyń Kampanııa aımaǵy klıentterinen saqtyq úshin tumsha talap etpegeni úshin bıznes­ke 1 myń eýro aıyp tóletý týraly sheshim shyǵardy. Bul jaıynda ıtalııalyq «THE Local» jazady.

Alǵashqy bolyp Salerno qala­syn­daǵy shashtaraz ben bardyń ıesi aıyp tóledi. Betperdeni aımaqtyń ár azamaty barlyq qoǵamdyq oryndarda: sýpermarketter men barlarda, meıramhanalar men dúkenderde, qysqasy, barlyq jabyq ǵımaratta jáne qoǵamdyq kólikte taǵyp júrýi tıis. Eger júrginshi tumshasyz bolsa kólikke otyrǵyzbaýǵa, al eger ishke kirgen soń sheship tastaıtyn bolsa túsirip ketý jaıy qarastyrylǵan.

Bul aıyptan basqa bıznes 5 kún­nen 30 táýlikke deıin jabylyp, jumys isteý quqynan da aıyrylmaq. «Otan­das­tarymyz mundaı tártipti saqtamasa, birneshe aptadan soń qatań tótenshe jaǵdaı engizýimiz múmkin», deıdi Kampanııa gýbernatory Vınchenso De Lýka.

AQSh Medısınalyq zertteýler ınstıtýty SARS-CoV-2 qarsy qoldanylatyn 12 myń dáriniń ishinen 21 preparatty tıimdi dep baǵalaǵan.

«Nature», «Cell Discovery» basylymdarynda jaryq kórgen zertteý nátıjelerine qaraǵanda, qazir emge paıdalanyp júrgen dáriler ishindegi birqatar preparattar KVI replıkasııasyn toqtatyp, ony endi bastalyp kele jatqanynda qursaýlaı alady eken. Jáne bul úshin pasıentke qaýipsiz, shaǵyn mólsher dozasynda qabyldaýǵa bolady. Dárigerler baldyrlarda bolatyn geparınniń osy ispetti qasıetin anyqtaǵan. Zertteýshiler AQSh-ta emge qoldanylyp kelgen remdesevırdiń belsendiligin arttyrýǵa kómektesedi dep, allergııaǵa qarsy leprany emdeýde qoldanatyn astemızol, klofazamınniń de tıimdi ekenin baǵamdaǵan. Al geparınniń remdesevırden de tıimdirek ekenin jazǵan.

* * *

Garvard Medısına mektebiniń neırobıolog ǵalymdary KVI áserinen ıis sezýdi joǵaltýǵa baılanysty zertteýler nátıjesin jarııa etti.

Sarapshylar zertteý nátıjesinde vırýstyń muryn qýysyndaǵy neırondardy zaqymdaýynyń áserinen mıǵa belgi jiberilmeıdi degen oıdy teriske shyǵardy. «Science Advances» jýrnalynda 24 shildede jaryq kórgen zertteýde vırýs tikeleı neırondardy emes, onyń qyzmetine áser etetin jasýshalar jumysyna kedergi bolatyny, sondyqtan da KVI júıke júıesine aıtarlyqtaı zaqym keltirmeıtini jazylǵan. Ǵalym Sandıp Robert Datta aýrý barysynda neırondarǵa mundaı janama áser onyń qyzmetin buzbaıtynyn, táýir bolǵan soń ıis sezý oralatynyn aıtady.

* * *

Federaldy jáne jergilikti bılik pen ózge de ashyq derekózderden málimet jınaıtyn Djons Hopkıns ýnıversıteti COVID-19-dan jazyl­ǵan­dardyń sany 9 mln-nan asqanyn habarlady.

Hopkıns ýnıversıteti álem boıynsha KVI juqtyryp, odan saýyqqandar sany 9 043 203-ǵa jetkenin, al 15 736 499 adamnyń aýyryp, 639 652-si kóz jumǵan degen derekti jarııa etti.

* * *

Jańa Orleandaǵy LSU Health ýnıversı­te­tiniń patologanatomdary SARS-CoV-2-tiń Vestmınster ýnıversıtetiniń ǵalymdary aıt­qandaı júrek etterin tutas qabyndyrady (mıo­kardıt týdyrady) degen tujyrymyndaı emes, ózgeshe áseri barlyǵyn anyqtaǵan.

Professor Rıchard Vander Haıdeniń paıymynda, vırýs júrek etterin tolyq emes, tek jeke jasýshalaryn óltirip tastaıdy eken, sonymen birge SARS-CoV-2 júrektiń ózinde ornyqpaı, tek usaq qan tamyrlarynda bolatyn kórinedi. Olar bul oıǵa 44 pen 72 jas aralyǵyndaǵy COVID-19-dan kóz jumǵan 22 pasıentke, 10 er, 12 áıelge jasaǵan zertteýler nátıjesinde kelip otyr.

* * *

Eýropa qartaıyp keledi, bala týý azaıdy dep júrgende pandemııanyń da paıdasy tıetindeı.

«Sveriges Radio» Stokgolm men eldiń kóptegen qalasynda turǵyndardyń úıde oqshaýlanýy balalardyń ómirge kóptep kelýine jol ashatynyn aıtady. Lınchıopıng ýnıversıteti aýrýhanasynyń mamandary Covid-19-ǵa qarsy antıdenege jappaı test júrgizý asa tıimdi bolmaıdy degen tujyrymdaryn jarııalaǵan.

 

Toptamany daıyndaǵan

Anar TО́LEÝHANQYZY,

«Egemen Qazaqstan»

 

Sońǵy jańalyqtar

Dárini qymbatqa satqandar ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 19:20

Atyraý oblysyna 110 jas muǵalim keledi

Aımaqtar • Búgin, 18:25

QHL: Vıza bermeı jatyr

Hokkeı • Búgin, 15:18

Tennıs: Qos jerlesterimiz de jeńildi

Tennıs • Búgin, 14:51

COVID-19 adamnan ıtke juqqan

Koronavırýs • Búgin, 14:15

Rýdnyı turǵyny esirtkimen ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:32

Qıyn kezeń artta qaldy - mınıstr

Qazaqstan • Búgin, 11:14

Uqsas jańalyqtar