Aımaqtar • 05 Tamyz, 2020

Bıyl úlken astyqqa oraq erte tústi

38 ret kórsetildi

Bıyl elimizdiń astyqty óńirleriniń biri – Soltústiktiń dıqandary oraqqa erte shyqty, - dep habarlaıdy Egemen.kz

Jappaı bolmasa da egisti kóktemde erte aıaqtaǵandardyń astyǵy jetilip qalǵan. Jazdyń ystyq bolýy astyqtyń tez jetilip, pisýine qolaıly boldy. Mundaı jaz Soltústikte óte sırek bolady, buryn dıhandardyń aýzynan «aýa-raıynyń qolaısyzdyǵy» degen sózdi jıi estıtin edik. Bıyl ondaıdy eshkim de aıtpaıdy. Halyqty jaman indet qysyp jatqanda tabıǵat-ana jeńildik qylyp, janashyrlyq bildirgendeı. Kóktemgi egis naýqanynda da aýa-raıy bıyl qolaıly bolǵan edi. Endi tek shyǵymdylyǵy joǵary astyqty tókpeı-shashpaı jınap alý mindeti dıhandardardyń aldynda tur.

Oblystyń aýylsharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmasynyń bastyǵy Erbolat Bekshenovtyń aıtýyna qaraǵanda dándi daqyldardyń 53 paıyzy qazirdiń ózinde pisip, oraqty qarsy alýǵa daıyn tur. Astyqtyń baǵasy da byltyrǵydan artyq bolmaqshy. Qazirdiń ózinde bıdaıdyń baǵasy byltyrǵy ortasha baǵadan 38 paıyzǵa artyq bolyp mólsherlenip otyr. Eger byltyr bıdaı baǵasynyń bir tonnasy 59,7 myń teńge bolsa, bıyl ol 82,5 myń teńgege jetipti. Arpanyń baǵasy da byltyrǵydan 30 paıyzǵa artyq bolmaq.

Bıyl dıhandar astyqty baptaýda da úzdik nátıjelerge qol jetkizgen. Jyl saıyn aýa-raıynyń qolaısyzdyǵy sebepti aramshópten hımııalyq quraldarmen qutylýǵa tolyq múmkindik bolmasa, bıyl osy jumys ta jappaı júrgizilip, astyqtyń shyǵymdylyǵyna úlken úles qosty.

Qazir sharýalar shóp daıyndaý naýqanyn da aıaqtap kele jatyr. Oblys boıynsha barlyǵy 750 tonna pishen daıyndaý mejelense, qazir sonyń 70 paıyzdan artyǵy oryndalǵan.

Soltústik dıhandarynyń aldynda turǵan taǵy bir mindet – mıneraldyq tyńaıtqyshtardy ózimizde shyǵarý. Qazir sharýalar onyń 117 myń tonnasyn satyp alýǵa kelisimsharttar jasasyp qoıǵan. Oblys ákimi Qumar Aqsaqalovtyń aıtýyna qaraǵanda mıneraldy tyńaıtqyshtardy aýylsharýashylyǵy óndirisshileriniń ózderiniń shyǵarýyna múmkindik bar. «Eger birneshe sharýa birigip, shaǵyn zaýyt satyp alyp, mıneraldy tyńaıtqyshtar shyǵarýmen aınalyssańyzdar onyń baǵasy áldeqaıda tómender edi. Qazir sizder onyń tonnasyn 140 myń teńgege alasyzdar, al shaǵyn zaýyttar ónimi tek 58 myń teńge bolar edi. Bul baǵytta ázirge 6 mını-zaýyt qana jumys istep tur», dedi ol aýylsharýashylyǵy mamandarymen oraq aldynda bolǵan kezdesýde.

Oblystaǵy barlyq jer kólemi 9 mln. 804 myń ga bolsa sonyń jeti mln 243  myń  ga nemese 73 % aýylsharýashylyǵyna qoldanylatyn jerler. Onyń ishinde 5 mln gektarǵa jaqynyna astyq egiledi, al 2 mln gektardaıy jaıylym. Búgingi tańda oblysta 2891 sharýa jáne fermerlik qojalyqtar, 776 túrli seriktestikter osynaý alqapta eńbek etip júr. Sonyń ishinde 57 myń gektar jerge astyq egetin 22 aýylsharýashylyǵy kooperatıvteri de bar.

Sońǵy jyldary aýylsharýashylyǵy óndirisshilerin memlekettiń qoldaýy da eselep artyp otyr. Sońǵy úsh jylda oblystyń aýylsharýashylyǵyn qoldaýǵa 116 mlrd. teńge baǵyttaldy. Sonyń ishinde byltyr 39,5 mlrd. teńgeniń kómegi bolǵan. Al bıyl ol rekordtyq kórsetkishke jetip, 48,4 mlrd. teńgeniń deńgeıine bir-aq shyqty, nemese byltyrǵydan 22,5% artyq. Aýylsharýashylyǵyna quıylyp jatqan ınvestısııa kólemi de artyp keledi. Sońǵy úsh jylda ol 72 mlrd. teńgeden 107,6 mlrd. teńgege jetip, 1,5 ese artty. Bıyl da ol 24 paıyzǵa artyp, 44,9 mlrd. teńgege jetýi kózdelgen. Osynyń ózi barlyq respýblıkalyq kólemniń tórtten biri bolyp otyr.

Sonyń arqasynda qyzyljarlyq dıhandardyń kóbi bıyl tabıǵı jaǵdaıǵa beıimdi tuqymnyń elıtalyq surybyn alýǵa qol jetkizdi. Bul suryp shyǵymdylyǵymen qosa ósimdikterdiń túrli aýrýyna da tótep bere alady. Mine, osy suryptardy endi jappaı qoldaný maqsaty alda tur. Osydan úsh jyl buryn ol árbir jıyrmasynshy tonnaǵa sáıkes bolsa, bıyl árbir onynshy tonnaǵa sáıkes kelgen edi.

Árıne, barlyq suryptar da shyǵymdy bolýy úshin aramshópke qarsy qoldanylatyn hımııalyq qospalardy arttyrmasa bolmaıdy.  Bul tarapta da qyzyljarlyqtar qazir úlken tabysqa jetip otyr. Atap aıtqanda pestısıdter men bıoagentterge bólingen aqshanyń 40 paıyzǵa arttyrylýymen bıyl olar 2,3 mln gektar jerge sebilip, 130 myń tonnasy paıdalanyldy. Bul sońǵy jyldardaǵy eń úzdik kórsetkish.

Árıne, dıhannyń qolyna qolbaılaý bolatyn tehnıkalardyń eskiligi, olarǵa qosalqy bólshekter tabýdyń qıyndyǵy. Bul iske de memleket te,  dıhandardyń ózi de qarajat bólýdi arttyra túsýde. Sonyń arqasynda qyzyljarlyqtar sońǵy úsh jylda 89 mlrd. teńgege 4,7 myń dana túrli tehnıkalar satyp alýǵa qol jetkizdi. Bul istiń bıylǵy qarqyny da joǵary. Ústimizdegi jyldyń jeti aıynda ǵana 31,5 mlrd. teńgeniń 1334 dana tehnıkasy satylyp alyndy.

Memlekettiń qoldaýy, tabıǵattyń qolaılylyǵy sóıtip Esil óńiri dıhandarynyń qýanyshyn arttyrýda. Tek endi kúz qolaıly bolyp, shyǵymdy astyqty qambaǵa tókpeı-shashpaı quıyp alý maqsat bolyp otyr. Ol úshin árbir qolaıly kún tıimdi paıdalanylýy kerek.

 

Soltústik Qazaqstan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Durys saqtaı almaǵannyń qarýy alyndy

Aımaqtar • Búgin, 18:50

Nur-Sultanda eki bazar salynady

Elorda • Búgin, 16:54

Antalııada Abaı saıabaǵy ashyldy

Rýhanııat • Búgin, 12:00

Aqsaıda sport mýzeıi bar

Aımaqtar • Búgin, 11:50

Qazaqstan ólim jazasyn alyp tastady

Qazaqstan • Búgin, 11:38

Uqsas jańalyqtar