Karantınnen keıingi qyzý tirshilik

Burynǵydaı emes, búginde halyqtyń quqyqtyq saýaty artqan. Sondyqtan kez kelgen el turǵyny ózin tolǵandyrǵan máseleler boıynsha oıyn ortaǵa salyp, odan tushymdy jaýap ala alady. Turǵyndardyń aryz-shaǵymdary men ótinishterine der kezinde qulaq asyp, oǵan tıisti dárejede kóńil bólý, máseleni tıimdi sheshý – basty nazarda. Muny naqty derektermen dáleldeýge bolady.

2020 jyldyń qańtar-shilde aıynda Shymkent qalasy ákimdigine 8 711 aryz-shaǵym kelip túsken. О́tinishterdiń 950-niń máselesi qanaǵattandyrylyp, 8491-ne jazbasha túsindirme berildi. Aryz-shaǵymdar túrli salaǵa qatysty. Onyń ishinde jer qatynastary boıynsha – 3986, karantın kezinde qalada jú­rip-turýǵa ruqsat alý – 839, energetıka jáne kommýnaldy sharýashylyq – 314, baspana máselesi – 302, áleýmettik jáne jumysqa ornalastyrý – 300, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary – 198, qurylys salasy – 161, bilim salasy – 142, densaýlyq saqtaý – 135, ekinshi deńgeıdegi bankterden alǵan nesıe somasyn óteý týraly – 78, basqa máseleler boıynsha 2 134 ótinish bar. Ákimdiktiń resmı saıtyndaǵy «Ashyq dıalog», «Suraq-jaýap» blogtaryna 375 aryz-sha­ǵym túsip, tolyq jaýap berilgen.

Sonymen qatar buqaraǵa barynsha jaqyn bolý maqsatynda qala ákimi Murat Áıtenov karantın kezeńine de­ıin, ıaǵnı qańtar-naýryz aralyǵynda ha­l­yqpen 7 ret júzdesip, 186 turǵyndy qabyldady. Ákimniń qabyldaýyna kelgen 108 azamattyń máselesine túsindirme jaýaptar berilse, 75 azamattyń máselesi sheshimin tapty. Al 2 azamattyń másele­sin sheshý uzaq merzimdik baqylaýǵa qo­ıyldy. Jeke qabyldaýǵa qatysqan 16 azamatqa ákimdik qalanyń jomart azamattarynyń kómegimen qolarba, ortopedııalyq aıaqkıim, kózildirik, dári-dármek áperip, ota jasatýǵa aqshalaı kómek berdi. Qujattaryn resimdeı al­maı júrgen 15 azamattyń máselesi she­shilip, zańger qolushyn sozdy.

Shahar basshysy karantınge qatysty azamattardy onlaın baıla­nys arqyly qabyldap, tikeleı efırge shyǵýdy qolǵa aldy. Aptanyń ár ju­masynda ótip jatqan onlaın qabyldaýda 26 azamattyń ótinishin tyńdap, jaýapty sala mamandaryna naqty tapsyrmalar júktedi. Buǵan qosa qala ákiminiń orynbasarlary jyl basynan beri 266 azamatty qabyldap, ótinishter negizinde jumys atqardy.

Keri baılanysta kedergi bolmaıdy

Aty jaman indettiń salqyny tıgen qanshama turǵyn qaladaǵy densaýlyq saqtaý mekemeleriniń jumysyna, qyzmet kórsetý sapasyna syn aıtqany jasyryn emes. Ásirese, basy aýyryp, baltyry syzdaǵan naýqastar jedel járdem kóliginiń tym kesh qımyldaıtynyn aıtyp ashynǵan edi.

Turǵyndardyń talap-tilegin eskergen jergilikti bılik ketken olqylyqtardyń ornyn toltyrdy. Endi shahar jurty jańadan iske qosylǵan medısınalyq járdem kórsetý stansasynyń «Call» ortalyǵyna habarlasyp, qajetti kómekti ýaqtyly alatyn boldy. Halyqaralyq standarttarǵa sáıkes keletin bul ortalyq jaqynda ashyldy. 103-ke kelip túsetin qońyraýlardyń barlyǵyn dıspetcherler jańadan ashylǵan ortalyqta qabyldap, biryńǵaı avtomattandyrylǵan júıe arqyly baqylaıdy. Qońyraý qabyldaý oryndary eki esege artqan. Nátıjesinde azamattar esh kedergisiz jedel járdem nómirine habarlasa alady.

Ortalyqtaǵy qońyraýlardy basqarý úshin PRI arnasynyń úzdiksiz baılanys jelisi men spýtnıktik baqylaý júıesi (GPS) jáne mobıldi ınternet tehnologııasy qoldanylady. Biriktirilgen júıe arqyly operatorlar 10 sekýnd ishinde shaqyrtýdy brıgadaǵa baǵyttaıdy. Sondaı-aq aqparattyq júıeniń kóme­gimen Shymkent qalasynyń kartasy boıynsha mekenjaılardy izdeý, kólik baǵyttarynyń kartalaryn qadaǵalaý, kútý ýaqyty, qozǵalys jyldamdyǵy týraly málimetterdi avtomatty túrde baqylaýǵa bolady. Al shaqyrtýda júr­gen mamandardyń jumysyn baqylaý úshin 100 jedel járdem kóligindegi qyz­metkerdiń bárine tolyǵymen jańa planshet berildi.

Shymkent qalasy ákimdigi men «Meı­deı Qazaqstan» túrik kompanııasy ara­synda jedel járdem qyzmetin jań­­ǵyrtý jobasy aıasynda ekijaqty me­mo­randýmǵa qol qoıylǵan. Kelissóz ná­tıjesinde birinshi kezeńde jedel járdem qyzmetine 100 jańa kólik berilgen. Ekinshi kezeńde osy joba aıasynda «Call» ortalyǵy álemdik standarttar boıynsha jańǵyrtyldy.

Baılanys qyzmetin jaqsartýǵa kúsh salyp jatyr

Bul qanshama jyldan beri sheshimin tappaı kele jatqan másele edi. Pande­mııa kezinde úı jaǵdaıynda onlaın re­jimde jumys isteýge májbúr bolǵan shym­kenttikter ınternettiń qıyndyǵyn ábden kórdi. Sóıtip turǵyndardyń óti­nishi negizinde qala ákimdigi keshendi zertteý jumystaryn qolǵa aldy. Nátı­jesinde qala ákiminiń tapsyrmasyna sáıkes jer qatynastary basqarmasy baılanys antennalaryn ornatý úshin 11 jer telimin bólip, olardy zańdastyrý týraly qaýly shyǵardy. Endi josparly jumys jedel qolǵa alynsa, baılanys qyzmetiniń kedergileri joıylmaq.

Bul týraly shahardy sıfrlandyrý boıynsha ótken jınalysta qala ákiminiń orynbasary Aıbek Sáttibaev baıandady. Onyń aıtýynsha, baılanys antennasyn ınvestor óz esebinen ornatady. Odan ári uıaly baılanys operatorlary ózderiniń bazalyq stansalaryn osy qurylǵyǵa jalǵaıdy.

«Energetıka jáne turǵyn úı-kommý­naldy sharýashylyq basqarmasyna tıe­sili jaryqtandyrý baǵandaryna jal­ǵanǵan mobıldi operatorlardyń bazalyq stansalaryn ınvestor esebinen turaqty baǵandarǵa aýystyrýdy usy­namyz. Onyń júk kótergishtigi 1,5-2 ton­na bolady. Bireýiniń quny shamamen 2-2,7 mln teńgeni quraıdy. Bul jobany júzege asyrý úshin arnaıy jol kartasy ázirlendi», dedi ákimniń orynbasary.

Sondaı-aq mobıldi ınternet pen baı­lanystyń sapasyn jaqsartý sheńbe­rinde Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń ókilderi mobıldi baılanysy nashar Shymkenttiń aımaqtaryn anyqtaý bo­ıynsha jumys júrgizdi. Jańa jabdyqty ornatý úshin 43 mekenjaı kórsetilgen jol kartasy daıyndaldy. Bul ýchas­keler qala kóshelerindegi draıv-test nátıjeleri boıynsha anyqtalǵan.

Buǵan qosa zertteý júrgizý jáne ba­za­lyq stansalardy ornatý maq­sa­­­tynda arnaıy top quryldy. Top ju­­mysyna sıfrlandyrý bas­qar­ma­sy­­nyń, jer qatynastary basqar­ma­sy­nyń ókilderi, sondaı-aq 43 jer ýchas­­kesiniń árqaısysyna baıla­nys ope­­ratorlarynyń mamandary ju­myl­dy­ryldy. Sala mamandary kóptegen prob­­lema turǵyn úı keshenderine jaqyn bazalyq stansalar bolmaǵan kezde týyndaıtynyn aıtady.

Alda jańa oqý jyly kele jatyr. Epıdemııalyq jaǵdaıǵa baılanysty bilim berý mekemelerindegi jumys tek onlaın formatta júrgizilmek. Al ol úshin sapaly ınternet qajet. Shymkent qalalyq Sıfrlandyrý basqarmasy basshysynyń mindetin atqarýshysy Dosan Álibekov qaladaǵy bilim berý mekemelerin joǵary jyldamdyqty ınternetpen qamtamasyz etý úshin birqatar jumys atqarylyp jatqanyn aıtty.

Onyń sózine súıensek, Shymkent qalasy sapaly ınternet júıesimen 80 paıyz qamtylǵan. Al ornatylyp jat­qan bazalyq stansalardyń jumysy aıaq­talǵan sátte bul kórsetkish 100 paıyzǵa jetedi. Nátıjesinde qala aýmaǵyna qosylǵan eldi mekenderdegi ınternet máselesi tolyq sheshiledi.

Sonymen qatar qalada AR-shymkent, 2-GIS jáne Trý-Konf jobalary iske asyrylyp jatyr.

Joldyń sapasy – jiti qadaǵalaýda

Karantın kezinde de Shymkentte jol jóndeý jumystarynyń qarqyny báseńdegen emes. Saqtyq sharalaryn buzbaı, atqarylǵan jumystyń nátı­jesinde qala joldary taqtaıdaı túzelip, retke keltirildi. Endigi jumys tóselgen asfalt pen salynǵan joldyń sapasyn tekserý edi.

Bul baǵytta tyndyrymdy tirlik kóp. Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń Shymkent qalasy boıynsha departamenti men Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵynyń Shymkent qalalyq fılıaly úshinshi megapolıstegi jóndeýden ótip jatqan joldardyń sapasyna baqylaý júrgizip, reıdtik is-shara ótkizip keledi.

Kezekti reıd uzyndyǵy 1850 metr­di quraıtyn Túrkistan kóshesinde júr­gizildi. Reıd barysynda «Jol ak­tıv­teriniń ulttyq sapa» ortalyǵynyń jyljymaly zerthanasynyń kómegimen jańa asfalttyń birinshi jabynynyń qalyńdyǵy jáne jıektastardyń berik­tigi tekserildi. Tekserý kezinde jol jabynynan kemshilik tabylmaǵanymen, bordıýrlardyń beriktigine kúmán tý­dy­rarlyq kórsetkishter baıqaldy. De­genmen avtomobıl joldary bólimi­niń basshysy Qaırat Baımendıev jıek­tastardyń jańadan qoıylǵanyn, 28 kún ishinde tolyqtaı daıyn bolatynyn al­ǵa tartyp, merzimi kelgende taǵy bir tekserýdi usyndy. Buǵan qosa ol qazir qalada bordıýrlardyń jetispeýshiligi baıqalyp jatqanyn aıtty.

«Osyǵan deıin 10 reıdtik is-shara ótip, 50-den asa kemshilik anyqtaldy. Búgin jıektastardyń beriktigi kúmán keltirdi, bul boıynsha aldaǵy ýaqytta taǵy tekserý júrgizemiz. О́ıtkeni bizdiń maqsat – qatelikterdiń aldyn alý», dedi Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń Shymkent qalasy boıynsha departamenti janynan qurylǵan «Adaldyq alańy» jobalyq keńsesiniń basshysy Jánı Qambar.

Bul ortasha jóndeý jumystary mamyr aıynda bastalǵan. Jolǵa 611 mln teńge bólingen.

Turǵyn úı qurylysy boıynsha kósh bastap tur

Shymkent turǵyn úı salý jaǵy­nan respýblıkada kósh bastap keledi. Oǵan dálel – bir jylǵa jeter-jetpes ýaqytta shaharda kópqabatty 262 turǵyn úı salynyp jatqany. Bul týraly aqparattyq-kommýnıkasııalyq ortalyqta ótken brıfıngte Shymkent qalalyq Qurylys basqarmasynyń basshysy Erbol Ahmetov aıtty.

«Bıyl qurylys jumystarynyń kó­lemin 120 mlrd teńgege jetkizý jos­parlanǵan. Búginde onyń 7 aı ishin­degi kólemi 52,2 mlrd teńgege je­tip, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salys­tyrǵanda 1,6 esege artty. Osy jyly Qu­rylys basqarmasy arqyly 154 ny­san­nyń qurylysy josparlanǵan. Olar – 92 turǵyn úı, 34 ınjenerlik ınfraqurylym, 13 mektep, 1 densaýlyq saqtaý, 2 mádenıet, 3 sport, 3 abat­tandyrý, 3 aýyl sharýashy­ly­ǵy jáne 3 ózge sala nysandary», dedi E.Ahmetov.

Basqarma basshysynyń aıtýynsha, qazirgi tańda qalada «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasymen barlyq qarjy kózderi esebinen aýdany 1 mln sharshy metr 262 kópqabatty turǵyn úı salynýda. Onyń ishinde Qurylys basqarmasy arqyly bıýdjet esebinen 92 baspana turǵyzylyp jatyr. Olar kredıttik jáne arendalyq baǵytta iske asýda. Atap aıtsaq Ákimshilik iskerlik ortalyǵynda, Shymkent Sıtı jáne Turan shaǵyn aýdandarynda 80 kredıttik turǵyn úıdiń qurylysy júrip jatyr. Onyń 51-i bıyl tapsyrylyp, nátıjesinde 3 284 otbasy qoljetimdi baǵamen baspana satyp alady. Al arendalyq turǵyn úıge kelsek, 12 baspana boı kóterýde. Onyń 8-i Ákimshilik iskerlik ortalyǵynda, 4-eýi Turanda ornalasqan. Bıyl 8 turǵyn úıdiń qurylysy aıaqtalyp, 448 páter paıdalanýǵa beriledi. Sonymen qatar naryqtan 696 páter satyp alynady. Nátıjesinde 1 144 arendalyq páter tur­ǵyn úı kezeginde turǵan azamattarǵa beriledi. Onyń ishine kiretin otbasylar – 450 kópbalaly otbasy, 394 áleýmettik osal toptar jáne 300 jumys isteıtin jastar.

Erlan Qulanbaıulynyń sózine súıen­sek, qalada bıyl 7 aıda 20 kredıttik turǵyn úı, ıaǵnı 1 416 páter paıdalanýǵa tapsyrylǵan. Olardyń 8-i Ákimshilik iskerlik ortalyǵynda, 12-si Shymkent Sıtı shaǵyn aýdanynda ornalasqan. Jalpy osy jyly 612 myń sharshy metr turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý jos­parlansa, atqarylǵan jumystardyń nátıjesinde paıdalanýǵa berilgen tur­ǵyn úılerdiń jalpy aýdany 299,86 myń sharshy metrge jetken. О́tken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda bul ósim 122,7 paıyzdy qurap otyr.

Shymkent – týrıster úshin tartymdy qala

Mádenıet jáne sport mınıstrligi Týrızm ındýstrııasy komıtetiniń tór­aǵasy Dastan Ryspekov Shymkent qala­syna jasaǵan is-saparynda dál osylaı baǵa berdi. Sapar barysynda komıtet tóraǵasy shahardyń birneshe týrıstik nysandaryn aralap, sala mamandarymen kezdesti.

Eń aldymen qalanyń ortalyǵyndaǵy Qoshqar ata ózenine, keıin Ordabasy alańyna jáne Sıtadel qalashyǵy men Táýelsizdik saıabaǵyna atbasyn burdy. Onda týrıstik nysandardy damytý bo­ıynsha birneshe usynysyn aıtyp, týrızm basqarmasynyń jańa jobalarymen tanysty. Sondaı-aq eski qalashyqqa arnaıy toqtalyp, ondaǵy arheolog-tarıhshylarmen, joba úılestirýshilerimen kezdesti.

«Shymkent – týrıster úshin óte qy­zyq ári ásem qala. Munda jaılylyq pen erekshe jylylyq bar. Sıtadel Shymkent qalasyndaǵy eń tarıhı ári týrıstik nysan bolady. Jobanyń aıaq­talǵandaǵy kelbetin tamashalaýǵa bárimiz asyqpyz. Munda Qazaqstandy tanýǵa qushtar tarıhshylar men týrısterdi tartamyz. Sol sebepti bul jumystardyń aýqymy men mańyzyn sezinip, abyroımen atqaratyndaryńyzǵa senemin», dedi D.Ryspekov.

Budan soń ol Shymkent qalasy áki­miniń orynbasary M.Isahovpen jáne týrıstik nysan ókilderimen bir­ge dóńgelek ústelge qatysty. Onda karan­tındegi týrıstik ortalyqtardyń jumys qarqyny men jeńildetilgen karantındik rejimdegi talaptar sóz bolyp, aldaǵy jumys algorıtmi talqylandy.

Sondaı-aq Dastan Ryspekov otbasy­lyq qolónershiler Beısbekovter shańy­raǵynda bolyp, qazaqtyń dástúrli bu­ıym­dary men týrısterge usynylatyn túrli jabdyqtarmen tanysty.