Qazaq toıy – qazaqtyń baýyrmaldyǵyn, birtutastyǵyn, dástúrge berik, saltqa adaldyǵyn tanytatyn. Alaıda qazaqpen qanshama ǵasyr boıy birge jasap kele jatqan osynaý qazynamyzdyń baıyrǵy kelbetin keıingi shırek ǵasyrda múldem ózgertip, basqa arnaǵa buryp jiberdik. Búgingi toıdyń sıpaty daraqy, dańǵoı, ysyrapshyl, toǵyshar toıǵa aınaldy. Bul toı babamyzdan mırasqa qalǵan toı emes, jalǵan maqtan, qur tyrash, bos básekege jalǵasyp barady. Toıǵa toqtaý aıtatyn jaǵdaıǵa jettik. Bul – uıat.
Dál qazir toıdyń zamany emes, oıdyń zamany ekenin uǵatyn asa jaýapty kezeńde turmyz. Esinep bolsaq esimizdi jıyp, biryńǵaı kópirik sóz ben ótirik madaqtan ǵana turatyn bir kúndik májilis-máslıhatty shekteýimiz kerek.
Túptep kelgende toıdyń alǵashqy da, sońǵy da ıesi biz emes. Áıtpese, Eýropa toı toılaımyn dese shashýǵa aqshasy, shyǵyndaýǵa sózi taýsylyp otyrǵan joq. Mádenıeti ozyq elderdiń barlyǵy bul saýyq-saıran satysynan áldeqashan ótip ketken. Biz ǵana as iship, aıaq bosatqanymyzǵa máz-meırambyz.
Aldaǵy ýaqytta toıǵa shashatyn qarjy-qarajatty ǵylym-bilimge, ónerge baǵyttaýdyń baǵdarlamasyn qurý kerek. Toıǵa ketetin shash-etek shyǵynynan bólek, toı qazaqtyń altyn ýaqytyn da tekke óltirip jatyr.
Jalpy men búgingi toıdy esh aqtaı almaıdy ekenmin: toı buryn tárbıe quraly edi, qazir beıbastaq áńgime men júgensiz alańǵa aınaldy. Beıádep qylyq izdesek te, tars-gúrs fonogramma estigimiz kelse de, ádebıetimiz ben mádenıetimizdegi qyp-qyzyl haltýramen de osy toıda kezdesetin boldyq.
Bul aıtyp otyrǵanymyz sondaı-aq biz sóz etken toıdan bólek memlekettiń mys-mys aqshasyn shashyp, asta-tók ótkizilip kelgen merekelik keshterge de qatysty bolýy kerek.
Serik AQSUŃQARULY,
aqyn, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri
QARAǴANDY
