Nuralyqtardyń násibi mol

Telǵara – Torǵaı ózenine quıatyn 1400 sharshy shaqyrym sý jaıylatyn alqaby bar ózen. Onyń sý shaıatyn alqaptary men jaıylmasynda qamys, tal, qoǵa, jyńǵyl, jýsan, baıalysh, bıdaıyq, taǵy basqa da alýan túrli ósimdikter ósedi eken. Bıyl Yrǵyz ózeni tasymaı, tobyqtan keletindeı bolyp qalsa da, Nura boıyndaǵy sý­dyń arnasy taıyzdaı qoımapty. Bul aýyl turǵyndarynyń balyq sharýa­shylyǵymen aınalysýyna oń áserin tıgizdi. Sýly jer qandaı sharýany dóńgeletip áketýge de qolaıly. Nura aýyldyq okrýginiń ákimi Jolaý­shybaı Tólebaıdyń aıtýynsha, «Dáýrenbek», «Atameken», «Abylaı», «Aıbek» sharýa qojalyqtary kókónis pen jemis aǵashtary túrlerin ósirýdi qolǵa alǵan. О́nimdi ótkizý isi aýdan-oblys orta­lyǵyndaǵy kóterme saýda oryndary men aldyn ala kelisimshart jasaý arqyly sheshimin taýyp keledi. Dárýmenge baı jergilikti baý-baqsha ónimderine suranys qaı kezde de mol.

«Dertke em, saýǵa qýat – dári qy­myz» dep Jambyl atamyz jyrǵa qosqan­daı, bıe baılap, saýmal ázir­lep, qymyz ashytyp, ulttyq sýsyn óndirýdi óndiristik jolǵa qoıa bilgen otbasy ıeleri da bar. Solardyń biri Saqı men Qazıra esimdi erli-zaıyp­ty jandardyń qolynan dám tattyq. Kún sáýlesinen qýat alatyn tegin ja­ryqty qoldanyp otyrǵan olardyń jańashyldyqqa jandary úıir. Okrýg aýmaǵy «Yrǵyz-Torǵaı» memlekettik tabıǵı rezervaty» quramyna kiretini – eńbekqor aýyldyń taǵy bir erek­sheligi. Nura boıyndaǵy ózender men kólderde aqqýlardyń juptary jazylmaı, qatar jyljyp júrgenderi, jabaıy úırekter men qazdardyń eshkimnen úrikpeı aıdynǵa mamyrlaı ushyp qonyp jatqany – kim kimniń de kóńiliniń pernesin dir etkizbeı qoımaıdy. Aýyl irgesindegi jyńǵyl men shiliktiń arasynan tura qashqan qoıandar men qarsaqtar, borsyqtar da kózimizge ilindi. Ań men qustardyń eldi mekenderdiń janyna jaqyn júrýi adamdardyń janashyrlyǵyn sezingeni shyǵar-aý degen oıǵa keldik.

Nura boıynda jumyssyzdyq deń­geıi óte tómen. Tipti joqqa tán. Árı­ne bul máselede aýyl ákimdi­giniń turǵyndardy turaqty jáne ýaqyt­­sha jumystarǵa jáne aqyly qoǵamdyq is-sharalarǵa, jastar praktıkasyna tartýdaǵy belsendi is-qı­mylyn atap ótý kerek. Áıtse de aýyl tur­ǵyndarynyń ózderin ózderi jumys­pen qamtýǵa degen talpynysy bıik. Nuralyqtardyń basty kásibi – mal ósirý. Okrýgke qarasty sharýa qo­jalyqtarynda da, jeke turǵyndar qo­lynda da mal basy ájeptáýir. «Tórt túlik tóliniń esebinen ósedi» degen­deı, mal basy jyl saıyn artyp keledi. Shaǵyn aýylǵa 71 bas atan túıe­niń ózi azdyq etpese kerek. Ár otba­syndaǵy saýyn sıyrdyń sany bes-altydan kem túspeıdi. Úı ıeleri sút ónimderiniń túr-túrin tutynyp, ar­tyǵyn otbasy bıýdjetiniń esebine kádege jaratady. Qazir kóp jerde kez­desetin erinshektik okrýgke qarasty Nura, Mamyr, Dúken jáne Belsher aýyl­darynda joq deýge bolady.

Aqtóbe oblysy,

Yrǵyz aýdany,

Nura aýyly