Ekonomıka • 05 Tamyz, 2020

Bıtkoın-maınerlerdiń Qazaqstanǵa tartylýdaǵy syry nede?

70 ret kórsetildi

Bıtkoın-maınerlerdiń strategııalyq baǵdarynda Qazaqstan mańyzdy baǵytqa aınaldy. Krıptovalıýta naryǵyn tıimdi baǵadaǵy ınfraqurylymsyz damytý qıynǵa soǵatyndyqtan ınvestısııalyq tartymdylyqtyń basty sebebi eldegi arzan elektr energııasynda jatsa kerek. Resmı málimetterge sáıkes, jyldyń sońyna qaraı jergilikti krıpto-maınıngtik operasııalarǵa salynǵan ınvestısııanyń jalpy kólemi eki esege artyp, úsh jyl ishinde onyń mólsheri 738 mln dollarǵa deıin artady dep kútilýde.

Sońǵy ýaqytta Qazaqstan Úkimeti krıptografııaǵa baılanysty oń kózqaras bildirip keledi. Alaıda bul máselede zańnamalyq tetik áli de aıqyndalǵan joq. Tipti basty qarjy retteýshi organ tarapynan krıptovalıýtaǵa tolyqtaı tyıym salýǵa qatysty usynys aıtylǵan kezder boldy.

Aıtalyq, 2018 jyly Ulttyq bankti basqarǵan Danııar Aqyshev vedomstvo barlyq sıfrly aqshaǵa tyıym salý joldaryn qarastyratynyn málimdegen edi. Dese de birneshe aıdan keıin Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev krıptovalıýtany retteý baǵytynda jahandyq yntymaqtastyqqa shaqyryp, biraq ta bul segmenttiń damytylatyny nemese tejeletini týraly aıtylmaı sol kúıi belgisiz qaldy.

Budan bir jyl buryn (2017 jyly) Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵy Úkimettiń qoldaýymen qazaqstandyq sıfrly aktıvter naryǵyn arttyrý maqsatynda Maltanyń Exante fırmasymen kelisimge qol qoıyp, Ulttyq bank ınvestorlarǵa qysqa merzimdi boryshtyq mindettemelerdi satý úshin blokcheındi paıdalaný múmkindigin qarastyratynyn jetkizgen-di.

Byltyr jaǵdaı turaqtalyp, jergilikti krıpto-maınerler úshin jaǵymdy jańalyqqa toly boldy. Máselen, zań shyǵarýshy organ sıfrly platformada óndirilgen aktıvter fıatty aqshaǵa aıyrbastalǵanǵa deıin bul qyzmetke salyq salynbaıtynyn habarlady. О́ıtkeni, krıptografııalyq óndiris kásipkerlik qyzmetten góri, tek «tehnologııalyq prosess» retinde qarastyrylady.

Iri halyqaralyq maınerlerge hostıng qyzmetin usynatyn Xive krıpto-maınıngtik saýda alańynyń negizin qalaýshy Dıdar Bekbaýovtyń aıtýynsha, respýblıkadaǵy jaǵdaı kóńil kónshiterlikteı bolǵanymen onyń tutastaı qurylymy jetildirýdi qajet etedi.

«Tıisti zań jobasynda maınerler óz qyzmeti jaıly úkimetke esep berýi mindetti dep jazylǵan. Alaıda onyń is júzinde qalaı oryndalatynyn eshkim bilmeıdi», dedi D.Bekbaýov.

Onyń sózine sensek, Qazaqstanda sıfrly valıýtany óndirýmen qytaılyq, japonııalyq jáne basqa da azııalyq kompanııalar aınalysady. Sonymen qosa birneshe elde fermalary bar Genesis Mining halyqaralyq bultty taý-ken kompanııasy men shtab-páteri Amsterdamda ornalasqan Bitfury taý-ken elektr stansasy da qyzmet etip jatyr.

Sala mamany joǵarydaǵy ınvestorlardy naryqtyń tájirıbeli qatysýshylary ekenin, sol sekildi sıfrly platformada oryndalatyn qazba jumystarynyń 90% bıtkoınnyń blokcheın tizbeginde júzege asyrylatynyn aıtty. Xive saýda alańynyń ıesi Qazaqstanda elektr energııasyn artyǵymen óndiriletindikten sheteldik kompanııalardyń kelýi jergilikti ınvestorlardyń jumysyna qıyndyq keltirmeıtinin jetkizdi.

Sondyqtan da osy baǵyttaǵy negizgi ınvestısııalyq tartymdylyq áli kúnge deıin sheshimin tappaǵan normatıvtik bazada emes, qaltany qaqpaıtyn elektr qýatynyń tarıfi bolyp tur. 2019 jyldyń jeltoqsan aıyndaǵy jaǵdaıdy eskersek, respýblıka aýmaǵynda elektr energııasynyń baǵasy jeke tulǵalarǵa kılovatt-saǵaty 0,041 dollar kóleminde (17,23 teńge) jáne zańdy tulǵalarǵa 0,049 dollar (20,59 teńge) kóleminde belgilengen.

Krıptovalıýtanyń óndirisine kelgende, elektr energııasy baǵasynyń mańyzdylyǵy arta túsedi. Mamyrda bıtkoınǵa suranys eki ese azaıǵanda bul másele tipten ózektenip, sıfrly qazbamen aınalysatyn kenshilerdiń aldynda eki tańdaý turdy. Naqty aıtqanda, qural-jabdyqtardy satý ne bolmasa qajetti qýat tarıfy arzan Qazaqstan, Reseı, Taıaý Shyǵys jáne Ońtústik Amerıka sekildi aımaqtarǵa kóshý.

F2pool jahandyq bıznes jónindegi dırektor Tomas Hellerdiń aıtýynsha, arzan tarıften bólek Qazaqstannyń geografııalyq ornalasýy vırtýaldy aqshanyń oshaǵyna aınalýǵa áserin tıgizip keledi.

«Qazaqstan maınıng úshin (krıptovalıýta óndirisi) tıimdi jerde ornalasqan. Klımaty salqyn jáne Qytaımen kórshiles. Bul qytaılyq maınerlerge eski býyndaǵy qondyrǵylardy óz elderinen Qazaqstanǵa kóshirýge ońtaıly jáne Sychýan sý elektr stansasynyń jumysy toqtaǵanda arzan energııany paıdalanýǵa sátti múmkindik», dedi T.Heller.

D.Bekbaýov jergilikti taý-ken óndirý kásiporyndary Ekibastuz, Qaraǵandy, Pavlodar jáne Taraz syndy elektr energııasynyń óndirisi joǵary aımaqtarda ornalasqanyn, sondaı-aq elde jyl on eki aı boıy krıpto-maınıng ındýstrııasyna qolaıly klımat qalyptasqanyn aıtady.

TMD aımaǵynda bıtkoın maınıngin birlesip ornalastyrý qyzmetiniń iri tasymaldaýshysy BitRiver-diń kommersııalyq dırektory Dmıtrıı Ýshakov te Qazaqstandaǵy qolaıly tarıf ınvestorlardy qyzyqtyratynyn rastady.

Áıtse de elde «arzan elektr energııasynyń tabıǵı alǵysharttary joq» dep naqtylady ol. Sebebi ony negizinen kómir elektr stansalary óndirýde. Sarapshy qazaqstandyq maınıngtiń basqa da kemshilikterine toqtalyp, dálirek aıtqanda aımaqtaǵy tutastaı turaqsyz ahýal men jergilikti krıpto-fermalardyń qaýipsizdigi jetkilikti dárejede qamtylmaǵan dedi.

«Bul qaýipti. Nege deseńiz, el ishinde elektr energııasy baǵasynyń tez ózgerýine yqpal etetin faktor az emes. Taǵy bir eskeretin másele bul – sıfrly qazba nysandarynyń qaýipsizdigi. Olar kóbinese qysqa ýaqytta qoldanystan shyqqan eski ınfraqurylymmen jasalatynyn aıta ketý kerek», dedi D.Ýshakov.

Osydan bir aı buryn Qazaqstannyń sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibiniń eks-mınıstri Asqar Jumaǵalıev 2023 jylǵa qaraı vedomstvo krıptovalıýtalardyń óndirisine baılanysty 300 mlrd teńge nemese 738 mln dollar ınvestısııa tartýdy josparlap otyrǵanyn málimdegen edi.

Qazaqstannyń atalǵan segmenttegi paıdaly qazbalardy óndirý boıynsha ambısııalyq josparlary bir qaraǵanda tańǵalarlyqtaı kórinýi múmkin, degenmen muny rastaıtyn statıstıkalyq derekter joq emes. Burynǵy basshysynyń sózine sensek, búginde krıptovalıýtany óndirýmen aınalysatyn 14 ferma jumys istep, olarǵa shamamen 201,7 mln dollar kóleminde ınvestısııa quıyldy.

2020 jyldyń ekinshi toqsanynda Qazaqstanda paıdaly qazbalardy óndirý kórsetkishi bıtkoınniń ortasha aılyq hesh-baǵamynyń shamamen 6,17%-yn qurady. Reseıde onyń kólemi 6,9%, AQSh-ta 7,24% jáne Qytaıda 65% -dan asady.

Stıven O'Nıl,

Cointelegraph.

Daıyndaǵan:

Jaqsylyq Muratqalı,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Tarıhı nysandar jańǵyrtylýda

Qazaqstan • Búgin, 13:05

Oralda "Juban" qoıylymynyń premerasy ótti

Rýhanııat • Búgin, 10:20

Búgin – Eńbek kúni

Qazaqstan • Búgin, 09:20

Shekten shyqqan ahýal joq

Aımaqtar • Keshe

Atyraýda egiz ul aman-esen tabyldy

Aımaqtar • 25 Qyrkúıek, 2020

Shymkentte karantındik shekteýler 12 qazanǵa deıin uzartylady

Ońtústik Qazaqstan • 25 Qyrkúıek, 2020

Atyraýda jol boıynda traktor aýdaryldy

Aımaqtar • 25 Qyrkúıek, 2020

Qostanaı oblysynda qus fabrıkasy ashylady

Aımaqtar • 25 Qyrkúıek, 2020

Or ózenin ortaıtyp otyrǵan kimder?

Vıdeo • 25 Qyrkúıek, 2020

Shyǵysta jazýshy músini tuǵyrǵa qondy

Rýhanııat • 25 Qyrkúıek, 2020

Uqsas jańalyqtar