Prezıdentizdiń «О́kinishke qaraı Abaı aıtqan «bes dushpannan» tolyq arylyp bolǵan joqpyz» degen pikirinde zaman shyndyǵy jatyr. Sol «bes dushpannan» bizdi alystatar «bes asyl isti» de Abaı hakim usynyp otyr. «Talap, eńbek, tereń oı, qanaǵat, raqym» oılap adam bolý úshin, «Dúnıe de ózi, mal da ózi, ǵylymǵa kóńil bólseńiz» deıdi. Uly Hakim qara sózderinde de «ǵylym degen ne? ǵalym degen kim?» degen suraqtarǵa jaýap izdedi. Al biz bolsaq, sol ǵylymdy taza turalattyq, ony koronovırýs indeti kórsetti jáne dáleldedi. Ǵylym jasar biraz ǵalym «ury» bolyp ketti, endi birazy «jyndy» atandy. Sondyqtan Q.J.Toqaev jazyp otyrǵan: «Abaı ilimi búgingi birqatar baǵyttarǵa oraılas keledi. Eń aldymen, bilim ıgerý. Biz búkil álemdi aqyl-oı men parasatty paıym arqyly ǵana moıyndata alamyz. Zaman talabyna saı bilim alý ıntellektýaldy ult qalyptastyrýǵa jol ashady. Ekinshi, tárbıe máselesi. Sondyqtan, óskeleń urpaqqa durys baǵyt bergen jón. Aqynnyń «Paıda oılama, ar oıla, talap qyl artyq bilýge» degen ósıetin árdaıym sanaǵa sińirý qajet», - degen pikiri óte kókeıkesti máselelerden týyndap otyr.
Buǵan qosa «Aldaǵy ýaqytta gýmanıtarlyq pánderdiń bólinbes bólshegi retinde «Abaıtaný» kýrsyn oqytý máselesin qolǵa alý kerek. Jańa fılosofııalyq jáne saıası ustanym turǵysynan «Abaıtaný» oqýlyǵy men hrestomatııasyn ázirleý qajet. Sondaı-aq Abaıdyń «tolyq adam» ilimi jan-jaqty ári tereń zerttelýge tıis» degen jańashyl bastama da kóńilge qonady. Sebebi, M.Áýezov bastap M.Myrzahmetov jáne taǵy basqalary jalǵastyrǵan «Abaıtaný» kýrsy boıynsha shyqqan kitaptar qaptap ketti. Orta mekteptiń joǵarǵy synyptary men JOO-darynda júrgiziletin «Abaıtaný» pánine arnalǵan 20-dan astam oqýlyq pen oqý quraldary shyqty. Olardyń basty kemshiligi – avtorlar Abaıdy tanytýdy emes, abaıtanýshylardy tanytýǵa baǵyt alyp ketti. «Osy men Abaı ulylyǵynyń bir mysqalyna turamyn ba ózi» demeıtin «jalǵan abaıtanýshylardan» qutylatyn ýaqyt jetti. Prezıdent tapsyrmasymen shyǵatyn jańasha jahattaǵy «Abaıtaný» oqýlyǵy men hrestomatııasyn jazyp shyǵarýda osy aǵattyq eskerilse, nur ústine nur bolmaq.
Jandos Smaǵul
Fılologııa ǵylymdarynyń doktory, akademık E.A. Bóketov atyndaǵy
Qaraǵandy ýnıversıtetiniń professory
