QAZIRGI REFORMA

KEIBIR AÝYLDYQ AÝRÝHANALARDYŃ JABYLÝYNA SOQTYRÝY MÚMKIN 2010 jyldan bastap densaýlyq saqtaý salasynda engizilip jatqan jańa reforma tóńireginde týyndaǵan jáne óz sheshimin tappaǵan aýyldyq aýrýhanalarǵa qatysty áńgime qozǵasam deımin. Reforma jalpy syrqat azamattardyń densaýlyǵyn nyǵaıtýǵa oń septigin tıgizge­nimen, aýyldyq jerlerdegi qalyptasqan densaýlyq saqtaý júıesin kúızeltip, onyń ydyraýyna ákelip soǵýy ábden múmkin. Osy reformaǵa daıarlyq barysynda oblys kólemindegi aýyldyq jerlerdegi aýrýhanalar memlekettik mekeme mártebe­sin joǵaltyp, aýdandyq aýrýhanalarmen biriktiri­lip, qazynalyq kásiporyn retinde qaıta qurylǵan bolatyn. Osyndaı rásimdeýden aýyldyq dárigerlik emhanalar men aýdandyq emhanalar da ótti. Qazirgi reformaǵa sáıkes, syrqat qaı aýrýhanada em qabyldasa, qarajat sol aýrýhanaǵa aýdarylady. Bul óz kezeginde, materıal­dyq-tehnıkalyq jabdyqtarmen jáne bilikti mamandarmen tolyq qamtamasyz etilmegen aýyldyq aýrýhanalardyń tirshilik etý múmkindigin shektep, olardyń jabylýyna soqtyrady. Mysaly, Qyzylorda oblysynda Qyzyl­­orda qalalyq aýrýhanasyna qarasty Qaraózek aýylyndaǵy 10 tósektik aýrýhanada 2010 jyldyń qańtar aıynda ártúrli sebeptermen eshbir syrqat em almaǵan, al qalalyq aýrýha­na­ǵa tek ózinde em alǵan syrqattar úshin ǵana qarajat túsedi, sol sebepten osy aýyldyq aýrýha­naǵa eshqandaı qarajat túspeıtin bolady. Qalalyq aýrýhana Qaraózek aýylyn­daǵy 10 tósektik aýrýhanany óz esebinen ustaýy ekitalaı. Bul óz kezeginde aýyldyq aýrýha­nanyń aǵymdaǵy shyǵyndarynyń tólen­beýine ákelip, kredıtorlyq qaryz qalyp­tastyrady. Aqyr sońynda ol aýyldyq aýrýhanany jaýyp tynýy yqtımal. Aýrýhana jabylǵan jaǵdaıda ondaǵy qyzmet jasap jatqan dárigerler men orta býyn medısına qyzmetkerleriniń qaıda baratyny da belgisiz. Al bul óz kezeginde jumyssyzdar sanyn kóbeıtip, aýyldyq jerdegi áleýmettik ahýaldyń tómendeýine jol beredi. Sonymen qatar, aýrýhana ǵımaraty ıesiz qalyp, aýyl kelbeti buzylmaıtynyna kim kepil? Dál osyndaı jaǵdaı negizinen kóptegen aýyldyq aýrýhanalarǵa tán, al barlyq aýyldardaǵy naýqastardyń aýdandyq, qalalyq jáne oblystyq aýrýhanalarǵa kelip, ornalasyp emdelýlerine múmkindik­teri de, jaǵdaılary da kele bermeıdi. Sondyqtan jasalǵan reforma ózin-ózi aqtaǵansha aýyldyq aýrýhanalardyń aǵymdaǵy shyǵyndaryna (otyn, sý, jylý, eńbekaqy jáne t.b.) aı saıyn qarajat aýdarý tártibin belgilep, osy shyǵyndardy belgili bir bıýdjetten óteý qajet dep bilemiz. Seıitsultan ÁIIMBETOV, Májilis depýtaty.