Ulttyq banktiń 2020 jylǵy 16 shildedegi resmı málimetine súıensek, «7-20-25» baǵdarlamasy aıasynda respýblıka boıynsha 34 457 ótinim qabyldanyp, onyń 19 999-y maquldandy. El turǵyndaryna baspana alý úshin barlyǵy 231,55 mlrd teńge qaryz berildi.
Halyqtan túsken ótinishterdiń maquldanýy jaǵynan Nur-Sultan qalasy kósh bastap tur. Elorda boıynsha jalpy somasy 70 mlrd teńgeni quraıtyn 4997 ótinishke bankter tarapynan oń jaýap kelgen. Al eń tómengi kórsetkish Qyzylorda oblysynda tirkelip otyr. Syr óńirinde bar-joǵy 146 ótinish qana maquldanǵan. Aýtsaıderler tobynda Pavlodar oblysy da bar. Bul óńirde 313 adam ǵana «7-20-25» baǵdarlamasy boıynsha baspanaly bolypty. Berilgen qaryz somasy – 2,2 mlrd teńge. Ekibastuz ben Aqsý qalalaryn qospaǵanda, oblys ortalyǵynda eki birdeı jańa shaǵyn aýdan boı kóterip jatqan Pavlodar úshin bul tómen nátıje ekeni aıtpasa da túsinikti.
Pavlodarlyqtardyń baspana alýǵa bergen ótinishteriniń shamamen jartysyna jýyǵy maquldanbaıdy eken. Máselen, 16 shildedegi jaǵdaı boıynsha «7-20-25» baǵdarlamasy boıynsha baspana alýǵa 717 turǵyn ótinish bergen. Ulttyq banktiń Pavlodar oblystyq fılıalynyń habarlaýynsha, kelip túsken ótinishterdiń tek 400-ine ǵana oń jaýap berilgen. Demek, pavlodarlyqtardyń alyp otyrǵan jalaqysy turǵyn úı baǵdarlamasynyń ıgiligin kórýge jetpeıdi degen sóz. Ekinshi jaǵynan bankke ótinish bergenderdiń deni páter alýǵa qajetti bastapqy jarnany jınaı almaǵan. Sondaı-aq buǵan qos-qostan kredıt arqalaǵan keı turǵynnyń tólem qabiletiniń tómendigin de qosyńyz.
Eń bastysy, Pavlodar oblysynda baǵdarlamaǵa laıyqtap salynyp jatqan jańa úıler az. Al «7-20-25»-tiń talaptaryna sáıkes, baspana tek jańa úılerden ǵana berilýi kerek.
Ańǵarǵan bolsańyzdar, biz 2020 jyldyń 16 shildesindegi resmı derekterdi oqyrman nazaryna usyndyq. Alaıda, Ulttyq bank pen onyń Pavlodar oblystyq fılıaly keltirgen málimetterde alshaqtyq bar. Bas banktiń dereginde Pavlodar oblysy boıynsha 313 ótinish maquldandy dese, fılıal usynǵan málimette 400 dep kórsetilgen. Iаǵnı statıstıka ózara qabyspaı tur. Nege? Muny jaýapty mekemelerdiń enshisine qaldyrdyq.
Pavlodar qalasynda «Saryarqa» jáne «Dostyq» shaǵyn aýdandarynyń salynyp jatqany belgili. Biraq mundaǵy úılerdiń áýelgi maqsaty bólek. Máselen, «Saryarqaǵa» burynǵy «Alıýmınstroı» shaǵyn aýdanynyń turǵyndary qonystanýda. Demek, oǵan «7-20-25» baǵdarlamasynyń qatysýshylary ıek arta almaıdy. Sol sekildi «Dostyq» shaǵyn aýdanyndaǵy úıler de basqa memlekettik baǵdarlamalarǵa arnalǵan. Al naqty «7-20-25» baǵdarlamasy úshin salynǵan úıdi kórmedik. Oblys kórsetkishiniń tómendigine keri áser etip otyrǵan negizgi faktor da osy.
Bul Pavlodarda kópqabatty jańa úıler salynbaıdy degen sóz emes. Máselen, Pavlodar qalalyq ákimdiginiń resmı málimetine súıensek, dál qazir oblys ortalyǵynda kópqabatty 22 turǵyn úı salynyp jatyr. Onyń 15-i biz aıtqan «Saryarqa» men «Dostyq» shaǵyn aýdandarynda. Al 7-i – jekemenshik jobalar. Negizi «7-20-25» baǵdarlamasyna dál osy jekemenshik úıler ońtaıly. Biraq onyń quny tym qymbat. Qońyrqaı turmysty halyqtyń bul úılerge jolaı qoımaıtyny da sodan.
«7-20-25» jobasynyń oıdaǵydaı júzege asyrylmaýyna baspanaly bolýǵa múmkindik beretin ózge de memlekettik baǵdarlamalardyń áseri bar. Sondyqtan jergilikti halyq páter alýdyń basqa da tıimdi joldaryn tańdaıdy. Ásirese, óńirde «Turǵyn úı qurylys jınaq banki» arqyly qonys toıyn toılaıtyndar kóp. «Nurly jer» arqyly da baspanaly bolǵandar jeterlik.
Dese de, Pavlodar oblysynda páter kezeginde turǵandar sany aıtarlyqtaı azaıǵan joq. Máselen, áleýmettik turǵyn úılerdi alaıyq. Resmı derekke súıensek, jyl basynan beri satyp alý quqyǵynsyz jalǵa berý maqsatynda Pavlodar qalasynda bir ǵana kópqabatty úı (180 páter) tapsyrylǵan. Biraq memlekettik turǵyn úı qorynan páter alý úshin kezekte turǵandar óte kóp. 2018 jyly kezekte 16 012 adam tursa, byltyr 15 769-ǵa deıin túsken. Ortasha eseppen kezektegiler sany jyl saıyn 200-250 adamǵa ǵana azaıady. Demek, másele munymen sheshilmeıdi.
Pavlodar qalasynda turǵyn úıge qatysty taǵy bir kúrdeli máseleniń basy qyltıyp keledi. Ol – oblys ortalyǵynda eski úılerdiń kóbeıgeni. Bul problema ekibastuzdyqtar úshin de ózekti. Basqasyn aıtpaǵan kúnniń ózinde, Ertistiń jaǵasynda ornalasqan «Hımqalashyq» shaǵyn aýdanyndaǵy úılerdiń salynǵanyna elý jyldan asyp barady. Kezinde kúshtiler qonystanǵan bul aýdan qazir eshkimdi qyzyqtyrmaıdy. Sebebi jurtshylyq páterdi bertinde salynǵan úılerden alǵysy keledi. Al mundaı úıler asa kóp te emes. Endeshe, máseleni túbegeıli sheshý úshin oblystaǵy turǵyn úıdiń qurylysyn túpkilikti jandandyrýdan basqa jol joq.
Farhat ÁMIRENOV,
jýrnalıst
PAVLODAR
