Jaıyqtaǵy jasampaz jobalar

Keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev jumys saparymen Batys Qazaqstan oblysynda boldy.

Sınoptıkter qazannyń 22-23-i kúnderi Aqjaıyq óńirinde kún kúrt sýytyp, jaýyn-shashyn, qarly jańbyr bolady dep habarlaǵanymen, keshegi kúni Elbasy ushaǵy Oral áýejaıyna tómendegen sátte kún shaıdaı ashyq boldy. Erke samal jel aqyryn ǵana betten óbedi. Aldyńǵy kúni sirkirep tógip ótken maıda qońyr jańbyr turǵyndardyń tynysyn odan ári keńeıtip, olarǵa nur syılaǵandaı. Halqymyz aspannan jańbyr jaýsa, ony nurǵa balaıdy. Al kúz kezderinde jaýyn-shashyn mol bolsa, bolashaq yrys kózi, bereke bastaýy dep bul qubylysty da jaqsy yrymǵa jorıdy.

Keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev jumys saparymen Batys Qazaqstan oblysynda boldy.

Sınoptıkter qazannyń 22-23-i kúnderi Aqjaıyq óńirinde kún kúrt sýytyp, jaýyn-shashyn, qarly jańbyr bolady dep habarlaǵanymen, keshegi kúni Elbasy ushaǵy Oral áýejaıyna tómendegen sátte kún shaıdaı ashyq boldy. Erke samal jel aqyryn ǵana betten óbedi. Aldyńǵy kúni sirkirep tógip ótken maıda qońyr jańbyr turǵyndardyń tynysyn odan ári keńeıtip, olarǵa nur syılaǵandaı. Halqymyz aspannan jańbyr jaýsa, ony nurǵa balaıdy. Al kúz kezderinde jaýyn-shashyn mol bolsa, bolashaq yrys kózi, bereke bastaýy dep bul qubylysty da jaqsy yrymǵa jorıdy.

Respýblıka Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Oral óńirine sapary dál osyndaı yrys kózi molaıǵan, kúzgi jıyn-terin aıaqtalyp, astyq ósirýshilerdiń kóńilderi ornyqqan mamyrajaı ýaqytqa tap kelgeni qandaı ǵanıbet. Keden odaǵy sheńberindegi el – Belorýssııaǵa resmı saparmen ketip bara jatyp osy Odaqqa múshe bolyp kiretin memleketterdiń búgingi baılanystyrýshy býynyna aınalý ústindegi Aqjaıyqqa aıaldaýǵa ýaqyt tapqan Elbasyn batysqazaqstandyqtar rııasyz jyly júzben qarsy aldy.

Barlyq jerdegideı Qazaqstan­nyń batystaǵy qaqpasy – Oral óńirinde de Elbasy tapsyrmasyna sáıkes júzege asyp jatqan jasampaz jobalar jetkilikti. Sonyń birqataryn Elbasy nazaryna usyný jóninde buǵan deıin uıǵarym jasalǵan edi. Árıne, atalǵan jobalardyń qaı-qaısysy da mańyzdy, qaı-qaısysy da ózekti. Áıtse de altynmen para-par ýaqyty shekteýli ekeni eskerilip, Elbasyna ábden ekshelgen, iriktelgen qos joba usynyldy. Munyń birinshisi elimizde qara ýyldyryq jáne taýarlyq bekire etin óndirýdiń ındýstrııaly akvakesheni Oral qalasynda iske asyp jatsa jáne onyń respýblıkada balamasy joq bolsa, ekinshisi qurylys ın­dýstrııasynyń aıryqsha ónimi – shyńdalǵan qaýipsiz shy­ny shyǵaratyn jáne ony óner­kásiptik turǵydan óńdeıtin «Steklo-servıs» kásipornynyń qyzmetimen tanysý edi.

Iá, búginde álemde dámi bal tatıtyn sibir bekiresi, shoqyr, pilmaı, súırik sekildi bekire tuqymdas balyqtardyń qory azaıyp barady. Áıtse de ıhtıo­log ǵalymdar ózge emes, dámi til úıiretin naqty osy bekire tuqymdas balyqtar ashyq, erkin sýda emes, tuıyqtalǵan sý aıdyndarynda jaqsy ósip-ónetinin ári býdanǵa jaqsy túsetinin málimdep otyr. Buǵan Bilim jáne ǵylym, Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrlikteriniń, «Parasat» ulttyq ǵylymı-tehnologııalyq holdıngi AQ-tyń, sonymen birge, Jáńgir han atyndaǵy Batys Qazaqstan agrarlyq-tehnıkalyq ýnıversıtetiniń birlesip qolǵa alǵan jasampaz jobasy aıqyn mysal bola alady.

Ony 2012-2015 jyldar araly­ǵynda úsh kezeńde iske asyrý kózdelgen. Búginde munda aldyn ala ǵylymı zertteýler júr­gizý jónindegi birinshi saty art­ta qalyp, ekinshi kezeńge kire­tin tájirıbelik-synamalyq akva­ke­shendi iske qosý jumystary at­qarylǵan. Jobany iske asyrýshylar Elbasyna osyndaı tyn­dyrylǵan ister jóninde aıtyp berdi. Sóz joq, tuıyq sý­dyń belgili bir temperatýrasy men gıdrohımııalyq normasy saq­tal­masa, esil eńbek zaıa ketedi. Bekireniń tiri kezinde onyń ýyl­dy­ryǵyn alý tehnologııasy da Oralda jaqsy nátıje bergen eken. Buǵan bekire balyqtaryn ósi­rýge arnalǵan jańa qondyrǵy da oń áserin tıgizipti. Qajetti jumys atqarý úshin bıyl alynǵan patent te aldyna qoıǵan mindetin atqaryp shyqqan. Buǵan qosa, taǵy da úsh ınnovasııalyq patentke usynys berilgeni Memleket basshysy tarapynan qoldaý tap­ty. Bul ınnovasııalyq-tehno­logııalyq tásilder keshendi azyq quramyn odan ári jetildirýdi, qara ýyldyryq alý ádisterin tereńdetýdi kózdeıdi.

Qaı iske de kásibı kadrlar qa­jet. Osy turǵyda Batys Qazaq­standa bekire balyǵyn ósirýmen aınalysatyn ǵalymdar tobynyń qurylǵany da Memleket basshysy tarapynan oń baǵalandy. Bekire balyǵyn tuıyq sý jaǵ­daıynda ósirý, odan taýarly ónim alý – Qazaqstan jaǵ­daıyn­da buryn bettesip kórme­gen tyń jobalardyń biri. Son­dyq­tan bul oraıda sheteldik ǵalym­dardyń is-tájirıbeleri men teh­nologııalyq jetistikterine súıe­ný artyqtyq etpeıdi. Ras, mundaı is-tájirıbeden úırengen durys. Alaıda ony sol kúıinde kóshirip engize salýǵa bolmaıdy. Sondyqtan biz tuıyq sý jaǵdaıynda qara ýyldyryq alýdyń tek ózimizge beıimdelgen tehnologııalyq tásilin tańdap ala bilýge tıispiz, dedi Elbasy mamandarmen oı-pikir almasqan sátinde.

Budan alty jyl buryn el Prezıdenti Nursultan Nazar­baev Úkimetke jáne tıisti mınıstr­likter men oblystyq ákimdikterge ınjenerlik zerthanalar qurý jóninde tapsyrma bergen bolatyn. Elbasy Batys Qazaqstanǵa sapary barysynda osyndaı bıotehnologııalyq zerthananyń biri Batys Qazaqstan agrarlyq-tehnıkalyq ýnıversıteti bazasynda qurylyp qyzmet jasap jatqanyna kóz jetkizdi. Bul óz kezeginde zamanaýı tehnologııalar men qural-jabdyqtar negizinde bekire sharýashylyǵy boıynsha jan-jaqty ǵylymı zertteýler júrgizýge jol ashqan. Ári osy salada ınnovasııalyq jobalardyń jolǵa qoıylýyna da oń áserin tıgizgen. Aldaǵy jyldary atalǵan jobany memlekettik-jekemenshik seriktestik negizinde aıaqtaý kózdelgen. Sol kezde munda jylyna 8 tonna qara ýyldyryq alynyp, 86 tonna bekire eti óndirilmek.

Budan keıin «Steklo-servıs» kásipornynyń qyzmetimen tanysqan Elbasy oǵan elimizde iske asyp jatqan jasampaz jobanyń biri eken degen oń baǵa berdi. Bul shyny ónimderiniń bas­ty ereksheligi – tózimdiligi men myqtylyǵynda. Balǵamen ursań da qapelimde synyp ketpeıtininde. Eń bastysy – ǵımaratqa qondyrylǵan áınekterdiń jylýdy jibermeı ustap tura alatynynda. Bul shaǵyn bolsa da jańashyldyqqa jany úıir, jańashyldyqqa negizdelgen kásiporyn eken, dedi Elbasy óz sózinde. Bul qurylym «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha iske qosylǵany ári ónimdi jóneltýdiń eksporttyq baǵytyn ustap otyrǵany Memleket basshysynyń kóńilinen shyqty.

Keń de jaıly, jıhazdary jutynyp turǵan atshaptyrym kabınetterde emes, óndiristik orynda ótkizilgen keńestiń tıgizer paıdasy men alar taǵylymy molyraq bolmaq. Ári mundaı basqosý óz jylylyǵymen, adamdarǵa jaqyndyǵymen erekshelenbek. «Steklo-servıs» kásiporny óndiristik sehtarynyń birinde Nursultan Nazarbaev batysqazaqstandyq jurtshylyq ókilderimen kezdesti. Munda Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaev óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy jóninde jan-jaqty baıandap berdi. Budan soń Elbasy oblys ákiminiń orynbasarlaryn jeke-jeke turǵyzyp, olar jetekshilik jasaıtyn salalar boıynsha qandaı prob­lemalar men túıtkilder bar ekenine nazar aýdardy. Ári keıbir orynbasarlardyń sózinde naqtylyq pen syndarlylyq jetispeı jatqanyn qadap aıtty.

Oblysta eksportqa qaraǵanda ımporttyq ónimderdiń úles salmaǵy áldeqaıda joǵary. Bul kórinisti ózgertýge kúsh salý kerek. Sondaı-aq, apatty mektepter men úsh aýysymdyq oqý kestesin tolyq joımaı turyp, jańa ǵımarat salý jónindegi áńgime múldem qısynsyz bolyp shyǵady, dedi Memleket basshysy. Sonymen birge, óndiristik sehta ótkizilgen kezdesýde Elbasy tarapynan óńirde shaǵyn jáne orta bıznestiń deńgeıin kóterip, osy arqyly jańa jumys oryndaryn kóbirek ashý jóninde naqty tapsyrmalar berildi. Ár óńir men aımaqtyń tek ózine ǵana tán damý erekshelikteri bolady. Sony jergilikti atqarýshy organdar dóp basatyn bolsa, kóp nárseden utar edi, dep túıindedi kezekti bir oıyn Nursultan Ábishuly.

Elbasymen kezdesý kezinde «Aqas» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Qataýolla Ashyǵalıev pen Oral armatýra zaýyty AQ-tyń dırektory Stanıslav Kachalo eńbek dástúrin jańǵyrtý, salyq zańdylyqtaryn jańasha júrgizý, jeke bıznes adamdardyń áleýmettik deńgeıin kóterýge úles qosatyny jóninde tálimdi áńgime qozǵady. Muny olar ózderi júrgizip otyrǵan naqty is-tájirıbe jaǵdaıynda baıan­dap berdi. Olardyń aıtqan usynystary men oı-pikirleri Elbasy tarapynan qoldaý tapty. Biz mundaı adamdardyń tájirıbesin kópke úlgi etip usyna bilýge tıispiz, dedi Prezıdent. Ne bolmasa barsha qazaqstandyqtardyń memlekettik tilge qurmeti jónindegi máseleni alaıyq. Aıtalyq, Stanıslav Kachalo bes bala tárbıelep ósirgen, olar qazaq mektebin bitirgen. Al Qataýolla Ashyǵalıevtyń bes balasy úsh tilde erkin sóıleıdi.

Men Batys Qazaqstan oblysynda bári keremet dep aıta almaımyn. Ras, munda qolǵa alynǵan jańasha jobalar az emes. Ony tolyqtaı qoldaımyn. О́ńirde iske qosyldy, paıdalanýǵa berildi degen nysandar da bar eken. Endigi jerde jergilikti atqarýshy organdardyń basty mindeti solardyń báriniń tolyq qaıtarymmen jumys isteýin qadaǵalaý bolmaq. Qurmetti batysqazaqstandyqtar, aldaǵy isterińe jetistikter men mol tabystar tileımin, dep túıin jasady sóziniń sońynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev.

Elbasynyń Batys Qazaqstan oblysyna sapary búgin odan ári jalǵasady.

Temir QUSAIYN,

«Egemen Qazaqstan».

ORAL.

-----------------------------------------

Sýretterdi túsirgender

S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.