Jáne bul jaǵdaı memleket aldyndaǵy ótkir máseleniń biri ekeni taǵy anyq. Osy jerde Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev buǵan deıin Almaty oblysy aýmaǵyndaǵy tabıǵı gazben qamtý jumysyn synǵa alyp, tıisti eskertý jasaǵanyn eske túsirgen abzal. Qazir Prezıdent tapsyrmasynan týyndaǵan mindetter irkilissiz júzege asyp, aımaqtaǵy jumys birshama ilgeriledi. Biraq, kógildir otynǵa qosylý baǵasynyń qymbat bolýy jurttyń jappaı gaz tutynýǵa degen yntasyn basyp otyrǵan sııaqty.
Derekke júginsek, Almaty oblysynda 144 eldi meken gazdandyrylǵan eken. Iаǵnı, tabıǵı gazǵa 1,1 mln adam nemese turǵyndardyń 56 paıyzy qol jetkizgen. Saralap aıtqanda, aımaqtaǵy 5 aýdannyń turǵyndary úshin kógildir ogtyn áli arman kúıinde qalyp otyr. Biraq, bul baǵyt boıynsha jerglilkti bılik qol qýsyryp otyrǵan joq. Qazir oblys ákimidigi uzyndyǵy 224 km bolatyn "Taldyqorǵan-Úsharal" jáne uzyndyǵy 118 km bolatyn "Shelek-Kegen" magıstraldy gaz qubyrynyń qurylysyn qolǵa alýdyń qamy jasalyp jatyr. Osy maqsatqa oblystyq bıýdjetten 149,1 mln teńge bólinipti. Joba iske assa, qazir gaz ıisi jetpegen 5 aýdandaǵy 91 eldi mekenniń tabıǵı otynǵa qol jetkizý múmkindigi artady. Al bul degenińiz 300 000 turǵyn úı gazǵa qosylady degen sóz. Ras, bul bolashaqtyń jospary. Al qazirgi mindet megapolıs mańyndaǵy aýdandardyń turǵyndaryn tolyqtaı kógildir otynmen qamtý bolyp otyr. Mysalǵa, Ile aýdanynyń turǵyndary úı irgesinde turǵan gaz qubyryna qosylýdyń quny qymbat ekenin aıtady. Gaz tasymaldaýshy kompanııalardyń qyzmeti úshin tóleıtin artyq aqsha tappaǵan adamdar nesıe alýǵa májbúr bolady eken. Al Ile aýdany aýmaǵyndaǵy aýyldarda gaz jelisine jalǵaý men qujat rásimdeý quny 300 000 teńgeden 450 000 teńgege deıin barady-mys. Máselen osy aýdannyń Baıserke aýyldyq okrýgine qrasty Qoıanqus aýylynda gazǵa qosylý jumysy 400 myń teńgege baǵalanǵan.
- Bizdiń aýylymyz qala shekarasynan 1 shaqyrym ǵana qashyqtyqta ornalasqan. Mundaǵy turǵyn úıler baý-baqshalyq maqsattaǵy jerge salynyp jatyr. Aty aıtyp turǵandaı, baý-baqshalyq maqsattaǵy jerge jergilikti atqarýshy bılik tarapynan kommýnıkasııa júrgizý mindettelmegen. Qol sozym jerden gaz magıstrali ótip jatyr. Osydan 4 jyl buryn turǵyndar ortaq aqsha shyǵaryp, gazǵa qosylý úshin kelisim aldyq, kógildir otyn ár otbasyna 400 myń teńgege tústi. Qazir bizdiń qarjymyzǵa tartylǵan jeli «QazTransGazdyń» ıeligine ótti. Al kóbimiz sol úshin alǵan nesıemizdi áli tólep otyrmyz, - deıdi "Qoıanqus" baý-baqsha seriktestiginiń tóraıymy Gúljııan Nurǵalıeva.
Aıtpaqshy, Almaty oblysynda halyqtyń áleýmettik áljýaz toptaryna qoldaý kórsetý maqsatynda abonentterdi gazben jabdyqtaýǵa qosý qyzmetteriniń qunyn arzandatý boıynsha "Taldyqorǵan qalasy men Almaty oblysynyń eldi mekenderindegi turǵyn úılerdi gazdandyrýdyń" qarjylyq-ekonomıkalyq negizdemesi ázirlengen. Bul baǵdarlamanyń negizgi maqsaty biz aıtyp otyrǵan máseleni sheshý eken. Iаǵnı, gazben jabdyqtaý júıesine abonentterdi qoljetimdi baǵamen jáne bólip tóleý múmkindigin qoldana otyryp qosý jaıy sheshimin tappaqshy. Osy sharýa úshin oblystyq bıýdjetten 500 mln teńge kóleminde qarajat ta bólingen. Isti júrgizýdi, basqasha aıtqanda bólingen qarjyǵa ıelik etý "Jetisý-OblGaz" kompanııasyna júktelgen. Qazir bul mekeme abonentterdi gazǵa qosý jumysyn júrgizetin seriktestiktermen konsorsıým jasaý ústinde. Osy konsorsıýmǵa sáıkes bir abonentti tolyq qosý quny ortasha eseppen 250-300 myń teńge bolady. Bul rette qurylys materıaldary men jabdyqtarynyń barlyq túrleri abonentterge 8 aı merzimge paıyzsyz bólip tóleý arqyly beriledi eken.
Alaıda, bul jobadan biz tilge tıek etip otyrǵan Ile aýdanynyń turǵyndaryna kelip keterlik paıda joq sııaqty. Ashybulaq aýyldyq okrýgine qarasty Tóle bı aýylynyń turǵyndary gazǵa qosylý qunynyń qymbat ekendigin aıtyp, aýyl, aýdan ákimderiniń tabaldyryǵyn tozdyryp boldyq deıdi. Aýyl turǵyny atynan bizge habarlasqan kóp balaly ana Dına Dostybaeva halyqtyń áleýmettik áljýaz toptaryna qoldaý kórsetý maqsatynda bólingen qarjyǵa kimderdiń qol jetkize alatynyn túsindiretin bılik ókilin tappaı júrgenin aıtady.
- Biz "Jetisý" telarnasynyń jańalyqtarynan oblystaǵy kóp balaly otbasylardyń úıin gazǵa jeńildikpen qosý maqsatynda qomaqty qarjy bólingenin estidik. Biraq, onyń ıgiligi kimge buıyratynyn bilmeımiz. Men ózim kóp balaly anamyn. Janarmaı quıý beketinde operator bolyp jumys istep júrmin. Bul jerdegi jumys kezekpen, asa qıyn emes. Al kúıeýimniń turaqty jumysy bolmaǵandyqtan ataýly áleýmettik kómek alýǵa ótinish berip úlgermedik. Soǵan qaramastan eshkimge alaqan jaıyp otyrǵan joqpyz. Jerdi nesıege alyp, úı saldyq. Endi gazǵa qosylýdy armandap júrmiz. Onyń quny 350 000 teńge shamasynda. Mundaı qarjyny bizge bank te bermeıdi. Endi kóp balaly otbasylarǵa jeńildik bolady degen soń, aýyl ákimine barsam, naqty jaýap joq. Gaz tartatyn kompanııalardyń telefonyn berip, «О́zderiń sóılesip, jaǵdaılaryńdy aıtyp, jeńildik surańdar..." dep shyǵaryp saldy, - deıdi kóp balaly ana Dına Dostybaeva.
Osy jerde gaz jelisine qosylýdyń qunyn naryqtaǵy suranystyń belgileıtinin eskerý kerek. О́ıtkeni megapolıspen shektesetin aımaqtardaǵy jańa eldi mekenderdiń jyldam boı kóterýi turǵyndardyń kógildir otynǵa degen suranysyn jyl saıyn arttyryp keledi. Mysaly, qazir qala mańy aýdandarynyń esebine kiretin 187 eldi mekende 993,8 myń turǵyn bar. 134 aýyl ǵana tabıǵı gazǵa qosylǵan. Kórsetkish 71,6 paıyz shamasynda eken.
Qazaqstandaǵy jáne álemdegi sońǵy jańalyqtardy birinshi bolyp oqý úshin Telegram jelisinde bizge jazylyńyz.
