Tuńǵysh ret tórtkúl dúnıe boksshylarynyń basyn qosqan baıraqty básekede KSRO boksshylary arasynan 60 kılo salmaqta óner kórsetken Perm qalasynyń ókili Vasılıı Solomın men 75 kılo salmaqta synǵa túsken Tashkenttiń irgesindegi Aqqorǵan shaharynyń týmasy Rýfat Ryskıevtiń juldyzdary jandy. Astrahandik Borıs Kýznesov (57 kılo) pen sverdlovskilik Oleg Korotaev (81 kılo) kúmis medaldy ıelense, kýıbyshevtik Evgenıı Iýdın (48 kılo), doneskilik Vladıslav Zasypko (51 kılo), erevandyq Davıd Torosıan (54 kılo) jáne kıevtik Anatolıı Klımanov (71 kılo) qola júldeni enshiledi.
Elge oralǵannan keıin álemdik dodada jeńis tuǵyryna kóterilgen jigitterdiń barlyǵyna erekshe qurmet kórsetelip, túrli syı-syıapat jasaldy. «KSRO-nyń eńbek sińirgen sport sheberi» ataǵy berilip, keıbiriniń keýdesinde medaldar jarqyrady. Aralarynda kezekten tys páter alyp, «temir tulpardy» tizgindegenderi de bar. Bir sózben aıtsaq, Keńes Odaǵynyń sporttyq dańqyn arttyrǵan sol sańlaqtardyń barlyǵy da úlde men búldege orandy.
Al odan keıin she?.. Ataǵy alysqa jaıylǵan aıtýly azamattardyń keıingi taǵdyry qalaı boldy?... Eń ókinshtisi, bylǵary qolǵaptaryn shegege ilgennen keıin sol boksshylardyń keıbiri jańa ómirge beıimdele almaı, taǵdyrdyń ashysyn molynan tatty.
Bostandyq aralynda álem chempıony atanyp qana qoımaı, jarystyń eń úzdik boksshysyna tıesili Radıar Rassel kýbogyn ıelengen Vasılıı Solomın tym qyzýqandy bolǵan desedi. Ol demalys oryndarynda, kóshede, tipten jattyǵý zalynda jıi janjal shyǵarady eken. Sózi jaraspaı qalsa, judyryǵyn ala júgiretin bolǵan. Sondaı bir oqıǵanyń saldarynan Solomın álem chempıonatynan shettetile jazdady. Naqtyraq aıtsaq, dál sol jarys qarsańynda ol túndeletip óziniń týǵan qalasy – Permdegi meıramhanalardyń birine barady. Sol jerde bir top meımanmen tóbelesip, barlyǵyn soqqyǵa jyǵady. Tártip saqshylary ony dereý qamaýǵa alady. Bul iske onyń jeke jattyqtyrýshysy men jergilikti sport basshylary aralasqannan keıin baryp qana Solomın qamaýdan bosatylady. Sondaı-aq 1977 jyly Gallede ótken Eýropa chempıonaty qarsańynda uıymdastyrylǵan oqý-jattyǵý jıynynda ol KSRO quramasy bapkerleriniń birin búıirden uryp qulatsa, ekinshisin búkil zaldy shyr aınaldyra qýǵan eken.
Vasılıı Solomınniń sporttyq ǵumyrynda aýyz toltyryp aıtarlyqtaı tabystar az bolǵan joq. Ol álem chempıony atanǵannan keıin 1976 jyly Monreal Olımpıadasynda qola medaldy moınyna ildi. 1974-78 jyldar aralyǵynda ótken KSRO chempıonattaryn tórt ret utyp, 1979 jyly kúmis júldeni enshiledi. Máskeýdegi jarystyń fınalynda Solomın qazaqstandyq Vıktor Demıanenkodan utyldy. Buryndary Odaq deńgeıindegi jarystarda qarsylas shydatpaı júrgen áıgili boksshy ekinshi orynda qalyp qoıǵanyna qatty kúıindi. 1980 jyly Demıanenko ekinshi márte top jaryp, Máskeý Olımpıadasynda óner kórsetý qurmetin ıelendi. Al tórt jylda bir ótetin jarystyń joldamasynan qaǵylǵan Vasılıı sodan keıin sharshy alańnan múlde kórinbeı ketti.
Ataqty boksshy jańa ómirge beıimdele almady. Sporttyq mansabyn aıaqtaǵan soń Máskeýdegi turǵyn úı paıdalaný mekemesine jumysqa ornalasty. Ishimdikke áýestengen sportshy ol jerde kóp turaqtamady. Odan keıin teris jolǵa tústi. 1985 jyly páter tonaǵany úshin túrmege toǵytyldy. Sottyń úkimi boıynsha 10 jylǵa sottalyp, barlyq dúnıe-múlki tárkilendi. Tórt jyl ótken soń isi qaıta qaralyp, Vasılıı úıine oraldy. Biraq bostandyqqa ol múlde basqa adam bolyp shyqty. Burynǵy jigerli, jalyndy, aıbarly, kúsh-qýaty boıyna syımaı turǵan jigittiń qur súlderi ǵana qalǵan eken. Densaýlyǵy syr berip, ol ázer júrip-turatyndaı halge tústi. Aqyry 1997 jyly 45 jasqa qaraǵan shaǵynda KSRO boksshylary arasynan shyqqan tuńǵysh álem chempıony Vasılıı Solomın jaryq dúnıemen qosh aıtysty.
Jaratýshy ıe dál sondaı tym kelte ǵumyrdy Gavanadaǵy álem chempıonatynyń kúmis júldegeri Oleg Korotaevtyń da peshenesine jazǵan eken. Ol da nebary 44 jyl ómir keshti. Jartylaı aýyr salmaqta judyryqtasqan soıqan soqqyly jigitti kózi qaraqty kórermender umyta qoıǵan joq. Korotaev – joǵarydaǵy ataqtan bólek, KSRO birinshiliginiń úsh dúrkin jeńimpazy atanyp, taǵy eki ret júldegerler sanatyna qosyldy. Eýropa chempıonatynda qola medaldy moınyna ildi.
Resmı halyqaralyq jarystarda Korotaev tek Iýgoslavııanyń maqtanyshy, Olımpııa oıyndarynyń jeńimpazy Mate Parlovtan ǵana utylǵan eken. Biraq sol jekpe-jekterde «Oleg jeńildi» dep aıtýǵa aýyz barmaıdy. Sebebi Eýropa chempıonatynda ol qarsylasyn nokdaýnǵa jibergenimen, qapııada qabaǵy jarylyp ketti. Saldarynan tóreshiler Parlovtyń qolyn kóterdi. Dúnıejúzilik dodada da dál jańaǵydaı jaǵdaı aına-qatesiz qaıtalandy. Taǵy da sol jarylyp ketken qabaqtyń kesirinen qolda turǵan jeńisten aıryldy.
Kezinde dúleı kúsh ıesi Oleg Korotaevtyń ónerine súısinbegen jankúıer joq-aý, sirá! Jetpisinshi jyldardyń basynda KSRO-nyń bir top boksshysy AQSh-qa sapar shegedi. Sonda ótken sparrıngter barysynda Oleg jergilikti boksshylardy tegisteı sabaıdy. Tipti, kúlli Amerıka jurty úkili úmit artyp otyrǵan juldyzdyń birin aýyr nokaýtqa jiberedi. Osy oqıǵanyń kýási bolǵan áıgili bapker, bir shoǵyr álem chempıondaryn tárbıelegen Andjelo Dandı: «Eger Korotaev kásipqoı rıngke shyǵýǵa táýekel etse, 1 mıllıon dollarlyq kelisimshartqa men dáp qazir qol qoıýǵa ázirmin», dep jahanǵa jar salady.
1974 jyly Gavanadaǵy álem chempıonatynyń jartylaı fınalynda Oleg amerıkalyq Leon Spınksti sabady. Al AQSh boksshysy keıinnen Olımpııa oıyndarynda top jaryp, kásipqoılar arasynda asa aýyr salmaq dárejesinde álem chempıony atandy. Kezinde Spınks dańqy jer jarǵan Muhammed Álıdiń ózinen aılasyn asyrǵanyn jankúıerler jaqsy biledi. Osynyń barlyǵyn óz kózimen kórgen Kýbanyń kósemi Fıdel Kastro KSRO boksshysynyń ónerine tamsanǵany sonshalyq, óziniń jeke tapanshasyn qorabynan sýyryp alyp oǵan syıǵa tartqan.
О́ziniń sporttyq ǵumyrynda 196 ret sharshy alańǵa shyqqan Oleg Korotaev 187 márte jeńiske jetti. 160 qarsylasyn nokaýtpen utty. Sonyń arqasynda «Orys tankisi» degen laqap atty ıemdendi. Jasyratyny joq, jer jahannyń birde-bir áýesqoı boksshysy dál osyndaı orasan zor tabysymen maqtana almaıdy.
Olegtiń minezi de tik edi. Ol ádiletsizdikke tózbeıtin. Aldynda kim tursa da óz oıyn árkez búkpesiz aıtatyn. Basshy ma, bapker me, basqa ma... esh qaramaıtyn. Sol mineziniń kesirinen Korotaev birqatar mańyzdy jarystan shet qaldy. Túrli syltaýdy jeleý etken KSRO quramasynyń bapkerleri daryny asqan boksshynyń baǵyn baılady. Tipten, jeke bapkeri Georgıı Djeroıan ekeýin sporttan shettetýge deıin barýdan da esh arlanǵan joq. Sonyń saldarynan Korotaev 1976 jyly Monrealda alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndarynan shet qaldy.
Qandaı da myqtynyń sporttyq dáýiriniń áıteýir bir aıaqtalatyn kezi bolady. Olımpıadaǵa bara almaǵannan keıin «Orys tankisi» bylǵary qolǵabyn shegege ildi. Kózdegen muratyna jete almaǵan boksshy aınalasyndaǵy adamdarǵa renjip ketti. Odan keıin múlde basqa ómir bastaldy. Meıramhana, bı keshteri, qyz-qyrqyn, qaptaǵan jora-joldas, aınala tolǵan kúmándi adamdar...
Birde ol Máskeýdegi «Skazka» meıramhanasynda bázbireýlermen sózge kelip qalady. Janjaldyń aqyry tóbeleske ulasyp, qarsy jaqtan atyp shyqqan bir esersoq qolyndaǵy grafınmen Olegtiń basynan urýǵa árekettenedi. Ataqty boksshy ony bir ǵana soqqymen sulatyp salady. Es-tússiz qulaǵan beıbaq aýrýhanada eki aı boıy emdelip, ázer degende esin jııady. Sóıtse, Korotaevtan taıaq jegen jigit KSRO-nyń Ishki ister mınıstri Nıkolaı Shelokovtyń uly eken.
Janashyr jandardyń arasha túsýiniń arqasynda Oleg ol kezde jaýapkershilikten ońaı qutylady. Biraq bir barmaǵyn ishine búgip qalǵan mınıstr Korotaevtyń qyr-sońynan qalmaı, temir torǵa toǵytýdyń áıteýir bir retin tabady. 1977 jyly bes jylǵa sottalǵan boksshy sonyń úsheýin ótep, bostandyqqa shyǵady. Biraq túrme onyń ómirin kúrt ózgertedi. Qapasta qylmys áleminiń serkelerimen tanysyp, olarmen tyǵyz qarym-qatynas ornatady. 1985 jyly Oleg taǵy da bes jylǵa sottalady.
Bostandyqqa shyqqannan keıin Oleg oılana-tolǵana kele dáýleti tasyǵan AQSh-qa qonys aýdarýdy jón kóredi. Bul – 1992 jyl edi. Keńes Odaǵy kelmeske ketken. Apaı-topaı zaman. Ol jaqta keıipkerimizdiń eki jyl ýaqyt boıy nemen aınalysqany belgisiz. Áıteýir, alystaǵy Amerıkada da Korotaevtyń tynysh júrmegeni anyq. Keıbir derek kózderine sensek, «ataqty boksshy «orys mafııasymen» tyǵyz baılanysta bolǵan» desedi.
Al bizdiń biletinimiz, 1994 jyldyń 12 qańtarynda túnniń bir ýaǵynda Oleg Korotaev Nıý-Iork qalasyndaǵy Braıton-Bıch kóshesinde ornalasqan «Arbat» meıramhanasynan shyǵady. Bir mezette artynan ańdyp kelgen kıller ony dál shúıdesinen atady. «Orys tankisi» sol jerde tilge kelmeı jan tásilim etken.
