«Budan jaman kezimizde de toıǵa barǵanbyz» degendi ájelerimiz aıtyp otyratyn. Biraq búgingi toı sol burynǵy toılardyń dástúrin buzyp, ultymyzdyń úrdisinen asyp-tasyp shyǵyp, betimen ketip, syńarezý attaı boı bermeı, betaldy laǵa bastady. Zińgitteı jigitterdiń shalbaryn sheship bıleýi, áp-ásem qyzdardyń tyrjalańashtanyp burańdaıtyn kórgensiz kórinisteri kóbeıdi. Kele-kele búgingi toılardaǵy ondaı júgensizdikter beleń alǵany sonsha, qazirgi qazaqty Abaı atamyz aıtqandaı «basynda mı joq, ózinde oı joq, kúlkishil kerdeń, nadannyń» keıpine jetkizýge jaqyndady.
Al osy qalyptasyp qalǵan toıdyń formatyn qalaı ózgertý kerek degende bárimiz basymyzdy qasımyz. Degenmen «velosıpedti qaıta oılap tappasaq ta» oı júgirtip kóreıik. Kóptiń pikiriniń ushtasa kele toqaılasatyn tusy bar. Ol – toıdy asta-tók ysyrapshyldyq, dańǵaza dyrdý, daraqy maqtan, elirme mýzyka, bóspe báseke, daýryqpa, kópirme kóp sózden aryltý kerek degen pikir. Jattandy, jelikpe jel sózben jortaqtap, beıbastaq, anaıy ázil aıtyp, qurmetti qonaqtardy qyljaqqa aınaldyryp, qoljaýlyq qylýǵa tyrysatyn, tili men jaǵyna súıengen ádepsiz asabalardyń astamshylyǵyn tyıý kerek. Qonaqtar birneshe saǵat boıy bitip bermeıtin, birin-biri qaıtalaıtyn uzyn-sonar tost-tilekterden, mán-maǵynasyz, qyzdyrma qyzyl sózderden qulaǵy sarsylyp, asqazandaryn aıamaı nyǵarlaýdan qaljyrap-sharshap qaıtpaı, kóńili de kóterilip, bir jasap, sergip, serpilip qalatyndaı, ári ǵıbratty áser alatyndaı berekeli merekege aınaldyrsaq deımin. Toı – ulttyq salt-dástúrimizdiń saltanat quratyn, ulttyq ónerimizdiń órge júzetin kúni bolýy kerek. Toıdy reformalaýǵa bilimdi etnograftar men bilikti mádenıet-óner qaıratkerlerin jáne jańasha oılaıtyn daryndy jastardy tartqan jón. Jańa formatty joba kóptiń kóńilinen shyǵatyndaı bolýy kerek. Tizege basyp toı ótkizýge de bolmaıdy. «Halyq qazynasy» bolǵannan keıin, onyń taǵdyryn halyqtyń talqysyna salyp alǵan teris bolmas.
Ulyqbek ESDÁÝLET,
Memlekettik syılyqtyń laýreaty, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy
