Álem • 14 Tamyz, 2020

Qazaqstan men Rýmynııanyń aýyl sharýashylyǵy mınıstrleri kelissózder júrgizdi

16 ret kórsetildi

QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Saparhan Omarov Rýmynııanyń aýyl sharýashylyǵy jáne óńirlik damý mınıstrliginiń basshysy Nekıta-Adrıan Orospen onlaın-kezdesý ótkizdi, - dep habarlaıdy Egemen.kz

Beınekonferensııa barysynda vedomstvo basshylary óz elderindegi aýyl sharýashylyǵynyń jaı-kúıi týraly baıandady, pandemııa jaǵdaıyndaǵy salanyń ózekti problemalaryn, sondaı-aq agrarlyq jáne agrarlyq-ǵylymı salalardaǵy yntymaqtastyqty damytýdy jalǵastyrýǵa baılanysty  perspektıvalyq baǵyttardy talqylady.

Mınıstrler Qazaqstan men Rýmynııa arasyndaǵy taýar aınalymynyń óte joǵary deńgeıin (2019 jyly 1,8 mlrd $) atap ótip, agroónerkásip kesheni sektoryndaǵy taýar aınalymy ázirge eki eldiń áleýetine sáıkes kelmeıtinine kelisti. Osyǵan baılanysty ekijaqty taýar aınalymyn aýyl sharýashylyǵy ónimderine qaraı ártaraptandyrý jónindegi jumysty jandandyrý usynyldy.

Qazaqstandyq tarap Rýmynııanyń tabysty tájirıbesi men aýyl sharýashylyǵy tehnologııalaryn zerdeleýge, sondaı-aq rýmyn bıznesiniń aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn óndirýge jáne aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeý jáne saqtaý jónindegi kásiporyndar qurylysyna qyzyǵýshylyq tanytatynyn málimdedi. Sondaı-aq, QR AShM basshysy Qazaqstan men Rýmynııanyń aýyl sharýashylyq baǵytyndaǵy joǵary oqý oryndary arasynda yntymaqtastyqty jolǵa qoıýdy jáne tájirıbe almasý men ózara tıimdi baılanystar ornatý úshin eki eldegi fermerler delegasııalarynyń saparlaryn uıymdastyrýdy usyndy.

Saparhan Omarov rýmyn bıznesmenderin Qazaqstannyń aýyl sharýashylyǵyna ınvestısııa salýǵa shaqyrdy jáne Nekıta-Adrıan Orosqa respýblıkanyń agrarlyq joǵary oqý oryndary men Klýj-Napoka qalasynyń Aýyl sharýashylyǵy ǵylymdary jáne veterınarlyq medısına ýnıversıteti arasynda memorandýmǵa qol qoıý múmkindigin qarastyrýdy usyndy.

"О́simdik sharýashylyǵy salasynda qazaqstandyq ǴZI organıkalyq jáne ekologııalyq taza ónim óndirisin damytýǵa, aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń genetıkalyq resýrstarymen almasýǵa jáne jańa sorttarǵa ekologııalyq synaq jasaýdy kózdeıdi. Mal sharýashylyǵy salasynda rýmynııalyq eltirilik jáne sútti qoı sharýashylyǵy tájirıbesin meńgerip, genetıka jáne bıotehnologııa salasyndaǵy mamandarmen tájirıbe almassaq", - dedi QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstri.

"Qazaqstan aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyqty damytýǵa, agroónerkásiptik keshenniń taýar aınalymy kólemin ulǵaıtýǵa, sondaı-aq ınvestısııalar men jańa tehnologııalardy tartýǵa múddeli. Kún tártibindegi barlyq máseleler boıynsha yntymaqtastyǵymyzdy jalǵastyra beremiz dep úmittenemin", - dep tolyqtyrdy Saparhan Omarov.

Rýmynııanyń aýyl sharýashylyǵy jáne óńirlik damý mınıstri óz sózinde iri qara mal men qoı sharýashylyǵyndaǵy ynymaqtastyqty júıeli jalǵastyrýǵa erekshe yntaly ekenin atap ótti. Sonymen qatar, eki el arasynda qoı eti sektory: genetıka, óndiristik kórsetkishter, sapa krıterııleri, qoı sharýashylyǵyna arnalǵan pılottyq joba sııaqty birqatar jumystardy birlese atqarý óte ózekti bolyp otyr.

Sondaı-aq, Nekıta-Adrıan Oros rýmyndyq sharap  jáne Karpaten Meat kompanııasynyń ónimderin elimizge ákelýge qyzyǵýshylyq tanytty. Karpaten Meat negizin qalaýshylar Rýmynııada seriktestik baǵdarlamalar arqyly angýs buzaýlaryn óndirý jelisin qurdy.

Sonymen qatar, qos tarap Rýmynııa men Qazaqstannyń aýyl sharýashylyǵy ýnıversıtetteri arasyndaǵy yntymaqtastyqty damytý jáne eki eldiń fermerleri arasynda ózara saparlar uıymdastyrýdy josparlady.

Onlaın-kezdesýdiń sońynda Qazaqstan men Rýmynııa aýyl sharýashylyǵy mınıstrlikteri arasyndaǵy ózara baılanys týraly memorandým jobasyn talqylady. Jobada qarastyrylǵan negizgi baǵyttar: ósimdik sharýashylyǵy, mal sharýashylyǵy, aýyl sharýashylyǵy jumystaryn mehanıkalandyrý, tamaq ónerkásibi, aýyldy damytý, aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy konsýltasııalyq qyzmetter, ǵylymı zertteýler.

Qazaqstan men Rýmynııanyń AО́K ónimderi boıynsha taýar aınalymy 2020 jylǵy qańtar-mamyrda 2019 jylmen salystyrǵanda 52,3% - ǵa-592,5-ten 902,4 myń AQSh dollaryna deıin ulǵaıdy.

Qazaqstannan Rýmynııaǵa AО́K ónimderiniń eksporty 2020 jylǵy qańtar - mamyrda 2019 jylmen salystyrǵanda 72,1% - ǵa-136,5-ten 235 myń AQSh dollaryna deıin ósti.

Qazaqstannan Rýmynııaǵa eksporttyń negizgi kólemi:

- muzdatylǵan balyq, balyq súbesi men balyqtan daıyndalǵan ónimdi qospaǵanda-60,8 myń dollar somasyna;

- pııaz jáne shalot pııazy (shalot)-23,6 myń dollar somasyna;

 usaqtalǵan nemese untaqtalmaǵan zyǵyr tuqymdary – 150,6 myń dollar.

Rýmynııadan Qazaqstanǵa ımporttyń negizgi kólemi:

- kúnbaǵys tuqymy, usaqtalǵan nemese untaqtalmaǵan-411,4 myń dollar somasyna deıin ulǵaıdy. .

Rýmynııa tabıǵı resýrstarǵa baı ındýstrıaldy-agrarlyq el. Ekonomıkanyń mańyzdy salalarynyń biri aýyl sharýashylyǵy bolyp tabylady, onyń úlesine qazirgi ýaqytta JIО́-niń shamamen 5,2% keledi. Agroónerkásiptik keshenniń JIО́-degi úlesi sońǵy onjyldyqta aıtarlyqtaı qysqardy, alaıda bul salada burynǵysynsha eldiń belsendi halqynyń 23% - ǵa jýyǵy jumyspen qamtylǵan, bul EO-daǵy eń joǵary kórsetkish bolyp tabylady.

Aýyl sharýashylyǵy eldiń ekonomıkalyq damýyna úlesin aıtarlyqtaı qosyp keledi.  Sońǵy bes jylda kókónis óndirisi 26%-ǵa ósip, EO-da 6-shy orynǵa ıe boldy. Rýmynııa EO-da kúnbaǵys pen júgeri óndirisi boıynsha kóshbasshy el, sonymen qatar álemdegi 10 iri astyq eksporttaýshylardyń biri.

2020 jyly Rýmynııa júgeri óndirisinde aldyńǵy orynǵa ıe bolady degen boljam bar. Budan basqa, Rýmynııanyń EO deńgeıinde bıdaıdyń jalpy óndirisiniń 7,3% úlesi bar, bul Fransııa, Germanııa jáne Ulybrıtanııadan keıin tórtinshi oryndy ıelenip, 10,1 mln.t. quraıdy.

Qazirgi ýaqytta eldiń aýyl sharýashylyq jerleriniń 3/4 bóligi jeke menshikte. Tabıǵı jáne jartylaı tabıǵı ónim óndiretin birneshe fermalar bar. Sonymen birge salany jańǵyrtý úshin EO qurylymdyq qorlarynan qarajattyń jappaı quıylýyna baılanysty jaǵdaıdyń birtindep ózgerýi baıqalady.

Rýmynııa-aýylsharýashylyq ónimderiniń kóptegen túrleriniń iri óndirýshisi: et jáne sút ónimderi, kókónister men jemister, sharap. Eldiń shyǵys bóliginde, Qara teńiz jaǵalaýynda balyq aýlaý jaqsy damyǵan. ara sharýashylyǵy da erekshe jolǵa qoıylǵan. Rýmynııa jyl saıyn  baldyń 60% - yn, shamamen 20 myń tonna kóleminde eksporttaıdy.

О́zin Aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy aımaqtyń kóshbasshysy retinde kórsetýge tyrysyp, osy saladaǵy halyqaralyq yntymaqtastyqty qarqyndy damytýda. Osyǵan baılanysty, Qazaqstan úshin Rýmynııamen sharýashylyq júrgizý, tehnologııalardy qoldaný, óndiristi birlesip ashý, asyl tuqymdy iri qara mal saýdasy jáne basqa da eksporttyq-ımporttyq salada birlese jumys isteý úlken jetistik.

Sońǵy jańalyqtar

Epızootıkalyq jaǵdaı turaqtanýda

Aımaqtar • Búgin, 10:45

Qazaqstanda taǵy 69 adam indet juqtyrdy

Koronavırýs • Búgin, 09:00

Uqsas jańalyqtar