Aımaqtar • 12 Tamyz, 2020

Aspan asty mýzeıi aıǵaıǵa jol bermesin

226 ret kórsetildi

Petropavldaǵy Potanın kóshesiniń boıyna orys arhıtektýrasynyń stılinde dıirmen (bul jalǵyz orysta ǵana emes), qudyq, matreshka jáne aıýlar salynady degen sózder ultjandy azamattardyń báriniń namysyna tıip, «oblys ákimi Qumar Aqsaqalov ornynan ketsin» degen sekildi aıǵaı-súreńder áleýmettik jelilerde qaptap ketti. Osyǵan baılanysty ózimizdiń oıymyzdy aıtýǵa bel býdyq.

Petropavldyń aqparat keńistiginde «Petropavlovsk nıýs» degen aqparattyq portal bar. Baspasóz erkindigine súıengen bul portal kóbinese jalpy qazaqstandyq emes, orystyq múddeni qoldap júretini kórinip turady. Tipti ataýlaryn da eski slavıan azbýkasynan alypty. Mine, osy portal jýyrda bylaı dep qýana jazdy: «Vossozdat ýgolok v starınnom rýsskom stıle predlojıl etoı vesnoı akım Severo-Kazahstanskoı oblastı Kýmar Aksakalov. Po zadýmke avtorov proekta, vdol ýlısy ýstanovıat razlıchnye malye arhıtektýrnye formy v rýsskom stıle: melnısý, kolodes s jýravlıom, medvedeı ı neskolko matrıoshek. Ostanovkı ı fonarı oformıat pod starıný, ıspolzýıa dekoratıvnye elementy».

Ákimniń sózderi týrıstik ındýstrııany damytýǵa septigi tıetin bolǵandyqtan qalanyń eski kórinisin qalpyna keltiremiz degen nıetten týǵan. Alaıda muny atalmysh portal ilip áketip, «mýzeı pod otkrytym nebom oformlıaıýt Podgoroı, na ýlıse Potanına, otkýda nachalas ıstorııa goroda Petropavlovska. Na etoı ýlıse raspolojeny doma, postroennye eshıo v nachale 20 veka», dep árlendirgen. Sóıtip, Petropavldy tek orystyń qalasy dep kórsetýdi jandandyra túsken. Onyń ústine Potanın kóshesi qalanyń Soltústik qaqpasynyń kireberisinde, sonda munda kirgen adamnyń bári «orys qalasyna kirdik» dep biledi degen jymysqy oı meńzegen.

Osy ıdeıany iske  asyrýdy Asylbek Baǵanov degen basqaratyn «Shatyr Group KZ» JShS qolǵa alypty. Ol atalmysh portalǵa jáne basqa da orystildes basylymdarǵa suhbat berip,  óziniń orys stılindegi arhıtektýrany tamasha qylyp jasaıtynyn máz bolyp jetkizgen. Eger ulttyq ustanymy, rýhy bar adam bolsa kerisinshe qazaqy stıldi jańǵyrtqanyna maqtanar edi, al mynaý basqa ultqa qyzmet etkenine máz kórindi...

Qazir osy jumystar bastalyp ta ketken. Kósheni abattandyrý qarajaty ǵana jergilikti bıýdjetten bólindi, qalǵan shyǵynnyń bárin demeýshiler tóleıdi desti bizge qalalyq ákimdiktegiler. Keshegi jaman indet jalyndap turǵanda qysylyp jatqan jerlesterimizge apparattar alýǵa negizinen aýdandarda turatyn qaltaly azamattar kómektesip edi. Qalalyqtardyń kóbi buǵyp qalǵan. Al myna jaǵdaıǵa demeýshilerdiń ońaı tabylǵanyna tań qalyp, qoıdyq...

Ras, Qazaqstan aýmaǵynda orys turǵyndar salǵan qurylystar kóp. Ol tipti bizdiń ońtústik qalalarda da bar. Biraq solardyń birde-birinde «orys stılin» qalpyna keltiremiz degen usynystar bolǵan joq. Tek Petropavlda osyndaı ıdeıany usynýdyń artynda zil batpan salmaq jatqanyn árkim, ásirese ákim-qaralar oılanýy kerek-ti. 

Bul qala qazaqsha ataýyn ala almaı turǵandyǵynyń ózi qazaq azamattarynyń namysyna tıip júredi. Táýelsiz el bola turyp elimizdiń soltústik qaqpasyn áli kúnge basqalardyń bergen atymen ataýymyz namysqa tımeı qoımaıdy. Osyndaıda qalada orys stılin jańǵyrtamyz degen usynystyń ózi saıası qatelik emes pe? Kerisinshe, qazaqy arhıtektýrany kórsetemiz, Ortazııalyq sáýlet óneri stılderderin engizemiz dese týrızmniń tartymdylyǵy arta túspes pe edi? Orys stılin izdegender bolsa – aldymen Reseıden-aq tabady ǵoı.

G.Potanınniń ózi qazaq halqynyń úlken janashyry bolǵan, Shoqan Ýálıhanovtyń dosy.  Onyń aty berilgen kósheniń boıyna orys stıli emes qazaq pen orys dostyǵynyń sımvoldary tursa qatyp ketpes pe edi?

Osyndaı pikirler estý úshin qalanyń janashyr, kózi qaraqty azamattarynan qoǵamdyq keńes quryp, olardyń usynystaryn bilip otyrǵannyń artyǵy bolmas edi. Bizde ondaı keńes bar da eken, biraq quramyndaǵylardyń deni ózge ult ókilderi, al qazaqtar arasynda batyl usynys aıtatyndar kemshin, kóbisi burynǵy buqpantaılyqty kúıtteıtinder kórinedi...

Qazir solaqaı sheshimder toqtatyldy. Biraq osyndaıdan barlyq ákimder sabaq alýy kerek. Olar da paıǵambar emes, biletinderi bir toǵyz bolsa, bilmeıtinderi toqsan toǵyz. Sondyqtan oblys ákimi Qumar Aqsaqalovty da jerden alyp-jerge salý artyqtaý. «Jańylmaıtyn jaq, súrinbeıtin tuıaq joq» demekshi onyń istep jatqan paıdaly, durys isterin joqqa shyǵaryp, esimin bir jaqty qaraqtaýǵa bolmaıdy. Bir adamdy kinálap sonsha shúıilý – baıaǵy repressııa jyldaryn eske salady eken. Tipti synaǵyń kelse de aqylǵa salyp, oıyńdy bildirý kerek qoı. Bir jaqty «ketsin», «joıylsyn» degen qazirgi zamannyń sózi emes. 

Soltústik Qazaqstan oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Polıseıler qarttardy quttyqtady

Aımaqtar • Búgin, 20:51

Aqyly joldardan qansha qarajat túsedi?

Aımaqtar • Búgin, 17:00

Qazaqstanda bailanys.bar servısi iske qosyldy

Tehnologııa • Búgin, 15:40

Tarazda órtten eki bala kóz jumdy

Aımaqtar • Búgin, 15:14

Qazan aıynda aýa raıy qandaı bolady?

Aýa raıy • Búgin, 11:40

Qazaqstanda dollar arzandady

Ekonomıka • Búgin, 11:40

Uqsas jańalyqtar