Sport • 31 Shilde, 2020

Kıbersport Olımpıada baǵdarlamasyna kirýge laıyq pa?

10 ret kórsetildi

Halyqaralyq Olımpıada komıteti (HOK) ár tórt jyl saıyn Olımpııa oıyndarynyń baǵdarlamasyna ózgeris engizip, sporttyń jańa túrlerin qosyp otyrady. Máselen, HOK 2016 jyly tamyz aıynda ótken kezekti sessııasynda Tokıo Olımpıadasynyń baǵdarlamasyna karate, serfıng, beısbol, quzǵa órmeleý jáne skeıtbordıng sportyn engizý týraly sheshim qabyldady.

Jastardyń qyzyǵýshylyǵy joǵary

Shyny kerek, kóp jankúıer bul sport túrleriniń tek atyn estigeni bolmasa, etene tanys dep aıta almaımyz. Alǵash kórgen sátińizde «á» degennen ózine baýrap alatyndaı esh sıqyry joq sportty ne úshin Olımpııa oıyndaryna engizgen dep tańdanýyńyz múmkin. HOK atalǵan sport túrlerin Olımpıada baǵdarlamasyna bekerge engizgen joq. О́ıtkeni serfıng nemese skeıtbordıng sporty eresek jankúıerlerge qyzyqsyz bolsa da, jas­tar arasynda keń tanymal sport sanalady. Al HOK osyndaı sport túrlerin Olımpıada baǵdarlamasyna engize otyryp, jastardyń Olımpıadaǵa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrýdy kózdeıdi.

Jýyrda brıtanııalyq The Economist basylymy eger HOK shynymen Olımpııa oıyndaryna jastardy qyzyqtyrýdy maqsat tutsa, onda ulttyq quramalarǵa kıbersport básekesinen de jarysýǵa múmkindik berý kerek degen bastama kóterdi. Al osydan eki jyl buryn Indonezııada jalaýy jelbiregen jazǵy Azııa oıyndarynda kıbersporttan demonstrasııalyq jarys ótken edi.

Kıbersport Olımpııa oıyndaryndaǵy at sporty nemese qysqy sporttaǵy kerlıngke qaraǵanda edáýir tanymal. Statıstıka boıynsha, kıbersporttyń dúnıe júzi boıynsha 400 mln-nan astam jankúıeri bar eken, olardyń 201 mln-y bos ýaqytynda qyzyǵýshylyq tanytsa, 253 mln kórermen turaqty qaraıdy. Sarapshylardyń boljamyna súıensek, bul kórsetkish eki jyldan keıin 600 mln-nan asatyn kórinedi. Beıne oıyndardy tamashalaıtyn jankúıerlerdiń 60%-dan astamy – 18-35 jas aralyǵynda.

Kóp adam kıbersport dep ataıtyn beıneoıyndar shynaıy sport bola almaıdy dep esepteıdi. Biraq kásipqoı lıga sııaqty jasalǵan onlaın oıyndar stadıondy toltyra alatyn zamanaýı sportpen teń dárejede básekege túse alady. Máselen, orta eseppen alǵanda álemde 200-ge jýyq tennısshi ǵana iri týrnırlerge qatysý arqyly tabys tabýy múmkin. Al nebári 5 adamnan quralǵan komandalar Fantasy League (kıbersport básekeleriniń biri) jarysyna qatysa otyryp, myńnan asa adam ájeptáýir paıdaǵa keneledi. Atalǵan lıganyń ótken jylǵy fınalyn 44 mln-ǵa jýyq jankúıer tamashalaǵan.

Jańadan oılap tabylǵan sport túrin álemge keńinen tanytý árdaıym qıyn bolǵan. Máselen, 1314 jyly Anglııa koroli Edýard II er balalarǵa sadaqtan oq atyp úırenýi kerek ekenin aıtyp, fýtbol oınaýǵa tyıym salǵan edi. Al XIX ǵasyrda AQSh-ta keıbir uıymdar beısboldy azart oıyny dep qarsy shyqqan. Al qazir ekeýi de álemdegi eń tanymal sport sanalady.

Kıbersport ta zamanaýı sport sııaqty kásibılik pen jyldamdyqty talap etedi. Kásipqoı oıynshy sekýndyna bes túrli áreketti jasap úlgerýi kerek. Sonymen qatar beıneoıyndar at sportyna qaraǵanda arzan ári shuǵyldanǵanǵa ońaı.

 

Qarsylar men jaqtaýshylar úshin

Kıbersportty synaýshylar beıneoıyndardy zorlyq-zombylyqqa, áskerı urysqa jáne taǵy basqa aram pıǵylǵa ıtermeleıdi, al Olımpıadanyń maqsaty – álemde tynyshtyq ornatý deıdi.

Olımpııa oıyndarynyń tarıhyna zer salatyn bolsaq, áskerı rýhtaǵy sport túrlerine Olımpıada baǵdarlamasynda oryn joq degen talap joq. Mysaly, bizdiń zamanymyzǵa deıingi 708 jylda naıza laqtyrý, erkin jáne grek-rım kúresi sekildi sport túrleri baǵdarlamaǵa engen jáne búgingi kúnge deıin Olımpıada baǵdarlamasynda bar. Ol az deseńiz, nysana kózdeý men semserlesý sporty kiretin zamanaýı bessaıys ta – eń alǵash áskerlerdi soǵysqa daıyndaý úshin oılap tabylǵan sport.

Budan bólek, kıbersport jankúıerleri fýtbol nemese shaıbaly hokkeı kórer­men­deri sekildi qala kóshelerinde janjal­dasyp, tártipsizdik ornatpaıdy. Sonymen qatar beıneoıyndardyń iri kompanııalarǵa tıesili ekeni de esh kedergi emes. О́ıtkeni Olımpıada arqyly da translıasııa men demeýshilerdiń qoldaýymen mlrd-tap tabys taba alady. Bir jaǵynan kom­mer­sııalyq rýhtyń bolýy oıyndardyń joǵa­ry kóńil kúıde jáne oıyn-saýyq túrinde ótetinine kepildik beredi. Jáne de kıbersport Olımpııa baǵdarlamasyna ense, oıyndy jasap shyǵatyndar taǵy da qyzyqty ári tartysty oıyndardy jasaýǵa umtylady.

Kıbersport Olımpııa oıyndarynyń quramyna enip, biraq ózin aqtamasa da HOK eshteńe joǵaltpaıdy. О́ıtkeni kelesi Olımpıada baǵdarlamasynan shyǵara salady. Buǵan deıin de mundaı jaǵdaılar kóptep kezdesken. Máselen, kroket, arqan tartý, jekeleı sınhrondy júzý sııaqty sport túrleri Olımpıada baǵdarlamasyna kirip, keıinnen shyǵyp qalǵan.

 

Qazaqstandaǵy kıbersporttyń jaǵdaıy qandaı?

Elimizde beıneoıyndar 2018 jyly resmı túrde sport túri dep tanyldy. Kıbersport janashyrlarynyń qurǵan Qazaq Cybersport Federation respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigi Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń tarapynan qoldaý men yqylasqa ıe bolǵan.

Resmı derek boıynsha Qazaqstanda 500-ge jýyq kásibı kıbersportshy bar. Biraq olardyń barlyǵy halyqaralyq arenalarda óner kórsetip júr deı almaımyz. Qazaq kıbersport federasııasynyń (QKF) vıse-prezıdenti Evgenıı Bogatyrevtiń sózine qaraǵanda, elimizde tabys taýyp júrgen 30-ǵa jýyq kásibı kıbersportshy bar kórinedi.

– Naqty kimniń kásibı kıbersportshy, al kimniń áýesqoı oıynshy ekenin aıta almaımyz. Sebebi olardyń kásibı deńgeıin aıqyndaıtyn ádisti áli daıyndap jatyrmyz. Aldaǵy ýaqytta kıbersportshylarǵa da resmı túrde «sport sheberi» nemese «sport sheberine úmitker» degen ataq berýdi oılastyryp otyrmyz, – deıdi E.Bogatyrev.

Búginde elimizde 10-ǵa jýyq komanda halyqaralyq básekelerde baq synap júr. Solardyń ishindegi eń tanymal komandanyń biri – Avangar. 2017 jyly komanda qurylǵan kezde reseılik sportshylar óner kórsetken bolatyn. Al bıyldan bastap bul komandada tek qazaqstandyq órender baq synaıdy. 2019 jylǵa deıingi derek boıynsha, Avangar negizgi bes iri dodanyń úsheýinde bas júlde oljalaǵan. Eki básekede ekinshi oryn ıelengen. 2018 jyly CIS Minor Championship 2018 – Boston jáne IEM Katowice 2018 PUBG, 2019 jyly BLAST Pro Series Moscow 2019 týrnırinde top jarǵan. Sondaı-aq atalǵan komanda Counter-Strike: Global Offensive jarysy boıynsha álemdik reıtıngte úzdik ondyqqa kiredi, qazir 7-orynda tur.

Esportsearnings saıtynyń málimetine súıensek, qazaqstandyq oıynshylardyń jalpy tabysy 2 mln dollardy quraǵan, bul kórsetkishpen Qazaqstan álemde 40-orynda tur. Al AQSh oıynshylary 131 mln dollar tabyspen kósh bastap keledi. Ortalyq Azııa elderiniń arasynda Qazaqstan kıbersporttan alda tur.

Sońǵy jańalyqtar

Memlekettik BAQ portaly iske qosyldy

Qazaqstan • Búgin, 15:08

Ulylyqty ulyqtaýdyń ustanymy

Abaı • Búgin, 11:13

Qaraquıryq atqan brakoner ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 10:10

Máńgilik mura taǵylymy

Abaı • Búgin, 10:01

Indetten jazylǵandar sany 73 702-ge jetti

Koronavırýs • Búgin, 09:25

108 bala stasıonarda em qabyldap jatyr

Koronavırýs • Búgin, 09:20

Bir aptada koronavırýstan 211 adam kóz jumdy

Koronavırýs • Búgin, 09:15

Týrnırge qatysýdan bas tartýda

Tennıs • Búgin, 08:18

QHL kestesi jarııalandy

Hokkeı • Búgin, 08:16

Taıjan murasy tozbaıdy

Rýhanııat • Búgin, 08:15

95 jasynda kýálik aldy

Oqıǵa • Búgin, 08:11

Jemqorlar alleıasy kerek pe?

Saıasat • Búgin, 08:03

Ekpeni ózderine saldyrdy

Qoǵam • Búgin, 08:00

Pandemııa kezindegi perzenthana

Medısına • Búgin, 07:57

Otandyq vaksına daıarlaýdaǵy oń izdenis

Medısına • Búgin, 07:49

Adamzat ıgiligine aınalǵan mura

Oqıǵa • Búgin, 07:45

Jańa maýsymdaǵy ózgerister

Fýtbol • Búgin, 07:37

Qaterli maýsym

Álem • Búgin, 07:26

Hakim armandaǵan tolyq adamnyń úsh qasıeti

Rýhanııat • Búgin, 07:20

Úzdik 8 komanda anyqtaldy

Fýtbol • Búgin, 07:20

Qulqyn hám quldyq

Qoǵam • Búgin, 07:15

Dosjan haziret kesenesi jóndelip jatyr

Rýhanııat • Búgin, 07:10

Tilsiz jaýdyń taqsireti

Aımaqtar • Búgin, 07:08

Baǵynyshty qyzmetkerdiń kesiri...

Saıasat • Búgin, 07:03

Uqsas jańalyqtar