Rýhanııat • 13 Tamyz, 2020

Eski Túrkistan qalasynan tarıhı nysandar tabyldy

64 ret kórsetildi

Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesi aýmaǵynan tabylǵan mańyzdy tarıhı nysandar arheologtardyń nazaryn ózine aýdardy, - dep habarlaıdy Egemen.kz.

"Áziret Sultan" memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıine qarasty​ Eski Túrkistan qalasynyń kóne shahrıstan jáne ortaǵasyrlyq magıstraldy kóshe boıynan tabylǵan tarıhı nysandar tek Qazaqstan úshin ǵana emes álemdik turǵyda arheologııalyq qyzyǵýshylyq​ týdyratyn sensasııalyq jańalyq bolyp otyr.

Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesiniń ońtústik bóliginde ornalasqan Eski Túrkistan qalasynyń kóne shahrıstanynan tabylǵan kóptegen qundy derekter beretin kerýen saraı, monsha, keramıkalyq seh, mektep oryndary XVIII-XIX ǵasyrlarǵa tán, ózindik erekshe mańyzy bar sırek kezdesetin oryndar.

Tákııa qaqpasynyń janynan tabylǵan úlken Kerýen saraıynyń qabyrǵalaryndaǵy qujattar men baǵaly zattar saqtaıtyn arnaıy qýystar erekshe nazar aýdartady.

Kerýen saraıynyń qabyldaý bólmesi, aýlasy, qoımalary, kerýenshiler turatyn bólmeleri, namazhanasy, "múrıchá" dep atalatyn bir bólmeli monshasy bar.

"Eski Túrkistan qalasynyń kóne shahrıstany​ XIX ǵasyrdyń 1843-49 jyldary Qoqan ıeligi kezinde syrtynan qorshalǵan Tákııa qaqpasyn kórip tursyzdar. Tákııa qaqpasynyń túbinde qalanyń Kerýen saraıy ornalasqan. Tórt qaqpanyń barlyǵynyń túbinde kerýen saraıy bolǵan. Sonymen birge monshasy, kishigirim múrıchá degen monshasy bolǵan. Qazbadan tabylǵan oljany «Tákııa Kerýen saraıy» dep atadyq. Bul jerde negizgi esigi arqyly qabyldaý bólmesine kiretin bolǵan. Qabyrǵalarynda arnaıy qýystary kóp, ıaǵnı munda kelýshilerdiń qymbat zattary saqtalǵan. Qarama-qarsy buryshta osy Kerýen saraı basshysynyń keńsesi ornalasqan. Al, ortadaǵy alańǵa kóshe arqyly kerýen kelgen. Al, batys betine túgel qoıma salynǵan. Bul qoımaǵa júkterin túsirip, saqtap otyrǵan. Kerýen saraıdyń kópshiligi eki qabatty, onyń ekinshi qabaty «Balahana», ıaǵnı joǵarydaǵy bólme dep atalyp kerýenshiler damyldasa, birinshi qabaty mindetti túrde qoımaǵa arnalǵan. Kólemi 35-40 metrdeı bolatyn bul qurylysty bıylǵy tabylǵan úlken jańalyqtyń biri deýge bolady",- deıdi, arheolog Marat Tuıaqbaev.

Marat Qymyzulynyń aıtýynsha, Tákııa qaqpasyna jaqyn jerden ashylǵan úlken mekteptiń qurylysy da erekshe nazar aýdaratyn jańalyqtardyń biregeıi. Bul Túrkistanda tabylǵan alǵashqy mektep ekendigimen erekshe jáne qundy jańalyq.

Sońǵy jańalyqtar

Aptanyń mańyzdy 10 jańalyǵy

Qoǵam • Búgin, 11:00

Japonııa Aıda zaýyt salady

Álem • Búgin, 10:40

Qandastarǵa ánmen tartý jasaldy

Rýhanııat • Búgin, 09:21

XIV ǵasyrǵa tán kesene

Oqıǵa • Búgin, 08:34

Zhasproject jumysty jalǵastyrýda

Aımaqtar • Búgin, 08:22

Indetten saýyqqandar saq bolýy kerek

Qoǵam • Búgin, 08:17

Adam ómiri úshin arashashy boldy

Aımaqtar • Búgin, 08:16

Jaman tumaý jaıylmasyn dep...

Aımaqtar • Búgin, 08:10

Tórt matchtyń ýaqyty aýystyryldy

Hokkeı • Búgin, 08:07

Roland Garros týrnıri bastaldy

Tennıs • Búgin, 08:03

Jeńisin Úshkempirovke arnady

Sport • Búgin, 08:01

Uly dala júregi

Rýhanııat • Búgin, 07:57

«Qaırat» qara úzip keledi

Fýtbol • Búgin, 07:52

Qosaǵashty izdeý

Rýhanııat • Búgin, 07:48

Qazyna qarjysyn qymqyrǵan

Aımaqtar • Búgin, 07:42

Oralhansha oı tolǵaǵym kelgen

Rýhanııat • Búgin, 07:26

Sheraǵań shertken syr

Rýhanııat • Búgin, 07:25

Astyq jınaýdaǵy alǵashqy arpalys

Aımaqtar • Búgin, 07:23

Adal eńbek – adam kórki

Qoǵam • Búgin, 07:19

Er men erlik

Rýhanııat • Búgin, 07:13

Imannyń bir juldyzy

Rýhanııat • Búgin, 07:12

Aýstralııada kıt qyryldy

Álem • Búgin, 07:02

Alańdaýshylyq bildirdi

Saıasat • Búgin, 07:00

«Breksıttiń» jyry bitpeı tur

Álem • Búgin, 06:58

Jahandyq máseleler – BUU minberinde

Saıasat • Búgin, 06:45

Qalyń qalaı, qazaq kınosy?

Kıno • Búgin, 06:45

Azamat beınesi alasarmaıdy

Rýhanııat • Búgin, 06:42

Ana tilimizdi sıfrly álemge erkin engizedi

Tehnologııa • Búgin, 06:39

Aqyly joldaǵy aqyldy júıe

Ekonomıka • Búgin, 06:37

Álemde top bastar boksshymyz joq

Kásipqoı boks • Búgin, 06:28

Qala bıligi eskertýge qulaq aspady

Álem • Búgin, 06:25

Muraǵattar muń shaǵady

Ádebıet • Keshe

Uqsas jańalyqtar