Sport • 06 Tamyz, 2020

Máskeý Olımpıadasyna – 40 jyl!

249 ret kórsetildi

Osydan dál 40 jyl buryn, anyqtap aıtsaq, 1980 jyldyń 3 tamyzynda KSRO-nyń astanasy – Máskeýde XXII jazǵy Olımpııa oıyndarynyń alaýy sóndi. Aıtýly dodada 80 memleketten kelgen 5179 sportshy óner kórsetti. 16 kúnge sozylǵan baıraqty báseke barysynda sporttyń 21 túri boıynsha 203 júlde jıyntyǵy sarapqa salyndy. Jarystyń tusaýyn KOKP-nyń bas hatshysy Leonıd Brejnev kesse, dańqty basketbolshy Sergeı Belov alqyzyl alaýdy tutandyrdy. Al gımnasshy Nıkolaı Andrıanov pen erkin kúres sheberi Aleksandr Medved sportshylar men tóreshiler atynan ant berdi.

Kezekti Olımpııa oıyndaryn Máskeýde uıymdastyrý jó­ninde sheshim 1974 jyldyń 23 qazanynda Aýstrııanyń astanasy – Venada ótken Halyqaralyq Olımpıada komıtetiniń (HOK) arnaıy sessııasynda qabyldandy. KSRO-nyń astanasy óziniń basty qarsylasy – Los-Andjelesten 19 daýys artyq jıyp, aıqyn jeńiske qol jetkizdi. Sodan sosıalıstik rejimniń kapıtalıstik qoǵamnan artyqshylyǵyn dáledeý maq­satynda Keńes Odaǵy basshylary uıymdastyrý jumystaryna erekshe yjdahattyqpen kiristi. Bas-aıaǵy bes jyl aralyǵynda el­degi sporttyq keshender kúrdeli jón­deýden ótti. Qosymsha 78 nysan salynyp, olar jańa úlgidegi quraldarmen jabdyqtaldy. Kóp­tegen keremet ǵımarattar boı kó­terip, Máskeýdiń shyraıyn asha tústi. Qaýipsizdik máselesin tú­­begeıli sheshý maqsatynda bir­qatar sharalar júzege asyryl­dy. Atap aıtsaq, Máskeýge issa­parmen kelýshiler sany kúrt qysqartyldy. Ekskýrsııalar men túrli mádenı sharalar ótkizýge shekteý qoıyldy. Jeke kólikter bas qalany aınalyp ótýge tıis boldy. Buryn sottalǵandar, úıi men kúıi joqtar jáne bos sendelip jumyssyz júrgender KSRO-nyń astanasynan 101 shaqyrymǵa alys­tatyldy. Quzyrly organdar 20-dan asa «uryny» tutqyndady. KSRO-nyń Ishki ister mınıstri Nıkolaı Shelokov qylmys álem­niń serkelerimen jeke-jeke jo­lyǵyp, olardan Olım­pııa oıyndary kezinde keleńsiz oqıǵalardy boldyrmaýǵa qolǵabys etýdi talap etti.

1979 jyly Keńes áskeri Aýǵanstanǵa basa-kóktep kirip, Oń­­tústik Azııa aýmaǵynda or­na­las­qan memlekette soǵys oty órshidi. Soǵan nara­zy­lyq bil­dirgen kapıtalıstik ba­­ǵyt­taǵy memleketterdiń bi­razy Olım­pıadaǵa qatysýdan úzil­di-kesildi bas tartty. Boıkot jarııalaǵandar arasynda AQSh, Kanada, Qytaı, Japonııa, Ger­manııa, Túrkııa, Ońtústik Koreıa syn­dy myqty sporttyq derjavalar bar edi. Keıbir elder Máskeýge sanaý­ly ǵana sportshylaryn ji­ber­di. Sonyń ózinde olar atalǵan jarystyń ashylý saltanatynda ózderiniń memlekettik týlaryn emes, HOK-tyń týyn ustap shyqty.

Básekeler Máskeýde ǵana emes, taǵy birqatar qalalarda ótti. Má­selen, jelkendi sporttyń ókil­deri Tallınde jınaldy. Biraz fýtbol matchy Kıev, Lenıngrad jáne Mınskide uıymdastyryldy. Nysana kózdeýshiler Mytıshıde saıysqa tústi. Olımpııa oıyndaryna tuńǵysh ret Angola, Botsvana, Iordanııa, Laos, Mozambık, Kıpr, Seıshel araldary syndy elder qatysty.

 Máskeý Olımpıadasynyń jalpy komandalyq esebinde KSRO aldyna jan salmady. Jarys qojaıyndary 80 altyn, 69 kúmis jáne 46 qola medaldi oljalady. Germanııa Demokratııalyq Res­pýblıkasynyń ókilderi ekinshi tu­ǵyrǵa kóterildi. Nemister 47 altyn, 37 kúmis jáne 42 qolaǵa qol jetkizdi. Úshinshi oryndy ol­jalaǵan Bolgarııa komandasy 8 altyn, 16 kúmis jáne 17 qo­lany enshiledi. Sondaı-aq úz­dik ondyqtyń qatarynda Kýba (8 altyn+7 kúmis+5 qola), Italııa (8+3+4), Majarstan (7+10+15), Rýmynııa (6+6+13), Fran­sııa (6+5+3), Ulybrıtanııa (5+7+9) jáne Polsha (3+14+15) quramalary bar. Olımpııa oıyn­dary barysynda barlyǵy 25 mem­le­kettiń ánurany shyrqalyp, 36 el­diń týy kókte jelbiredi.

1

XXII jazǵy Olımpııa oıyndarynda Qazaqstannyń 20 óreni óner kórsetti. Solardyń 16-sy oljaǵa keneldi. Naqtylap aıtsaq, 6 altyn, 3 kúmis jáne 7 qola medaldi ıelendik. Ásirese biz klassıkalyq kúresten ótken jarysta kúsh sy­nas­qan Jaqsylyq Úshkempirov pen Shámil Serikovtyń teńdessiz ónerine tamsandyq. Bozkilemde batyldyqtyń úlgisin kórsetip, asqan sheberlik tanytqan qazaqtyń qos balýany altyn tuǵyrdan qol bulǵady. Biri – 48 kılo, ekinshisi – 57 kılo salmaq dárejesinde qar­sylas shaq keltirmedi. О́kinshike qaraı, aıtýly azamattardyń ekeýi de qazir aramyzda joq. Taǵdyr taý­qymetin molynan tatqan Shá­mil 1989 jyly naǵyz kemeldengen shaǵynda kóz jumdy. Ol nebary 33 jasta edi... Jeke kásibin órge domalatyp, jomarttyǵymen tanylǵan Jaqsylyq aǵamyz kú­ni keshe ǵana 70 jasqa qaraǵan shaǵynda baqılyq boldy.

Sporttyq gımnasshylardyń báse­kesinde Nellı Kım eki márte altyn­nan alqa taǵyndy. Ol erkin jáne komandalyq saıysta aldyna jan salmady. Aýyr atletter aıqasynda 60 kılo salmaqtaǵy Vık­tor Mazınge teń keler esh­kim tabylmady. Jerlesimiz qos­saıystyń qorytyndysy boıynsha 290 (130+160) kılolyq ziltemirdi eń­­serdi. Jelaıaqtardyń esta­fe­ta­lyq jarysynda Vladımır Mýravev shashasyna shań juq­tyrmady. Sý doby sheberi Sergeı Kotenko men basketbolshy Nadej­da Olhova da bas júldeni oljalady.

Boksshylar básekesinde Serik Qonaqbaev pen Vıktor Demıa­nenko jáne klassıkalyq kúreste Anatolıı Bykovqa kúmis júlde buıyrdy. Sharshy alańnyń shynaryna aınalǵan syrminez Serik jartylaı fınalda kýbalyq qa­bylan Hose Agılardy utyp, fı­nalda ıtalııalyq Patrısıo Olı­vamen kúsh synasty. Bul jekpe-jekte bizdiń jigit basym bol­ǵan edi. Biraq báseke taǵdyry saıası turǵydan sheshildi. О́ıtkeni Italııa úkimeti Olımpııa oıyndaryna boıkot jarııalaǵany bel­gili. Biraq bıliktiń bul talabyna qulaq aspaǵan er minezdi jigit Máskeýdegi dodaǵa qatysýdy qup kórdi. Aıtýly sportshynyń azamattyq ustanymyn KSRO-nyń sport basshylary joǵary baǵa­lap, onyń Olımpıadanyń altyn tuǵyryna kóterilýine qolqabys etti. Nátıjesinde Olıva altyn alsa, Qonaqbaev kúmis medaldi qana­ǵat tutty. Al Vıktor Demıa­nenkonyń sheshýshi tusta qabaǵy jarylsa, Anatolıı Bykov aqtyq aı­qasta Majarstannyń maqta­ny­shy Ferens Kochıshke ese jiberdi.

Qola medaldi moınyna il­gender qatarynda Farıd Zıgan­gırov, Mıhaıl Nıchepýrenko, Mın­neýlla Azızov, Aleksandr Mıasnıkov, Sos Aırapteıan, Alek­sandr Goncharov syndy kógaldaǵy hokkeıdiń has sheberleri men dısk laqtyrýshy Tatıana Lesova syndy sportshylar bar. Mine, Máskeý Olım­pıadasy degen ataýmen tarıhta qalǵan sol aýqymdy sporttyq shara osydan 40 jyl buryn dúrkirep turyp ótken edi.

  

Dereknama

 - Máskeý Olımpıadasy barysynda 36 álemdik, 39 eýropalyq jáne 74 olımpıadalyq rekordtar tir­keldi. Kórermender kóptegen jan alysyp, jan berisken aıqas­tardyń kýási boldy.

- Kógaldaǵy hokkeıden áıelder arasyndaǵy jarys tuńǵysh ret uıymdastyryldy. Dzıýdo men aýyr atletter saıystarynda jańadan salmaq dárejeleri qosyldy. Jeńil atletter 50 shaqyrymdyq sporttyq júriste alǵash ret baq synady.

- Máskeýde eń kóp júlde alǵan sportshy – KSRO ókili Aleksandr Dıtıatın. Segiz sport túri boıynsha óner kórsetken aıtýly gımnasshy sol jarystardyń barlyǵynda jeńis tuǵyryna kóterildi. Ol 3 altyn, 4 kúmis jáne 1 qola medaldi ıelendi.

- 1980 jyly bes birdeı sportshyǵa úsh dúrkin Olımpıada chempıony ataný baqyty buıyrdy. Olar – GDR-diń júzýshileri Rıka Raınısh, Barbara Kraýze, Karen Mechýk jáne KSRO júzýshisi Vladımır Salnıkov pen baıdarka esýshisi Vladımır Par­fenovıch.

- Júzýshilerdiń 100 jáne 200 metrlik básekesinde 13 jasar angolalyq Jorj Lıma sheberlik baıqasty. Jelkendi sportty serik etken sańlaqtar arasynda 70 jastaǵy bolgarııalyq Krasımır Krystev óner kórsetti.

- Olımpıadanyń jabylý rásimi kezinde Aleksandra Pahmýtovanyń sózi jáne Nıkolaı Dobronravovtyń ánine jazylǵan «Qosh bol, Moskva!» áni oryndalǵanda jarystyń boıtumary qonjyq «Mıshka» qol bulǵap, aspanǵa ushyp, kózden ǵaıyp bolǵanda Ortalyq stadıonǵa jınalǵan ondaǵan myń jankúıer jáne kógildir ekranǵa kóz tikken san mıllıon kórermen kózine jas aldy.

- Ár Olımpıadadan keıin múgedek jandar arasynda  Paralımpıada ótetini belgili. Alaıda Máskeýdegi oıyndardan soń atalǵan doda ótkizilgen joq. О́ıtkeni KSRO basshylary «Bizdiń elde múgedekter joq» dep málimedi.

Sońǵy jańalyqtar

Polıseıler qarttardy quttyqtady

Aımaqtar • Búgin, 20:51

Aqyly joldardan qansha qarajat túsedi?

Aımaqtar • Búgin, 17:00

Qazaqstanda bailanys.bar servısi iske qosyldy

Tehnologııa • Búgin, 15:40

Tarazda órtten eki bala kóz jumdy

Aımaqtar • Búgin, 15:14

Qazan aıynda aýa raıy qandaı bolady?

Aýa raıy • Búgin, 11:40

Qazaqstanda dollar arzandady

Ekonomıka • Búgin, 11:40

Uqsas jańalyqtar