Ekologııa • 24 Tamyz, 2020

Halyqtyń ómir sapasyn arttyratyn ekologııalyq saıasat qajet

521 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Taıaýda Memleket basshysy eldegi ekologııalyq mádenıettiń aqsap turǵanyn sóz etkeni belgili. Osy oraıda mektepterde ekologııalyq saýattylyq páni engizilý keregi aıqyndalsa, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi halyq arasynda ekologııalyq mádenıetti dáripteýdi mindetine aldy. Prezıdent senim bildirip qurylǵan kadrlyq rezerv rezervshileriniń qatarynda da ekologııa máselesin zerttep, ony damytýmen aınalysatyn mamandar bar. Solardyń biri – Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginde jaýapty qyzmet atqaryp júrgen Zýlfııa Súleımenova bar kúsh-jigeri men bilimin elimizde durys klımattyq saıasat qalyptastyrýǵa jumsamaq nıette.

Halyqtyń ómir sapasyn arttyratyn ekologııalyq saıasat qajet

Z.Súleımenova L.N.Gýmılev atyn­daǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde halyqaralyq qatynastar mamandyǵy boıynsha bakalavrda, odan soń magıstratýrada bilimin tolyqtyrǵan. Ýnıversıtetten keıin Prezıdent ja­nyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zert­teý ınstıtýtynda eńbek jolyn bas­taǵan.

– Sáti túsip, shetelge jumysqa at­tan­­­dym. Taıland astanasy Bang­kogte Birikken Ulttar Uıymynyń Azııa jáne Tynyq muhıty aımaǵy úshin áleýmettik jáne ekonomıkalyq komıs­sııasynda qorshaǵan ortany qorǵaý jáne damý dıvızıonynda qyzmet atqardym. 2016 jyly halyq­aralyq qatynas boıynsha bilimimdi tereńdetý maqsatynda Japonııanyń saıası zertteý ınstıtýyna doktorantýraǵa tústim. Doktorantýrada oqyp júrip BUU-nyń túrli agenttikterinde jumysymdy jalǵastyrdym. Sonyń ishinde BUU-nyń Qazaqstan men Túrikmenstanǵa baǵyttalǵan damý baǵdarlamalarymen jumys istedim. Sonymen birge úki­mettik emes uıymdarmen jáne jeke sektorlarmen tyǵyz baılanysta boldym, – deıdi Zýlfııa.

Shetelde júrgeninde elge oralýdy josparlaǵan Zýlfııa Prezıdenttiń jastar kadrlyq rezervi týraly basta­masyn estip, munyń múmkindik ekenin túsinedi.

– Aqparat alǵannan keıin jobaǵa qujat tapsyrdym. Irikteýdiń alǵashqy kezeńderi sıfrly jáne verbaldy tes­tilerden turatyny belgili, kóbi osy kezeńnen ótpeı qalǵanyn estidim. In­ternetten uqsas testiler taýyp, da­ıyn­daldym, kitaptar oqy­dym. Al­ǵashqy kezeń asa qıyn bolmady, degenmen qyzý daıyndyqty qajet etedi. Úshinshi kezeńde ózi­me jaqyn jobany tanys­tyrdym. Doktorlyq dıssertasııamnyń taqyryby – Syrdarııa basseınindegi transshekaralyq sý yntymaqtastyǵy máseleleri. Jobamdy Qazaqstandaǵy sý jáne transshekaralyq sý ynty­maqtastyǵy máselelerin sheshýge baǵyttadym. Eksperttik komıssııamen suhbatty eń qyzyq kezeń der edim. Janyńa jaqyn, óziń biletin taqyrypty talqylaýdyń qandaı keremet ekenin aıtpasam da túsinikti. Sońǵy kezeń synaq emes, shyn máninde suhbat retinde ótti. О́z oıymdy, josparla­rymdy bilim­di, bilikti, joǵary laýa­zymdaǵy tulǵalarmen bólisý de men úshin mártebe boldy, – deıdi synnan súrinbeı ótken rezervshi.

Búginde Zýlfııa Súleımenova Eko­logııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń Klımattyq saıasat jáne jasyl tehnologııalar departamenti dırektorynyń orynbasary bolyp qyzmet etedi. Qurylym elimizdiń klımattyq saıasatyn iske asyrýmen, qalypastyrýmen, ozon qabatyn saqtaýmen, sonymen qosa jasyl tehnologııalardy ilgeriletý máselelerimen aınalysady.

– Qyzmettegi negizgi maqsatym – Qa­zaqstannyń klımattyq saıasatyn jaq­sartý. Bárimiz estip, bilip júr­gendeı, ekologııa máseleleri dúnıejúzi boıynsha ózekti. Bul beıjaı qaraıtyn jaıt emes. Klımat máseleleri ekonomıka jáne áleýmetpen tyǵyz baılanysty. Jaqynda Eýro­palyq odaq parnıktik gazdardyń shy­ǵaryndylaryna sheka­ralyq salyq engizýdi qarastyra bastady. Eger bul saıa­sat júzege assa, ekono­mıkamyzǵa áser etedi, al ol áleýmetke de oń áser ete­­tini sózsiz. Buǵan jaýapty mı­nıs­tr­lik osy saladaǵy ahýaldy, jahandyq trendterdi jiti qarap, durys taldap, elimizdiń múddesine saı keletin saıasatty qalyptastyrýy kerek. Osy baǵyttaǵy suraqqa jaýap izdeýi mindet. Meniń bas­ty maqsatym – klımat máseleleri boıyn­sha analıtıkany nyǵaıtý, sonymen birge jańa ári durys ekologııalyq saıasat qalyptastyrýǵa atsalysý. Bizge eń bastysy halyqtyń ómir sapasyn arttyratyn saıasat qajet, – deıdi ol.

Jalpy, Memleket basshysy aıtyp ketkendeı, jastar kadrlyq rezerviniń negizgi maqsaty memlekettik qyzmet salasynda tranzaksııalyq lıder emes, transformasııalyq lıderler qalyp­tastyrý. Zýlfııa endigi kezekte qalyp­tasyp jatqan transformasııany júzege asyrýǵa múmkindik berilse degen oıyn da jasyrmady.

– Halyqaralyq uıymdarda ju­mys istep júrgende saralap, oıyma toqyp júrenderim kóp boldy. Ekologııalyq saıasat pen qorshaǵan ortany qorǵaý maqsatynda shetelder ókilderimen birlesip qyzmet ettik. Keıbir úderisterdiń shetelde qalaı jú­zege asatynyn baıqadym. Mem­lekettik qyzmetke kelgeli de júıeni ońtaılandyrýǵa qatysty biraz oı qa­lyptastyryp úlgerdim. Alda solardy júzege asyra alamyn degen oıdamyn, buǵan deıingi tájirıbemdi, bilimimdi paıdaǵa jaratamyn dep senemin. Memlekettik qyzmettiń basty maqsaty – elimizde ústemdik etetin durys zań men saıasat qalyptastyrý, adamdarǵa ózderiniń múmkindikterin júzege asyra alatyn jaǵdaı jasaý. Sol turǵydan qaraǵanda, ózimniń oqyǵanymdy, táji­rıbemdi tıimdi qoldana alamyn degen nıettemin», deıdi jas maman.

Ol qazirgi oı jarystyratyn, ar­mandarǵa qol jetkizýge múmkindik mol zamanda jastardyń óz aldaryna bıik maqsattar qoıa bilýi mańyzdy ekenin jetkizdi.

– Jastar tek baǵa úshin emes, «bil­sem» degen yntamen oqýy kerek. Belgili bir taqyrypqa qyzyǵýshylyq bolsa, ony damyta túsken abzal. О́ıtkeni bizdiń qoǵamnyń, memlekettiń taǵy bir máselesi – kadr jetispeýshiligi. Eli­mizdi aldyńǵy qatarly memleketter arasynan kórigimiz kelse, sapaly kadr­lar daıyndaý kerek. Jastar ózderi qalaǵan, erteń meńgerip kete alatyn mamandyqty alýǵa umtylýy tıis. Al odan keıin ózine senýi kerek. О́zine senbegen adamǵa eshkim senbeıdi. «Ar­mansyz adam – qanatsyz qus» degen­di jıi estımiz, alaıda onyń mánine úńile bereımiz. Bizdi alys joldarǵa da, bıik asýlardan ótýge de jeteleıtini – arman. Sondyqtan úlken adam bolý úshin úlken armandarǵa qol sozý kerek-aq, – dep túıindedi sózin jas ǵalym.