Aıtbaev aıtqanyn istemedi
О́ńirdegi joldardyń boıynda ornalasqan qyzmet kórsetý oryndarynyń jumysy jolaýshylar kóńilinen shyǵa bermeıtini kópten beri aıtylyp keledi. Bul másele byltyr oblys ákimdiginiń otyrysynda arnaıy qaralyp, sol jıynda esep bergen «Qazavtojol UK» AQ jergilikti fılıalynyń dırektory Bolatbek Aıtbaev jyl sońyna deıin respýblıkalyq mańyzǵa ıe avtojoldardyń boıy tolyq retke keltiriletinine, aýqymdy jobalar dárethana ornatýdan bastalatynyna sendirgen bolatyn.
– Dárethanalar aldymen Pokrovka, Dragomırovka, Roshınskoe, Chkalovo, Kishkenekól eldi mekenderiniń, Býlaev, Mamlıýtka qalalarynyń jáne «Jańajol» men «Qaraqoǵa» shekaralyq ótkizý beketteriniń janynda turǵyzylady. Onyń bárin ınvestısııalyq qarajatqa salýdy josparlap otyrmyz. Keıin bul nysandardy óz qarjymyzǵa kútip ustaıtyn bolamyz, – degen edi B.Aıtbaev.
Alaıda synǵa ushyraǵan servıstik qyzmettiń sapasy endi jaqsarady degen eldiń úmit aqtalmady. Tipti óńir basshysy Qumar Aqsaqalovtyń standartqa sáıkes kelmeıtin nysandardy jańasha qalypqa keltirý nemese súrip tastaý týraly tapsyrmasy da oryndalmady. Jańǵyrtý sharalary «Kókshetaý-Omby» avtojoly Chkalovo eldi mekeni mańynda «Kaz Way» jol pavılonyn turǵyzyp, jyly dárethana, avtobýs aıaldamasyn ornatýmen ǵana shekteldi.
Áli kúnge deıin sheshimin tappaǵan másele taıaýda ákimdiktiń keńeıtilgen otyrysynda taǵy da talqylanyp, trassalardyń mańaıyndaǵy qyzmet kórsetý nysandarynyń sapasy ótkir synǵa alyndy. Búginde sol mańdaǵy 128 nysannyń 37-si ǵana standartqa saı keledi. B.Aıtbaev oryn alǵan olqylyqtardy túzetý úshin kásip ıelerine 43 ótinim hat jiberilgenin, odan aıtarlyqtaı qorytyndy shyqpaǵanyn, óıtkeni naqty shara qoldanýǵa aýdan ákimikteri ǵana quqyly ekenin jetkizdi.
– Sońǵy úsh jylda ǵana 2198 shaqyrym jol jóndelip, bul maqsatqa 92,5 mlrd teńge baǵyttaldy. Sóıtip 133 eldi mekenniń 95 myńǵa jýyq halqyna jaqsy jolmen júrýge jaǵdaı jasaldy. Biraq dúken, dámhanalarda, qonaqúılerde, kempıngterde oń ózgerister baıqalar emes. Osydan kóp jyl buryn esh talǵamsyz salynǵan nysandar úıshikke uqsaıdy, sol ózgermegen qalpynda tur. Biz olardy áli kúnge deıin ne jóndete, ne japtyra almaı otyrmyz. Aınalasy las, tazalyq saqtalmaıdy. Tamaq qalaı ázirlenetini belgisiz. Mundaı kemshilikterge endi tózýge bolmaıdy, – degen Qumar Irgebaıuly apparat basshysyna jergilikti jerlerde tekserýler júrgizýdi, zańǵa moıynusynbaıtyndardy anyqtap, jazalaýdy tapsyrdy.
Túıini tarqatylmaýynyń da sebebi bar
M.Jumabaev aýdanynda bir menshik ıesine qazan aıynan beri «izdeý» jarııalanyp, taptyrmaı júrse kerek. Osyǵan deıin quqyq qorǵaý organdarynyń, sanıtarlyq qyzmetterdiń belsendilik tanytpaǵany, joǵarydan buıryq kútip, dármensizdik kórsetip kelgeni qaıran qaldyrady. Áıtpese naqty aty-jóni de, turaǵy da belgili dámhana ıesi ustatpaı júr degenge kim senedi?! Qurylys júrgizýde jibergen zańsyzdyqtary úshin «Petropavl progress» JShS-na 1 mln 100 myń teńge mólsherinde aıyppul salynǵan. Sot sheshimimen jer telimderin jalǵa alý týraly shart kúshin joıǵan. «R.A.Arslanov» jeke kásipkerligine tıesili dámhananyń jumysy toqtatylǵan. «Anyqtaý», «jazaǵa tartý» máselesine qatysty aýdandaǵy ahýal osy eki mysalmen ǵana shektelgenine qaraǵanda basqa derek te joq syńaıly. Jaýapkershiliktiń bosańsýy, baqylaýdyń, talap qoıýdyń azdyǵy ózge aýdandarda da kezdesedi.
Aıtyla-aıtyla ábden qulaq sarsyǵan, kópten qordalanyp qalǵan problemanyń túıini nege tarqatylmaı keledi? Osy saýaldy «Qazavtojol UK» AQ-nyń jergilikti fılıalynyń basshysyna qoıǵan edik. B.Aıtbaev bylaı dep jaýap berdi:
– Osydan bes jyl buryn Investısııa jáne damý mınıstrligi jol boıyndaǵy servıs nysandarynyń ulttyq standarttaryn bekitip, qoldanysqa engizdi. Ondaǵy maqsat – qazirgi zamanǵy joǵary sapaly qyzmettermen qamtamasyz etý. Geografııalyq ornalasýyna, jerdiń shalǵaılyǵyna oraı birneshe sanatqa bólingen standarttar boıynsha árbir 50 shaqyrym saıyn úshinshi sanattaǵy nysandar (janar-jaǵarmaı quıý, tamaqtaný orny, avtoturaq, tehnıkalyq qyzmet kórsetý stansasy) ornalasýǵa tıis. Servıske qatysty syn-eskertpeler ár sanatqa qoıylatyn ózindik shart-talaptardy saqtamaýdan týyndaıdy. Bul kemshilik barlyq oblystarǵa tán. Elimizde 900-deı dárethana jabdyqtalmaǵan. Jartysyna jýyǵy dámhanalar men qonaqúılerge bekitilip berilmegen. Jańa talaptarǵa beıimdelý isi qarajatqa kelip tireledi. Injenerlik-kommýnıkasııalyq júıelerdi tartý jergilikti atqarýshy organdardyń mindetine kirse, nysandardy turǵyzý menshik ıesiniń moınynda. Aýylda turatyn kásipker qomaqty qarjyny qaıdan tabady? Qaltaly ınvestordyń kelisim berý-bermeýi ekitalaı, – deıdi B. Aıtbaev. Osy jáne basqa sebepterge baılanysty jol boıyndaǵy servıstik keshenderdi ulttyq standarttar talaptaryna sáıkestendirý kórsetkishi tómen. Aýyz sý jetkizýdiń ózi úlken mashaqat. Keı dámhanalarda ishki dárethana bar degen aty ǵana. Jumys istemeıdi. Jolaýshylarǵa qajetti jaǵdaı jasalmaı otyrǵanyn bile tura, kórpege qaraı kósilýge týra keledi. B.Aıtbaevtyń aıtýynsha, «S» sanatyna 25 tamaqtandyrý orny, «D» sanatyna 12 janar-jaǵarmaı beketi ǵana jatady. 91 nysannyń sapasy eshqandaı syn kótermeıdi.
Taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin baqylaý departamentiniń osy salaǵa jaýapty bólimniń meńgerýshisi Gúlnara Seıitovamen habarlasqan edik, «Byltyr bizdiń tarapymyzdan birde-bir tekserý uıymdastyrylǵan joq. Kásipkerlik týraly zań ondaı quqyqtan aıyryp otyr. Prokýratýra arqyly aryz-shaǵym túskeni jaıly faktiler tirkelmedi», dep sózdi qysqa qaıyrdy.
Kásipkerlerdiń qoly qysqa
Sońǵy eki jylda ulttyq standartqa sáıkes keletin servısterdiń úlesi Qazaqstanda 33 paıyzdan 47 paıyzǵa óskenimen, qyzmet kórsetýdiń keshendi túrleri áli jetkiliksiz. 2020 jylǵa deıin respýblıkalyq mańyzy bar avtomobıl joldary boıynda jumys istep turǵan dárethanalar úlgisinde jańa sanıtarlyq-gıgıenalyq toraptar ornatý josparlanǵan, bizdiń oblysta bul joqtyń qasy. Eskileri jaramsyz. Bar degen aty ǵana, múldem paıdalanylmaıdy dese de bolady. Tek tekserýshiler kelgende ǵana «iske qosyp» aldarqatýdyń bir amalyn jasap baǵady.
Shalǵaıdaǵy servıstik qyzmetti bylaı qoıaıyq, oblys ortalyǵyndaǵy bul sala da jańǵyrtýdy qajet etedi. Máselen, Omby trassasyna shyǵa beris qıylysta qurqyltaıdyń uıasyndaı ǵana jerde ornalasqan «Etalon» janar-jaǵarmaı beketinde saýda núktesi bar. Jolaýshylar úshin ishinde de, syrtynda da dárethana joq. Janar-jaǵarmaı beketinde de osy kórinis. Osy joldyń boıynda taǵy bir janar-jaǵarmaı beketinde jaǵdaı birshama táýirleý. Dalada eki, ishte bir dárethana bar. Sýdy 400 lıtrlik kespekke quıyp qoıǵan. Joqtan táýir. Tyǵyryqtan shyǵýdyń joly ǵoı. Operator Januzaq Kákimovtyń aıtýyna qaraǵanda, burynǵy kólik jýý nysanynyń orny keńeıip, asfalt tóselgennen keıin servıstik qyzmet sapasy da jaqsarýy tıis.
Osy másele boıynsha birneshe kásipkermen tildesken edik
– «Qazavtojol ulttyq kompanııasy jol boıyndaǵy dárethana máselesin sheshý úshin ınvestısııalyq konkýrs jarııalaǵan, sonyń sharttarymen tanysyp shyqtym. Jalǵyz dárethanamen shektelmeı, basqa da servıs núktelerin ashýdy oılaǵanymmen, «átteń, tonnyń keltesi-aı» demekshi, qalta juqa. Jap-jaqsy jobany júzege asyrýǵa qomaqty qarajat kerek. Kútip-ustaý shyǵyndaryn eseptep kórsem, shashym shaq kelmeıdi eken. Sol sebepti qatysýdan bas tarttym. Jańa talaptardyń qoıylǵanyna esh qarsylyq joq. Biraq «taıaqtyń eki ushy bar» degendeı, bıznestiń damýyna da alǵyshart jasalǵany lázim. Menińshe, aýyldyq kásipkerler úshin jeńildikti nesıeler qarastyrylǵany jón,– deıdi aty-jónin atamaýdy ótingen shaǵyn bıznes ókilderiniń biri.
Qysqasy, «Qazavtojol UK» AQ-y men aýdandyq ákimdikter birlesip, aldymen ulttyq standartpen úndesetin nysandar tizbesin aıqyndaǵany abzal sııaqty. Sodan keıin ǵana eldi mekenderge jaqyn jerlerde ornalasqan qyzmet kórsetý nysandarynyń A,V,S,D, sanattarynyń talaptaryna qanshalyqty saı ekenin tekserip, ınventarızasııa júrgizip, buzý nemese jabý kerektigin saralaǵany jón. Úlgilik bıznes jospar usynýshylarǵa jer telimderi birinshi kezekte berilip, ózge de yntalandyrý joldary qarastyrylsa, artyqtyq etpesi anyq. Al óz isine júrdim-bardym qaraǵan servıs ıelerine qatań talap qoıylyp, kásip ashýǵa jibermeý sekildi aqtyq sharalarǵa deıin qoldanylsa, «men salar da, sen salar, atqa jemdi kim salardyń» keri bolmas edi. Ázirge jalpylama sóz kóp, tyndyrylǵan is az.
Soltústik Qazaqstan oblysy
