Memlekettik hatshy bastaǵan delegasııa aldymen «Beıbitshilik» aralynda Semeı ıadrolyq polıgony qurbandaryn eske alyp, «О́limnen de kúshti» monýmentine gúl shoqtaryn qoıdy. Delegasııa quramynda Mádenıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıymqulova, Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Ulyqbek Esdáýlet jáne basqa da azamattar boldy.
Aıta ketý kerek, osydan 29 jyl buryn 29 tamyzda Semeı ıadrolyq polıgony jabylyp, kúlli adamzatpen birge ásirese osy ajdahanyń zardabyn tartyp kelgen semeılikter erekshe qýanǵan edi. Iаdrolyq synaqtyń qurbandaryna arnalǵan Monýmentke gúl shoqtaryn qoıý rásiminde Memlekettik hatshy jarty ǵasyrdan astam ýaqyt ótkizilip kelgen ıadrolyq jarylystardy burynǵy Keńes Odaǵy basshylyǵynyń qarsylyǵyna qaramastan tolyqqandy toqtatyp, polıgondy jabý – Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń patrıottyq, ultjandy tarıhı sheshimi semeılikterdiń ǵana emes, búkil qazaq halqynyń, qazaqstandyqtardyń, dúnıe júzindegi progressıvti adamzattyń qoldaýyna ıe bolǵanyn atap ótti.
Memlekettik hatshy Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Semeı ıadrolyq synaq polıgonynyń jabylýynyń ataýly kúnine oraı qazaqstandyqtarǵa arnaǵan Úndeýin oqyp berdi.
Memlekettik hatshy bastaǵan delegasııa jáne Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyǵyn daıyndaý jáne ótkizý jónindegi memlekettik komıssııanyń bir top músheleri Semeı qalasyndaǵy Abaı eskertkishine gúl shoqtaryn qoıyp, áleýmettik-mádenı nysandarmen tanysty.
Bıyl hakim Abaıdyń 175 jyldyǵyna baılanysty aqyn atymen atalatyn birqatar nysandar jańaryp, jóndeýden ótken. Sonyń ishinde qaladaǵy Abaı murajaıy da bar. Mereıtoıǵa oraı murajaıdyń zaldary jóndelip, ǵımarattyń qasbeti men oǵan japsarlas aýmaq jańartylǵan. Aýlasyndaǵy taqtatastar aýystyryldy, jıegine kógal tóselip abattandyryldy. Aýyz toltyryp aıtarlyǵy – Abaıdyń uldary Aqylbaı jáne Týraǵulmen birge turǵan músini ashyldy.
Delegasııa sonymen qatar 200 gektardan astam aýmaqty alyp jatqan Qaraǵaıly shaǵyn aýdanynyń tynys-tirshiligimen tanysty. Jańa aýdanda boı kótergen kópqabatty úıler Semeıdiń sánin keltirip tur. Alyp arena da, bı bılep án salatyn sýburqaq ta osy aýdanda. Mektep te, balabaqsha da bar. Bolashaqta bul shaǵyn aýdanda 25 myńnan astam adamdy baspanamen qamtý josparlanǵan.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Abaı jáne HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasynda Abaıdyń 175 jyldyq mereıtoıy «toı toılaý úshin emes, oı-órisimizdi keńeıtip, rýhanı turǵydan damýymyz úshin ótkizilmek» delingen. Dál solaı júzege asyp jatyr. Asta-tók dastarqan jaıyp, yrdý-dyrdý ysyrapshyldyqqa jol berilip jatqan joq.
Memlekettik hatshy Q.Kósherbaev bastaǵan delegasııa budan keıin Abaı aýdanynda kórse kóz toıyp, kóńil marqaıatyn ıgilikti isterdiń atqarylyp jatqanyna kýá boldy.
Abaı aýdanynyń ortalyǵy – Qaraýyldaǵy 300 oryndyq mektep-lıseı qoldanysqa berildi. Jańadan ashylǵan bilim ordasynda oqýshylar Nazarbaev zııatkerlik mektepteriniń standarty boıynsha oqytylmaq. Álbette, eldegi karantındik sharalarǵa baılanysty úlken synyptar qashyqtyqtan oqysa, bastaýysh synyptar belgilengen sanıtarlyq erejelerdi saqtaı otyryp mektep qabyrǵasynda bilim alady. Abaı atyndaǵy jańa mektep-lıseıdiń dırektory Rollan Tileýhanovtyń aıtýynsha, 300 oryndyq mektepti eki aýysymǵa shaqtasa, 600 balaǵa deıin oqytýǵa qýaty jetedi eken. О́ıtkeni aýdan ortalyǵynda halyq sany jyl saıyn ósip keledi.
Jıdebaıdaǵy tarıhı nysandar da jańǵyryp, keleshek urpaq Abaı taǵylymynan tárbıe alyp, ǵıbratty sózderin sanaǵa sińiretindeı ıgi ister atqarylýda. «Abaı-Shákárim» kesenesi kesheni jóndeýden ótti, Qunanbaı jerlengen Aqshoqy abattandyryldy.
– Abaıdyń 175 jyldyǵynda biz aqynnyń mádenı jáne rýhanı murasyna kóńil bóldik. Prezıdent bastamasymen Abaıdyń shyǵarmalary órkenıetti on eldiń tiline aýdaryldy. Nur-Sultan qalasynda «Abaı akademııasy» ǵylymı-zertteý ortalyǵy quryldy. Abaıdyń týyp-ósken jeri, Qunanbaıdyń jatqan jeri úlken mádenı ortalyqtarǵa aınaldy. Az ýaqytta aıtarlyqtaı is tyndyrǵan Shyǵys Qazaqstan ákimdigine alǵys aıtamyn. О́ıtkeni jumysty memlekettik tapsyrys retinde ǵana emes, shyn nıetterimen atqarǵan eken, – dep rızashylyǵyn bildirdi Q.Kósherbaev.
Jıynda Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy, belgili aqyn Ulyqbek Esdáýlet te óz oıyn ortaǵa saldy. Aqynnyń aıtýynsha, Jıdebaıdyń irgesindegi Naızatastaǵy eski tam – Abaı, Tákejan, Qudaıbergen, Ospan, Ysqaqtar bilim alǵan mekteptiń orny. Ony Qunanbaı óz zamanynda qystaq retinde saldyrǵan eken. Ýfadan, Buqaradan oqý-quraldaryn alǵyzyp, balalar qystaı noǵaı muǵalimnen bilim alǵan. Sonda balalaryna shybyq artyq tıip ketpesin dese kerek, Zere ájeleri mektepte meńgerýshi bolypty.
– Eski tamnyń ornyn «Abaı alǵash saýatyn ashqan jer» dep qaıta qalpyna keltirse durys bolar edi. Shákárim jatqan qudyqty da tarıhı nysanǵa aınaldyryp, týrısterdiń nazaryn bursaq, – dedi U.Esdáýlet.
Bıyl aqyn mereıtoıy aıasynda Qunanbaı áýleti jatqan shejireli Aqshoqy, qaraýsyz qalǵan Qasqabulaq ta jańǵyrtylyp, týrıster arnaıy keletin orynǵa aınaldy.
Mereı QAINARULY,
jýrnalıst
Shyǵys Qazaqstan oblysy
