Aımaqtar • 11 Tamyz, 2020

Túrkistan – jigerli jeńimpazdar mekeni

62 ret kórsetildi

Zymyrap ótip jatqan shirkin ýaqyt.  Keshe ǵana, ıaǵnı 2018 jylǵy 19 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń №702 tarıhı Jarlyǵymen Túrkistan oblysynyń qurylǵanyna jáne qasıetti qala Túrkistannyń óńir ortalyǵyna aınalǵanyna da eki jyldan asypty.

Túrkistan – búkil túriklerdiń tekti tóri, kıeli besigi. Elbasymyz aıtqandaı «Túrkistan – Qazaqstannyń rýhanı ortalyǵy». Elimizdiń rýhanı ortalyǵyn qurý baǵytynda Elbasymyzdyń tapsyrmasymen Úkimet tarapynan óńirimiz úshin óte mańyzdy birqatar qaýly qabyldandy. Sonyń ishinde, oblys ákimi О́mirzaq Estaıuly Shókeevtiń tikeleı jetekshiligimen daıyndalyp, Úkimet tarapynan qoldaý tapqan «Túrkistan oblysyn áleýmettik-ekonomıkalyq damytýdyń 2024 jylǵa deıingi keshendi jospary týraly» qaýlysy búginde kezeń-kezeńimen iske asyrylýda. Úkimet qaýlysymen bekitilgen osy keshendi josparda dene shynyqtyrý jáne sport salasy da úlken oryn alyp otyr. Bul oraıda, 2020-2024 jyldar aralyǵynda oblys ortalyǵy Túrkistan qalasynda B.Sattarhanov atyndaǵy oblystyq daryndy balalarǵa arnalǵan sport mektep-ınternat-kolledjiniń ǵımaraty qurylysy, joǵary keshendi sport sheberligi mektebiniń qurylysy, oblystyq dárigerlik dene shynyqtyrý dıspanseri ǵımaratynyń qurylysy, Á.Nurmahanov atyndaǵy oblystyq olımpıada rezervin daıyndaıtyn mamandandyrylǵan balalar men jasóspirimder sport mektebiniń sport keshenin qaıta qurýmen qatar 320 oryndyq kórermenderge arnalǵan qosymsha ǵımarat salý, Halyqaralyq tennıs ortalyǵy qurylysy, Ortalyq atshabar qurylysy, Kentaý qalasynda qysqy sport túrlerine arnalǵan sport kesheni, Shardara sý qoımasy aýmaǵynda jelkendi sport, baıdarka jáne kanoede esýge baǵyttalǵan sporttyq baza qurylysy júrgiziletin bolady.

О́ńir basshysy О́mirzaq Estaıulynyń árqashan da sport salasy mamandaryna, ásirese sportshylarǵa degen qamqorlyǵy joǵary. Oblys ákiminiń aımaqtaǵy eldimekenderdi aralaý barysynda, ásirese shalǵaı aýyldarda jasalynyp jatqan tirshilikterimen tanysý barysynda jergilikti jerdegi bilim, mádenıet, densaýlyq saqtaý oshaqtarymen qatar aýyl turǵyndarynyń dene shynyqtyrý men sportqa bet burýyn árqashanda basty nazarda ustap keledi.

Kúnnen kúnge ajarlanyp kele jatqan oblys ortalyǵynda  sport túrlerinen respýblıkalyq jáne halyqaralyq jarystardy sondaı-aq, buqaralyq sporttyq is-sharalardy joǵary deńgeıde ótkizýge múmkindik beretin birqatar sport nysandary salynýda. 2019 jyldyń jeltoqsan aıynda Soltústik Qazaqstan oblysy atynan olımpıada rezervin daıyndaý ortalyǵyna arnalǵan quny 1 mlrd. teńgeden astam qarjy jumsap, zaman talabyna saı ámbebap sport keshenin tartý etse, búgingi kúnde «Samuryq-Qazyna» Ulttyq Ál-aýqat qory tarapynan 7 myń oryndyq «Ortalyq stadıon», Nur-Sultan qalasynda ornalasqan «Retroleum Operafinq» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi «Basseıni bar sport saraıy» qurylystaryn júrgizýde. Bul eki sport nysanyn aǵymdaǵy jyldyń qyrkúıek aıynda paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr.

Túrkistan qalasy ákimdigi tarapynan bıyl qala aýmaǵynda jalpy quny 515 mln. 121 myń teńge quraıtyn 13 sport nysanyn (kishi fýtbol alańdary  men  tennıs korttaryn salý jáne abattandyrý jumystaryn júrgizý) salý boıynsha jumystary júzege asyrylýda. Bul jumystardy jyl sońyna deıin aıaqtaý josparlanǵan. Osy ýaqyt aralyǵynda oblys ortalyǵynda jańadan boı kótergen «Otyrar» móltekaýdanyndaǵy kópqabatty úıler arasynda 9 ashyq oıyn alańdary salynyp, paıdalanýǵa berildi.

«Jumyspen qamtýdyń 2020-2021 jyldarǵa arnalǵan jol kartasy» baǵdarlamasy aıasynda sporttyq ınfraqurylymdy damytý maqsatynda qazirgi ýaqytta oblystyń Sozaq, Saıram, Tólebı, Qazyǵurt, Keles jáne Jetisaı aýdandarynda jalpy quny 410 mln. teńge quraıtyn 10 qurylys jobasy iske asyrylýda. Tólebı aýdany, Ekpindi aýyly Alataý taýy qaptaly 1200 metr bıiktikte ornalasqan oblystyq dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasyna qarasty «Báısheshek» sporttyq-saýyqtyrý keshenin aǵymdaǵy jóndeý jumystaryn júrgizý úshin 2019-2020 jyldarǵa aýyspaly kezeńmen oblystyq bıýdjetten   300 mln teńge qarjy qaralyp, búginde jumystar júrgizilýde.

Halyqty dene shynyqtyrýmen shuǵyldanýǵa tartý jáne sporttyq ınfraqurylymdy keńeıtý, buqaralyq sportty damytý maqsatynda oblysta memlekettik - jekeshilik áriptestik tetigi arqyly jalpy somasy 9 mlrd 600 mln teńge quraıtyn barlyǵy 26 joba (3 joba memlekettiń, 23 joba jeke kásipkerdiń bastamasymen) iske asyrylýda. Bul jobalarda 161 jattyqtyrýshy-oqytýshy sport túrleri boıynsha 7695 balamen kúndelikti jumys jasaýda. Joba qatysýshylary sport túrleri boıynsha ótkizilgen oblystyq jáne respýblıkalyq deńgeıdegi sporttyq is-sharalarǵa qatysyp, nátıjesinde 101 altyn, 113 kúmis jáne 128 qola medalge qol jetkizip otyr.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Q.Toqaevtyń «Syndarly qoǵamdyq dıalog – Qazaqstannyń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» atty Qazaqstan halqyna Joldaýyn iske asyrý jónindegi jalpyulttyq is-sharalar josparyn oryndaýda «Aýyl – El besigi» arnaıy joba aıasynda aǵymdaǵy jyly 3 sport nysanyna jóndeý jumystary júrgizilýde.

«Dene shynyqtyrý men buqaralyq sportty damytý jónindegi 2020 – 2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospardy bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2020 jylǵy 23 sáýirdegi №242 qaýlysyn oryndaýda oblysta birqatar jumystar atqarylýda. Buqaralyq sportty damytý maqsatynda 2020 jyldyń 6 aıynda oblys aýmaǵynda 1062 buqaralyq sporttyq is-sharalar ótkizilip, oǵan 139121 adam qatysty. Onyń ishinde aýyldy jerlerde 714 sporttyq is-sharalar ótkizilip, oǵan 97987 adam qamtylǵan.

Oblysta múmkindigi shekteýli azamattarǵa da dene shynyqtyrý men sportpen aınalysý múmkindik jumystary júrgizilip keledi. Aǵymdaǵy merzimde oblysta 72419 azamattar tirkelip, onyń ishinde turaqty túrde shuǵyldanýshylar sany 3564 adamdy (tirek-qımyl zaqymdanǵan – 1253, estý qabileti zaqymdanǵan – 856, kórý qabileti zaqymdanǵan – 1455) qurap otyr.

Búgingi tańda, ulttyq sport túrlerin damytýǵa kóp kóńil bólinip otyr. Statıstıkalyq esep qorytyndysy boıynsha 10 ulttyq sport túrleri (qazaq kúresi, toǵyzqumalaq, asyq atý, kókpar, aýdaryspaq, báge, teńge ilý, saıat, jekpe-jek jáne jamby atý)  damytylyp, onda 72776 adam turaqty shuǵyldanýda.

Oblysta 2 mamandandyrylǵan balalar men jasóspirimder sport mektebinde 58 jattyqtyrýshy-oqytýshy 929 sportshylarmen turaqty jumys jasaýda. Túrkistan oblysynyń quramasy 2019 jyly Aqtóbe qalasynda ótken ulttyq sport túrleri respýblıkalyq festıvaliniń komandalyq jeńimpazy bolsa, 2020 jyly 16-22 aqpan kúnderi Taraz qalasynda toǵyzqumalaqtan áıelder arasynda ótken Qazaqstan Respýblıkasy chempıonatynda komandalyq 1 oryn ıegeri.

2020 jyldyń 6 aıy boıynsha oblysta dene shynyqtyrý jáne sportpen turaqty  túrde shuǵyldanýshylar sany 629130 adamdy qurap, oblystaǵy barlyq jastaǵy halyqtyń sportpen qamtylýy 31,1 paıyzdy qurap otyr. Oblysta 68 memlekettik menshiktegi (18  oblystyq, 50  qalalyq jáne aýdandyq) sport mekemeleri men kásiporyndary tirkelip, onda sporttyń  56 (28 olımpıadalyq, 28 olımpıadalyq emes) túri damytylýda. Oblystyq sport mekemelerinde 576 jattyqtyrýshy-oqytýshy kúndelikti 9092 sportshymen jumys jasasa, aýdandyq jáne qalalyq sport mekemelerinde 1426 jattyqtyrýshy-oqytýshy kúndelikti 40376 sportshymen jumys júrgizýde.

2020 jyldyń 6 aıynda oblys sportshylary sporttyń 56 túri boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń chempıonattaryna qatysyp, 63 altyn, 57 kúmis,  66 qola medal jeńip aldy.

Oblysta 5 kásibı sport klýbta 33 joǵary sanatty jattyqtyrýshylar 370 kásibı sportshylarmen jumys jasaýda. Onyń ishinde «Qyran», «Maqtaral» jáne «Arys» fýtbol klýbtary fýtboldan Qazaqstan Respýblıkasy chempıonatynyń  Birinshi Lıga sapynda óner kórsetse, «Temirlan» fýtbol klýby Ekinshi Lıgada óner kórsetedi.

«Turan» sport oıyn túrleri klýbynyń voleıboldan erler komandasy Qazaqstan Respýblıkasy joǵary Lıga komandalary arasynda, basketboldan áıelder komandasy, qol dobynan áıelder jáne erler komandalary Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq Lıga komandalary arasynda óner kórsetýde.

2020 jyldyń 6 aıynda 1 halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, 21 Qazaqstan Respýblıkasynyń sport sheberi, 47 sport sheberine úmitker sportshylar daıyndaldy.

2019 jyldyń qorytyndysymen 2020 jyly sport túrleri boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq qurama komandasynyń sapyna jalpy barlyǵy 548 sportshy enip otyr. Onyń ishinde, jasóspirimder – 282, jastar – 145 jáne eresekter – 121 sportshy.

2021 jyly Japonııa eliniń astanasy Tokıo qalasynda ótetin jazǵy
Olımpıada oıyndaryna qatysýǵa oblystan 21 úmitker sportshy anyqtalyp, qazirgi ýaqytta olarmen tıisti daıyndyq jumystary júrgizilýde. Aǵymdaǵy jyldyń 3-11 naýryz kúnderi Iordanııa eliniń astanasy Amman qalasynda bylǵary qolǵap sheberleri arasynda ótken Azııa kontınetiniń lısenzııalyq týrnırinde 52 kg. deıingi salmaqta Saıram aýdanynyń týmasy Sáken Bıbosynov 2021 jyly Tokıo qalasynda ótetin jazǵy Olımpıada oıyndaryna qatysýǵa joldama jeńip aldy.

2020 jylǵa bekitilgen basqarmanyń josparyna sáıkes, qazirgi eldegi karantındik jaǵdaıdy eskere otyryp, birqatar buqaralyq sporttyq is-sharalardy uıymdastyrý men ótkizý josparlanyp otyr. Onyń ishinde, qazaq kúresinen eresekter arasynda qazaq dalasynyń batyry, kúsh atasy Qajymuqan Muńaıtpasulynyń júldesine arnalǵan halyqaralyq týrnırdi Ordabasy aýdany ákimdigimen birlese aýdan ortalyǵy Temirlan aýylynda, Keles aýdany ákimdigimen birlese oblystyq «Ońtústik Qazaqstan» gazetiniń júldesine arnalǵan jarysty Abaı aýylynda, Qazyǵurt aýdany ákimdigimen birlese erkin kúresten Sovet Odaǵynyń Batyry, general-maıor Sabyr Rahymovtyń júldesine arnalǵan halyqaralyq  jarys Qazyǵurt aýylynda, bokstan jasóspirimder arasynda 2000 jyly Sıdneıde ótken jazǵy Olımpıada oıyndarynyń jeńimpazy Bekzat Sattarhanovtyń júldesine arnalǵan halyqaralyq jarys, oblystyq «Iýjnyı Kazahstan» gazetiniń júldesine arnalǵan buqaralyq júgirý Túrkistan qalasynda ótkiziledi.

Kıeli Túrkistan óńiri – qasıetti aımaq. Munda sansyz baptar mekeni Saıram aýdany, oıshyldar eli Otyrar aýdany, qanshama óner jáne daryn ıeleri shyqqan Sozaq, Báıdibek aýdandary, tuǵyry bıik Tólebı aýdany, jer jánnaty Túlkibas aýdany, qasıetti Qarataý tájisi Kentaý qalasy, kıeli Qazyǵurt aýdany, saıaly Saryaǵash pen syrly Keles aýdandary, aq altynnyń otany Maqtaral óńiri, shaǵalaly Shardara aýdany, toǵyz joldyń toraby Arys qalasy, kúsh atasy, qazaq dalasynyń batyry Qajymuqan Muńaıtpasovtyń máńilikke oryn alǵan jeri qasıetti Ordabasy aýdany bar. Al, oblys ortalyǵy Túrkistan qalasy týraly jan-jaqty aqparatty respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazetinde 2020 jyldyń 19 maýsymynda oblys ákimi О́mirzaq Estaıuly Shókeev «Elbasy jáne túrkiler tóri Túrkistan» atty keń kólemdi maqalasynda jarııalaǵanyn basa aıtqym keledi.

Osy maqalanyń avtory retinde qosarymyz, QazSSR-i mınıstrler Keńesi dene shynyqtyrý jáne sport komıteti tóraǵasynyń orynbasary qyzmetin atqarǵan, voleıboldan qazaqtan  shyqqan tuńǵysh  KSRO sport sheberi ataǵyna ıe bolǵan, KSRO-ǵa eńbegi sińgen jattyqtyrýshy, dańqty voleıbolshy Oktıabr Jarylǵapov, bokstan KSRO sport sheberi, Qazaqstan Respýblıkasyna eńbegi sińgen jattyqtyrýshy, alty jyldaı bokstan Qazaqstan ulttyq quramasynyń bas bapkeri bolǵan Ábdisalan Nurmahanov, Keńes dáýirinde uzaq jyldar boıy Almaty qalalyq joǵary keshendi sheberler mektebin basqarǵan, Qazaqstan Respýblıkasyna eńbegi sińgen jattyqtyrýshy, grek-rım kúresinen KSRO sport sheberi Haıys Aqqalıev jáne bokstan 2000 jyly Avstralııa eliniń astanasy Sıdneı qalasynda ótken jazǵy Olımpıada oıyndarynyń jeńimpazy, №1 «Barys» ordeniniń ıegeri Bekzat Sattarhanov osy qasıetti Túrkistan topyraǵynan  shyqqanyn aıtýdy jón sanadym. Búginde bul marqum bolǵan asyl azamattardyń izin basyp kele jatqan birqtar orta jáne jas býyn sport sańlaqtaryn aıtýymyz kerek sııaqty.

Maqtaraldyq bokstan Qazaqstan Respýblıkasyna eńbegi sińgen sport sheberi, asa aýyr salmaqtaǵy jazǵy Olımpıada oıyndary men Álem chempıonatynyń kúmis júldegeri Muqtarhan Dildábekov, saıramdyq bokstan halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, KSRO jáne Eýropa chempıony, bokstan Álemniń 2 dúrkin  «ÚZDIK BAPKERI» nomınasııasynyń ıegeri Myrzaǵalı Aıtjanov, bokstan Qazaqstan Respýblıkasyna eńbegi sińgen sport sheberleri Álem chempıondary sozaqtyq Birjan Jaqypov pen ordabasylyq Qaırat Eralıev, tólebılik toǵyzqumalaqtan Qazaqstan Respýblıkasyna eńbegi sińgen sport sheberi, Álemniń 9 dúrkin jeńimpazy Ásel Dálıeva, tólebılik baıdarka jáne kanoe esýden halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, jastar arasyndaǵy Álemniń 5 dúrkin jeńimpazy, Azııa chempıonaty men jazǵy Azııa oıyndarynyń jeńimpazy Evgenıı Alekseev, kókpardan Qazaqstan Respýblıkasyna eńbegi sińgen sport sheberleri, Álem chempıonatynyń jeńimpazdary saıramdyq Baqtybaı Shyrynqulov, tólebılik Temirhan Aıtbaev, saıramdyq Nurjigit Myrzabaev, qazyǵurttyq Seıdýlla Aslanbek, jetisaılyq Abylaı Nysanbaev, aýdaryspaqtan halyqaralyq dárejedegi sport sheberleri, Azııa chempıonatynyń 3 dúrkin jeńimpazdary tólebılik Syrym Izbasarov, Birjan Qosalıev, jamby atýdan halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, Álem chempıonatynyń 2 dúrkin jeńimpazy tólebılik Eralhan Aıkóz, shardaralyq armreslıngten Qazaqstan Respýblıkasyna eńbegi sińgen sport sheberleri, áýesqoılar arasyndaǵy Álemniń 4 dúrkin, kásipqoılar arasynda Álem chempıony Qadyrǵalı Ońǵarbaev, jastar arasynda Álemniń 5 dúrkin, eresekter arasynda Álemniń 4 dúrkin jeńimpazy Aıdarhan Nurdáýlet syndy azamattar aldaǵy ýaqyttarda ótetin álemdik deńgeıdegi baıraqty jarystarda elimizdiń kókbaıraǵyn kókke kóterip, qasıetti Túrkistanymyzdy túletýge óz septigin qosady degen senimdemiz.

Aıtmuhametáli BERDAShEV,

Túrkistan oblysy dene shynyqtyrý

jáne sport basqarmasy basshysynyń mindetin ýaqytsha atqarýshy.

Sońǵy jańalyqtar

Jaýapty kezeńge jan-jaqty daıyndyq

Aımaqtar • Búgin, 11:40

Qazaqstanda epıdemııalyq jaǵdaı turaqtaldy

Koronavırýs • Búgin, 09:41

Alekseı Soı áýe qatynasyn toqtatýdy surady

Koronavırýs • Búgin, 09:25

Búgin úsh óńirde úsik júredi

Aýa raıy • Búgin, 09:20

Qazaqstanda taǵy 75 adam koronavırýs juqtyrdy

Koronavırýs • Búgin, 09:11

Adaldyq pen senim bastaýy – ashyqtyq

Saıasat • Búgin, 08:23

Investısııa tartý boıynsha keńes ótti

Ekonomıka • Búgin, 08:22

QOLDA baǵdarlamasy kómek kórsetti

Qoǵam • Búgin, 07:56

Polısııa qyzmetkerleri qan tapsyrdy

Aımaqtar • Búgin, 07:54

«Barys» muzaıdynǵa qashan oralady?

Hokkeı • Búgin, 07:46

Bekzada óner, batyr Bekzat

Sport • Búgin, 07:45

Shyńdar shaqyrady

Týrızm • Búgin, 07:42

Kemeńger jáne senim keńistigi

Abaı • Búgin, 07:36

Aqyldyń keni

Abaı • Búgin, 07:34

Túrmedegiden túńilmeıik

Qoǵam • Búgin, 07:33

Jastarǵa kerek zamanaýı bilim

Bilim • Búgin, 07:19

Termınologııa tezge túsýge tıis

Rýhanııat • Búgin, 07:07

Sańyraýqulaqty qaldyqsyz óndirýde

Tehnologııa • Búgin, 07:02

Shaǵyn aýyldardyń úlken máselesi ­

Aımaqtar • Búgin, 07:00

Syrqatpen kúreste sergek

Medısına • Búgin, 07:00

Sońǵy salto

Qoǵam • Búgin, 06:55

Internasıonalmen qoshtasatyn kez keldi

Oqıǵa • Búgin, 06:49

Kópjaqtylyqqa oralý

Álem • Búgin, 06:46

Kovıdnomıka tujyrymy

Álem • Búgin, 06:44

Bilim bulaǵyn bitemes bolar

Rýhanııat • Búgin, 06:40

El ekonomıkasyna serpin beretin ulttyq joba

Ekonomıka • Búgin, 06:35

Tótenshe jaǵdaı utqyrlyqty talap etedi

Qazaqstan • Búgin, 06:26

Uqsas jańalyqtar