Úmit jelkeni

Danyshpan ata-babamyzdan sóz qalǵan ba? Kóshpendi qazaqtyń keıpine túsip zattarymyzdy jınaı bergende «Kedeı bolsań, kóship kór» dep kúbirledik. Kóshirýge kólik kelse de, soǵan deıin jetkizetin júktiń aýyr­lyǵyna abdyradyq. Kitaptar eken salmaq salyp turǵan. Buǵan deıin oqyp tastaǵan kitaptardy kitaphanaǵa ótkizip jiberetin ádet tapqanbyz. Karantınde kitaphanalar jabyq. Júgimizdi qa­laı jeńildeterimizdi, qaıtip quty­larymyzdy bilmeı otyr­dyq. Sóı­tip áleýmettik je­lige «Kıimnen kita­bymyz kóp. My­naý kitaptardyń ishi­nen keregin alatyndaryńyz bar ma? Tegin beremiz» dep jazyp qoıdyq. Jýrnalıst bolǵysy keletindikten bizden az-kem dáris alǵan oqýshy qyz­dyń anasy: «Sofııa (qyzynyń atyn atap) óziniń qaıyrymdylyq ki­taphanasyna kitaptar jınap júr. Kitaptaryńyzdy biz alyp keteıik», dedi. Júgimizdi jeńildetip – bir, kitaptarymyzdyń qaıyrymdylyqqa sebepker bolatynyna eki qýandyq. Jarty saǵattyń ishinde úıge ındraıvermen taksı jiberip, kitaptardy alyp ketti. Sodan Sofııa Severınany sózge tarttyq.

Mundaı isti qolǵa alýyna da baıaǵy jan-janýarlarǵa degen jana­shyrlyǵy ıtermelepti. Baıaǵy degen sebebimiz, Sofııany tanyǵan 3-4 jyldan beri onyń janýarlarǵa járdemshi bolyp júretinin biletinbiz. Demalys ýaqytyn biz únemi baratyn ıppodromdaǵy jyl­qylarǵa qamqorlyq kórsetýge, atqa minýden qorqatyn, biraq qyzyǵatyn kelýshilerge jetekteýshi bolýǵa arnaıtyn. Jan-janýarlarǵa janyn beretini sondaı, áke-sheshesiniń qabaǵyna qaramastan qańǵybas ıt-mysyqtar­dy úıine kirgizip alatyn. Qazir jumysyn jandandyrypty. «Úmit jelkeni» – «Parýs nadejdy» dep qaıyrymdylyq qozǵalysyn quryp, áleýmettik jelide arnaıy paraqsha ashyp, adamdardan qajetsiz kitaptardy jınap, ke­rek etken jandarǵa satyp, sol aqsha­ǵa bosyp júrgen janýarlardy (kó­bine mysyq, ıtter) emdetip, asyrap alǵysy keletin adamdarǵa beredi eken. «Qoǵamdyq qozǵalysty qolǵa al­ǵan bir jarym jyldyń ishinde kóptegen kitapty sa­typ, biraz janýar­dy emdettik. Olar da tiri jan ǵoı. Ja­qynda elordadaǵy Arbat kóshesinde eriktilerdiń jármeńkesi ótti. Soǵan meni de shaqyrdy. Sol sharada 100-ge jýyq kitap sattyq. Satylymnan túsken aqshaǵa biraz janýardy emdet­tik. Jumsalǵan barlyq qa­ra­jattyń esebi paraqshamyzǵa sa­lynǵan», deıdi Sofııa.

Osy jumysty nebári 9-synypty taýysqan oqýshy istep júr. «Qoǵamǵa qyzmet qylý jas talǵamaıdy eken ǵoı», dedik ishteı.

«Bári 2016 jyldyń jazǵy demalysynda bastaldy. Ákemniń aýylynda bir buryshtan tanys ıtti kórip qaldym. Kózinde muń bar sekildi. Artynan erip barsam, panalaǵan jupyny jerinde on shaqty kúshigi bar eken. Aryqtyǵy sondaı qabyrǵasyn sanaýǵa bolatyn ıtke súıek, onyń kúshikterine sút ákelip berdim. Birde dúkennen shyǵyp kele jatyp velosıped tepken balany kórdim. Bir qolymen shaıtan arbanyń rólin, bir qolymen kúshik ustap alyp zyryldap barady. Al sol balanyń sońynan tanys ıt júgirip keledi. Men de sońdarynan erdim. It balanyń aldyna shyqqanda ol qolyndaǵy kúshikti aryqqa laqtyra saldy. Kúshik ózi batyp ketetin tereńdiktegi úlkendeý aryqtan ázer degende shyǵyp, enesine ilesip aldy. Eger ıt bolmaǵanda, álgi balanyń kúshikke ne isteıtinin Qudaı bilsin! Kóshe balalarynyń sol ıtke kúnde tas laqtyryp, kúshikterin qa­laǵanynsha azaptap, oılaryna kelgenin isteıtini maǵan tańsyq bolmaı ketti. Munyń bári adamnyń qatygezdigin jáne jaýapkershiliktiń joqtyǵyn kórsetedi», deıdi keıipkerimiz.

Onyń aıtýynsha, bul – jas ur­paqtyń tárbıesine kezek kúttirmeı kóńil bólý keregine dálel. Balalar qorshaǵan orta men aınalasyn saq­tap, qorǵaı almasa da zııanyn tı­giz­beýge tárbıelenýi tıis. Jan-ja­nýarlardyń, ásirese úı-kúısiz júrgen maqulyqtardyń jaıy shetelderde birshama jolǵa qoıylǵan. Germanııada adamdar úı janýarlaryn ustaǵany úshin kóp mólsherde salyq tóleıdi. Mine, osydan jaýapkershilik týady. Ári úı janýarlaryn asyrap alarda oılanady. Reseılikter janýarlar týraly zańdy kúsheıtý úshin mıtıngiler uıymdastyryp, oǵan 200 myńǵa jýyq belsendi qatysyp, qol qoıǵan usynystaryn Memlekettik dýmaǵa jibergen. Al Qazaqstanda bir ǵana 2017 jyly qańǵybas ıtter men mysyqtardy atýǵa qalalyq bıýdjetten 50 mln teńge bólindi. Mundaı qomaqty soma aýrýhana salýǵa, ıa naýqastardy emdeýge, bolmasa tipti balalar úıine emes, janýarlardy joıýǵa jumsalǵan.

Negizi Sofııa keltirgen derek úsh jyl ishinde biraz ózgergeni anyq. Má­selen, 2019 jyldyń qyrkúıeginde ótken Úkimet otyrysynda sol kez­degi Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev májilismenderdiń saýalyna bergen jaýabynda 2018 jyly jergilikti bıýdjetten qańǵybas janýarlarmen jumysqa 929 723 264 teńge, ıaǵnı 1 mlrd teńgege jýyq qarjy qarastyrylǵanyn jáne sol qarajatqa atalǵan jyldyń basynda 211 myń ıt pen mysyqtyń atylǵanyn aıtqan edi. Budan bólek atalǵan qarjy bir jyl ishinde 980 590 janýardy vaksınalaýǵa jumsalǵan.

Erikti bolý úshin adamǵa úlken jú­rek kerek ekeni belgili. Keıipkerimiz kámelet jasqa jetpese de elimizde volonterlik qyzmetti damytýǵa atsalysyp júr. О́zi kishkentaı bolǵanymen, júregi keń jandar elde eriktiler jylynyń jarııalanýyn kútip otyrmaıdy.

Janýarlardyń janashyry óz oıyn: «Bıyl Qazaqstanda Volonter jyly bolyp jarııalandy. Fransýz kıno akteri Brıjıt Bardo elimizdegi janýarlarǵa qatygezdik kórsetken jaǵdaılar jóninde Memleket basshysy Q.Toqaevqa ashyna ashyq hat joldady. Osy hatqa jaýabynda Prezıdentimiz ultymyzdyń jana­shyr­lyǵyn kórsetýge jáne balalar­­dy ǵana emes, janýarlardy da qorǵaý­ǵa kóńil bólý keregin aıtty. Biraq she­telge qatygezdigimizben tanylyp qalsaq ta, bizdiń tarapymyzdan halyqaralyq deńgeıdegi hatqa naq­ty jaýap bolmady. Janýarlardy qor­ǵaýǵa baǵyttalǵan zań áli de joq. Me­nińshe, eń aldymen qazaqstan­dyq qoǵamda mádenıetti damytý kerek. Adam sekildi tabıǵattyń bir bóligi, tiri jaratylys retinde janýarlardyń quqyǵyn qorǵaıtyn zań qabyldaý kerek. Sodan soń qańǵybas janýarlar panalaıtyn memlekettik jáne jekemenshik mekender jasaqtaý qajet. Sonda qańǵybas ıtterdi atýǵa qomaqty qarjy bólýdiń asa qajeti bolmaı qalady», dep túıindedi. Memleket basshysy bastaǵan, biz kóksegen, qoǵam bolyp qalyptastyrýdy kózdegen ekologııalyq tárbıe degenimiz osy emes pe edi?..

Sofııa alǵashynda jınalǵan ki­tap­tardy úıinde saqtapty. Ból­me­­siniń kóp bóligin, sómkeler men sóreler toly kitap bolǵan. Keıin kosmetıkalyq zattar dúkeni Sofııaǵa kómektesip, onyń qaıyrymdylyq úshin satatyn kitaptaryna oryn beripti. Oǵan deıin keıipkerimiz kitaptardy áleýmettik jeli arqyly kórsetip, satylymdy onlaın rejimde júrgizgen. Aıtpaqshy, keıipkerimiz bolashaqta bizge áriptes, ıaǵnı jýrnalıst bolǵysy keledi. Qazirdiń ózinde respýblıkalyq basylymdarǵa kólemdi zertteý maqalalary jarııalanyp júr.

Júrekpen istelgen is te júrekpen aıtylǵan án sekildi júrekke jetedi eken. Osyndaı oı túıýimizge taǵy da Sofııa sebep boldy. О́ıtkeni ol óz isimen ózgelerdi de shabyttandyryp júr. Sofııanyń anasy Svetlana Severına da qazir ózi toqyǵan oıynshyqtaryn satyp, ár taýarynan túsken qarjynyń 10 paıyzyn jáne árbir 10-shy oıynshyqtyń tolyq aqshasyn qyzynyń qaıyrymdylyq isine bólip otyr. Jalǵasqan jana­shyrlyq degen osy shyǵar... Iá, «Úmit jelkeni» jelbireı bergeı!