Sport • 11 Tamyz, 2020

Olımpııa oıyndaryna eń kóp qatysqan sportshylar

155 ret kórsetildi

Biraz ýaqyttan beri kóptegen sheteldik basylymdar О́zbekstannyń ókili Oksana Chýsovıtınanyń Tokıo Olımpıdasyna qatysatyny jaıynda jarysa jazýda. Árıne BAQ ókilderiniń osy oqıǵaǵa erekshe qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵanyna biz esh tańdanbaımyz. О́ıtkeni Japonııadaǵy jarys aıtýly gımnasshy úshin segizinshi Olımpııa oıyndary bolmaq. Álemdik sport tarıhynda ondaı jaıttar tym sırek kezdesedi. Onyń ústine, kelesi jyly Oksana Aleksandrovna 46 jasqa tolady. Al sporttyq gımnastıka saıystarynda óner kórsetip júrgenderdiń deni 20 jastyń shamasyndaǵy órender. Iаǵnı Tokıoda oǵan óziniń balasynan da jasy kishi gımnasshylarmen sheberlik baıqasýyna týra keledi.

Oksana Chýsovıtına 1975 jyldyń 19 maýsymynda Buharada týyp-ósti. Búldirshin kezinen sporttyń osy túrin serik etip, aýyz toltyryp aıtarlyqtaı tabystarǵa qol jetkizdi. 16 jasynda KSRO quramasynyń sapyna qabyldanǵan ol halyqaralyq arenada ózin jaqsy qyrynan kórsete bastady. Chýsovıtına óziniń alǵashqy Olımpıadasyna 1992 jyly attandy. 17 jasynda TMD quramasy sapynda komandalyq saıysta altynnan alqa taǵynyp, «máńgi tozbas» ataqty ıelendi. Odaq taraǵannan keıin О́zbekstannyń namysyn qorǵady. 1996 jyly Atlanta jáne 2000 jyly Sıdneıdegi dodalarda baq synady. Biraq bul jarystarda onyń joly bolmady.

2002 jyly Oksana Germanııaǵa qonys aýdardy. Otanyn tastap ketýiniń de ózindik sebebi bar. О́ıtkeni uly Álisher leıkemııaǵa shaldyqty. Al ondaı dertti emdeýge О́zbekstannyń medısınasy qaýqarsyz edi. Sol sebepti de olar nemis dárigerleriniń kómegine júginýge májbúr boldy. Em-domnyń quny 120 myń AQSh dollaryn qurady. Ondaı mólsherde mol qarjyny qaıdan tabamyn dep basy qatyp otyrǵanda Chýsovıtına ózi óner kórsetip júrgen Keln qalasyndaǵy sport klýby qamqor qolyn sozdy. Olar qajetti aqshany jınap berýmen ǵana shektelip qalmaı, Germanııa azamattyǵyn alýǵa kómektesti. Al Oksananyń ózi tańnyń atysynan kúnniń batysyna deıin aýrýhana men sport zalynyń ortasynda shapqylap júrdi.

1

Ereń eńbek esh ketken joq. Uly qaterli dertten aıyqty. Oksananyń ózi baıraqty básekelerde Germanııanyń atynan synǵa tústi. 2004 jyly Afıny Olımpıadasynda sátsizdikke ushyraǵanymen, 2008 jyly Beıjińde baǵy jandy. Aspanasty elinde 33 jastaǵy Chýsovıtına qoldy tirep jasalatyn jattyǵýda kúmis medaldy moınyna ildi. Basqa da dúbirli dodalarda nemis jankúıerlerin qýanysh pen shattyqqa bóledi. 2012 jyly ol Londonda alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndarynda besinshi orynǵa taban tiredi.

Germanııa quramasy sapynda úsh Olımpıadaǵa qatysqannan keıin Oksana Chýsovıtına eline qaıtýdy qup kórdi. О́zbekstanǵa oralǵannan keıin 2016 jyly Brazılııanyń Rıo-de-Janeıro qalasynda ótken ǵalamdyq dodada baq synady. О́ziniń jetinshi Olımpııa oıyndarynda 41 jastaǵy ózbek gımnasshysy kóńil kónshiterlik kórsetkishke qol jetkize almady. Osy jarystan keıin Oksana úlken sporttan qol úzýge bekingen edi. Alaıda gımnastıkaǵa deıin mahabbaty ony ter ısi múńkigen zalǵa qaıta jetelep ákeldi. Aqyrynda ardager sportshy Tokıo Olımpıadasynda óner kórsetý múmkindigine ıe boldy. Búgingi tańda barsha BAQ ókilderi, bapkerler men sportshylar, san mıllıon jankúıer Buharanyń týmasynyń bul áreketin kózsiz erlikke balap otyr.

1

Olımpııa oıyndarynan bólek, bizdiń búgingi keıipkerimizdiń basqa da jarystarda jasyndaı jarqyraǵanyn tilge tıek etken abzal. Atap aıtsaq, 1991-2011 jyldar aralyǵynda ótken álem chempıonattarynda 3 altyn, 4 kúmis jáne 4 qola júldeni oljalady. 1994-2018 jyldar aralyǵynda uıym­dastyrylǵan Azııa oıyndarynda 2 altyn, 4 kúmis jáne 2 qolaǵa qol sozdy. Eýropa chempıony jáne sol jarystyń úsh dúrkin kúmis júldegeri degen ataǵy taǵy bar.

Búgingi maqalamyzda biz ózbekstandyq gımnasshynyń júrip ótken joly men ba­ǵyn­dyrǵan belesteri jaıynda egjeı-tegjeıli áńgimeledik. Alaıda Olımpııa oıyndaryna qatysýdyń sany ja­ǵynan Oksana Chýs­ovı­tına rekordshy emes. Onyń da aldyn oraıtyn sań­laqtar bar. Máselen, at spor­tynyń has sheberi Ian Mıllar 10 birdeı Olım­pıadada óz ónerin ortaǵa saldy. Alǵash ret 1972 jyly Mıýnhende boı kór­setkende ol 25 jasta edi. Sońǵy ret kanadalyq sańlaq 2012 jyly Lon­donda kópshiliktiń aldyna shyqty. Ol kezde Ian aqsaqal 65 jastan as­qan edi. Sol aralyqta Úıeńki japyraqtar eli ókiliniń bir ret qana joly boldy. 2008 jyly Beıjińdegi báse­kede Mıllar komandalyq saıysty kúmis medalmen qorytyndylady. 2019 jy­ly 72 jasynda úlken sporttan qol úzgen aıtýly ardager qazirgi kezde jastardy jattyqtyrýmen qatar, sáıgúlik attardy baptaýda.

Aýstrııalyq Hýbert Raýdshal men lat­vııalyq Afanasıı Kýzmın tórtjyldyqtyń basty dodasyna toǵyz retten qatysty. Alǵashqysy – jelkendi sportty serik etse, ekinshisi – quralaıdy kózge atqan mergen. 1964-1996 jyldar aralyǵynda Raýdshal Olımpıadanyń qos júldesin enshiledi. Anyqtap aıtsaq, ol 1968 jyly Mehıkoda jáne 1980 jyly Máskeýde kúmis medaldy ıelendi. Kýzmın 1976-1980 jáne 1988-2012 jyldar aralyǵynda atoı saldy. 1988 jyly Seýlde altyn jáne 1992 jyly Barselonada kúmis aldy. Eger Keńes Odaǵy 1984 jyly Los-Andjelestegi oıyndarǵa boıkot jarııalamaǵanda onda Baltyq jaǵalaýy ókili baq synaǵan Olımpııa oıyndarynyń sany 10-ǵa jetip, ol Ian Mıllarmen teńesetin edi. Esesine Latvııa ókiliniń 12 dúrkin álem chempıony degen dardaı ataǵy bar.

1

Segiz Olımpıadaǵa qatysqan 10 sport­shy bar. Olar – ıtalııalyq Pero D’Inseo men Raımondo D’Inseo (at sporty), Ulybrıtanııa men Bagam araldarynyń namysyn qorǵaǵan Darvard Noýlz (jelkendi sport), danııalyq Paýl Elvstrem (jelkendi sport), slovenııalyq Raımond Debeves (nysana kózdeý), GFR men Italııanyń ókili Iozefa Idem (eskek esý), perýlyq Fransısko Bosa (nysana kózdeý), kanadalyq Leslı Tompson (akademııalyq esý), KSRO men Grýzııanyń mergeni Nıno Salýkvadze (nysana kózdeý) jáne Norıakı Kasaı (shańǵymen tramplınnen sekirý). Bir qýanatyn jaıt, joǵaryda esimderi atalǵan sańlaqtardyń birde-bireýi Olımpıadadan qur qol qaıtqan emes. Eń nashar óner kórsetti degen sportshynyń qorjynynda keminde bir medaldan bar. Al osylardyń arasynan eń jaqsy nátıje Pero D’Inseo men Raımondo D’Inseoǵa tıesili. Aǵaıyndy ıtalııalyq at sportynyń ókilderi 1948-1976 jyldar aralyǵynda alty márte (2 kúmis+4 qola) jeńis tuǵyryna kóterildi.

Sońǵy jańalyqtar

Elbasy Túrkistan qalasyna bardy

Elbasy • Búgin, 12:23

Aptanyń mańyzdy 10 jańalyǵy

Qoǵam • Búgin, 11:00

Japonııa Aıda zaýyt salady

Álem • Búgin, 10:40

Qandastarǵa ánmen tartý jasaldy

Rýhanııat • Búgin, 09:21

XIV ǵasyrǵa tán kesene

Oqıǵa • Búgin, 08:34

Zhasproject jumysty jalǵastyrýda

Aımaqtar • Búgin, 08:22

Indetten saýyqqandar saq bolýy kerek

Qoǵam • Búgin, 08:17

Adam ómiri úshin arashashy boldy

Aımaqtar • Búgin, 08:16

Jaman tumaý jaıylmasyn dep...

Aımaqtar • Búgin, 08:10

Tórt matchtyń ýaqyty aýystyryldy

Hokkeı • Búgin, 08:07

Roland Garros týrnıri bastaldy

Tennıs • Búgin, 08:03

Jeńisin Úshkempirovke arnady

Sport • Búgin, 08:01

Uly dala júregi

Rýhanııat • Búgin, 07:57

«Qaırat» qara úzip keledi

Fýtbol • Búgin, 07:52

Qosaǵashty izdeý

Rýhanııat • Búgin, 07:48

Qazyna qarjysyn qymqyrǵan

Aımaqtar • Búgin, 07:42

Oralhansha oı tolǵaǵym kelgen

Rýhanııat • Búgin, 07:26

Sheraǵań shertken syr

Rýhanııat • Búgin, 07:25

Astyq jınaýdaǵy alǵashqy arpalys

Aımaqtar • Búgin, 07:23

Adal eńbek – adam kórki

Qoǵam • Búgin, 07:19

Er men erlik

Rýhanııat • Búgin, 07:13

Imannyń bir juldyzy

Rýhanııat • Búgin, 07:12

Aýstralııada kıt qyryldy

Álem • Búgin, 07:02

Alańdaýshylyq bildirdi

Saıasat • Búgin, 07:00

«Breksıttiń» jyry bitpeı tur

Álem • Búgin, 06:58

Jahandyq máseleler – BUU minberinde

Saıasat • Búgin, 06:45

Qalyń qalaı, qazaq kınosy?

Kıno • Búgin, 06:45

Azamat beınesi alasarmaıdy

Rýhanııat • Búgin, 06:42

Ana tilimizdi sıfrly álemge erkin engizedi

Tehnologııa • Búgin, 06:39

Aqyly joldaǵy aqyldy júıe

Ekonomıka • Búgin, 06:37

Álemde top bastar boksshymyz joq

Kásipqoı boks • Búgin, 06:28

Qala bıligi eskertýge qulaq aspady

Álem • Búgin, 06:25

Uqsas jańalyqtar