«Kúnine myń pálege jolyqsań da, Sonda da kúder úzbe bir Alladan!» dep kelmeıtin be edi babalardan búginge jetken sózi. Jaratýshy jabbar ıemiz synaǵyn ózi súıgen qulǵa beretin kórinedi. Sondyqtan taǵdyrdyń jazmyshyna, Qudaıdyń basqa salǵanyna kóndigip, myna jaryq dúnıege kelgenine shúkirshilik etip, tirshiligin jalǵastyrýy kerek eken. Qý tirshiliktiń kúıbeńimen baıqamaıtyn shyǵarmyz. Biraq bizdiń aramyzda on eki múshesi saý bolmasa da, ómirden óziniń tıesili ornyn tabýǵa umtylyp, qoǵamnyń bir kirpishi bolyp qalanýǵa baryn salyp júrgen adamdar bar. Boıyndaǵy erik-jigerin, kúsh-qaıratyn ońdy iske jumsap, keıbir deni saý masyl adamdardyń jasamaǵan tirligin atqaryp júr. Bul olardyń ómirge degen qushtarlyǵyn bildirse kerek.
«Kúnine myń pálege jolyqsań da, Sonda da kúder úzbe bir Alladan!» dep kelmeıtin be edi babalardan búginge jetken sózi. Jaratýshy jabbar ıemiz synaǵyn ózi súıgen qulǵa beretin kórinedi. Sondyqtan taǵdyrdyń jazmyshyna, Qudaıdyń basqa salǵanyna kóndigip, myna jaryq dúnıege kelgenine shúkirshilik etip, tirshiligin jalǵastyrýy kerek eken. Qý tirshiliktiń kúıbeńimen baıqamaıtyn shyǵarmyz. Biraq bizdiń aramyzda on eki múshesi saý bolmasa da, ómirden óziniń tıesili ornyn tabýǵa umtylyp, qoǵamnyń bir kirpishi bolyp qalanýǵa baryn salyp júrgen adamdar bar. Boıyndaǵy erik-jigerin, kúsh-qaıratyn ońdy iske jumsap, keıbir deni saý masyl adamdardyń jasamaǵan tirligin atqaryp júr. Bul olardyń ómirge degen qushtarlyǵyn bildirse kerek.
Qyzylorda oblysynda 19,7 myńnan astam múmkindigi shekteýli adamdar ómir súredi. Olardyń deni Qyzylorda qalasynda turady. Al, endi osy sanattaǵy adamdardyń ýaqytyn qalaı tıimdi paıdalanýǵa bolady? Bizdińshe múmkindigi shekteýli jandardy dendep sportqa tartý arqyly bos ýaqyttyń ornyn toltyryp qana qoımaı, olardyń bıik belesterdi baǵyndyrýyna jol asha alamyz. Aımaqta osyndaı ispen aınalysyp júrgen bir uıym bar. «Jiger» dep atalady. Birlestiktiń negizgi mindeti múgedek adamdardy sportqa tartyp, olardyń nátıje kórsetýine atsalysyp, quqyqtaryn qorǵap, ómir súrý deńgeılerin kóterý bolyp tabylady. Sportta jetistigi bar múgedekterdi úlgi etip, úıden shyqpaı otyrǵan múmkindigi shekteýli adamdardy sportqa tartý da qyzmetteriniń bir túri. Sonymen qatar, Qyzylorda qalasynyń múgedekteri arasynda sporttyq týrnırler uıymdastyrýdy da óz moıyndaryna alǵan. Sport pen dene shynyqtyrýdy múgedekterdi ońaltýdyń negizgi quraldarynyń biri retinde nasıhattaýdan tanǵan emes. Budan bólek, oblysta júrip jatqan áleýmettik-quqyqtyq is-sharalarymen múgedekterdi tanystyrý, sport arqyly múgedekterge ómirdegi ornyn tabýǵa jáne qoǵamnyń belsendi múshesine aınalýǵa járdemdesý, respýblıkalyq sporttyq oıyndarǵa oblysymyzdan qatysatyn úzdik sportshy múgedekterdi anyqtaý, múgedekter boıynda patrıotızmdi, izgilikti qalyptastyrý da negizgi jumystardyń biri. Qurylǵannan beri osyndaı izgi maqsattyń bastaýynda júrgen qoǵamdyq birlestiktiń bul talpynystary esh emes. Jemisin berip, talaı múgedek-sportshynyń jeńiske jetip, ózderin baqytty sezingen sátiniń kýási boldy.
Sózimiz jalań shyqpasyn. Endi «Jiger» Qyzylorda oblysynyń sportshy múgedekteriniń qoǵamdyq birlestigi jetken jetistikterdi baıan etelik.
– Qyzylorda qalasynyń múgedekteri sportpen aınalysyp, respýblıkalyq jarystarǵa qatysqanyna jıyrma jyldan asa ýaqyt ótti. Osy ýaqyt ishinde aımaqtyń múgedek-sportshylary baǵyndyrǵan belester kóp. Atap aıtqanda, Qazaqstan Respýblıkasynyń chempıonattary men kýboktarynyń bes altyn júldegeri bar. Ol – Qyzylorda oblysynyń paýerlıftıng komandasy. 2008-2011 jyldar aralyǵynda bizdiń qurama eń úzdik komanda retinde baǵalanyp otyrdy. Onyń ishinde K.Asqarova, A.Soı, E.Álimbetov, R.Qorǵanbaeva, A.Imanbaeva sııaqty sportshylar altyn júldelerdi ıelendi. Qyzylorda qalasynyń on múgedek-sportshysy «QR sport sheberi» ataǵyn aldy. Al 2009-2010 jyldardyń qorytyndysy boıynsha M.Qamysbaev, E.Qasqabaev, Sh.Medeýov, A.Ábjan jáne K.Asqarova «Halyqaralyq dárejedegi sport sheberi» ataǵyn aldy. Arba jarysynan M.Qamysbaev tórt jyl boıyna chempıon atandy. Solaısha, 2002 jyly Pýsanda ótken Azııa oıyndarynyń jáne 2004 jylǵy Afınadaǵy Olımpııa oıyndaryna qatysty. Erık Qasqabaev bolsa, Brazılııadaǵy álem chempıonatyna qatysyp, «2007 jylǵy álem chempıonatynyń úzdik oıynshysysy» atandy. Muhtar Qamysbaev «2008 jyldyń eń úzdik sportshysy» ataǵyn ıelendi. Qyzylorda oblysynyń otyryp oınaıtyn voleıbol komandasy 2008 jyly QR Kýbogynyń qola júldegeri, 2010 jylǵy QR Kýbogynyń ıegeri ekenin de aıta ketkenimiz abzal shyǵar. Al 2009-2011 jyldardaǵy Qazaqstan chempıonatynyń qola júldegeri atansa, bir jyldan soń kúmis júldeni de qanjyǵalaryna baılady. Qyzylorda qalasynda 2009 jyly otyryp oınaıtyn voleıboldan respýblıkalyq týrnır uıymdastyryldy. Sportshy-múgedekter halyqaralyq jarystarda da nátıje kórsetýde. 2009 jyldyń qarasha aıynda Mashhad qalasynda (Iran) ótken otyryp oınaıtyn voleıboldan jastar arasyndaǵy álem chempıonatynda Qazaqstan komandasy qola júldeni ıelendi. Qazaqstan qurama komandasynda E.Qasqabaev, M.Qamysbaev jáne Sh.Medeýov sııaqty Qyzylorda sportshylary bar bolatyn. Al qyzylordalyq Aıbek Ábjan 2009 jyldyń qazan aıynda Kýala Lýmpýrde (Malaızııa) ótken paýerlıftıngten Azııa birinshiliginde jastar arasynda kúmis júldegeri atandy. Kábıra Asqarova 2010 jylǵy Azııa oıyndarynyń qola júldegeri (Qytaı, Gýandjoý), 2012 jylǵy Dýbaı týrnıriniń kúmis júldegeri boldy. Sonymen qatar, Kabıra Asqarova, Aıbek Ábjan, Islam Salımov Londanda ótken Paralımpıadaǵa qatysty, – deıdi birlestik basshysy Murat Jumadildaev.
Murat Álimbaıuly da týǵannan 2-toptaǵy múgedek. Sondyqtan ol múmkindigi shekteýli adamdardyń ómirin jaqsy biledi, olardyń jaǵdaıyn anyq túsinedi. 2006 jyldan beri atalǵan birlestikti quryp, aımaqtaǵy múgedek jandardy ómirge yntalandyryp júrgeni de osydan bolsa kerek.
Sońǵy jyldary oblys basshylyǵynyń tarapynan múmkindigi shekteýli adamdarǵa degen qamqorlyqtyń óskenin baıqaımyz. Osynyń arqasynda qarajat bólý kóbeıdi. Sonymen qatar, bes jattyqtyrýshy bólinip, túrli sport alańdary men keshender paıdalanýǵa berildi. Sońǵy bes jylda múgedekterdiń sportqa degen yntasy kúsheıip, sportpen aınalysatyndarynyń sany eki ese ósti. Túrli halyqaralyq, respýblıkalyq jarystarǵa qatysý kóbeıdi. Qyzylordada turaqty túrde voleıbol, paýerlıftıng, jeńil atletıka komandalary qalyptasty. Munyń syrtynda múgedekterdiń ózderi de oblystyń qoǵamdyq-saıası ómirine aralasa bastady.
Aınalańyzǵa aqyl kózimen asyqpaı zer salyp kórińiz. Arbaǵa tańylǵan adam Paralımpıadaǵa qatysyp, Qazaqstannyń atyn shyǵaryp jatyr. Týǵannan múgedektikke shaldyqqan kisiniń qolynan shyqqan ydysty ómirińizde tutynyp júrsiz. Olar jasaǵan qundy syılyqtardy jaqynyńyzǵa tartý etip tursyz. Osydan keıin olardy qalaısha múmkindigi shekteýli adamdar deımiz? Joq, olardyń múmkindigi shekteýsiz!
Erjan BAITILES,
«Egemen Qazaqstan».
Qyzylorda oblysy.
