Kollajdy jasaǵan Qonysbaı Shejimbaı, EQ
Agenttiktiń jańa qurylymyn qalyptastyrý kezinde memlekettik apparattyń jarııalylyǵyn, qoljetimdiligin, ashyqtyǵy men aıqyndylyǵyn jáne adaldyq pen para almaýshylyq ıdeologııasyn turǵyndar arasynda keń kólemde nasıhattaý maqsatynda Parasattylyq departamentin qurý týraly sheshim qabyldandy. Sondaı-aq «Adaldyq alańy» – «sybaılas jemqorlyqtan azat óńirler» jobasy búginde turmystyq sybaılas jemqorlyqty joıýdyń biregeı jobasyna aınaldy. Turmystyq sybaılas jemqorlyqty joıý, memlekettik organdardyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý, memlekettik qyzmetterdi alý kezinde qolaıly jaǵdaılar jasaý jáne qoǵamdyq baqylaý quraldarynyń pármendi iske asyrylýyn qamtamasyz etý – atalǵan jobanyń aldyna qoıǵan naqty mindetteri bolsa, jobanyń myzǵymas bóligi – el azamattary men qoǵam ókilderiniń azamattyq belsendilik tanyta otyryp, qoǵamdyq baqylaýdy kúsheıtýge jáne adaldyq ıdeologııasyn ilgeriletýge jumyla atsalysýy bolyp otyr. El ıgiligi jolynda osy bir ortaq maqsatty júzege asyrý maqsatynda ortalyq memlekettik organdar men óńirler arasynda joba jetekshileri taǵaıyndalyp, qazirgi tańda qoǵamdyq keseldiń aldyn alý jolynda jáne onyń jolyn kesýde qarqyndy jumys júrgizýde.
Búginde aýyldyq deńgeıge deıingi 200-ge jýyq ákimdik azamattarǵa qyzmet kórsetýdiń servıstik modeline kóshse, jergilikti turǵyndardyń talap-tilegine qulaq túrý úshin el boıynsha 1000-nan astam open space úlgisindegi keńse men 750-den astam front-ofıs ashyldy. Nátıjesinde, qoǵam ómirinde ashyqtyqty qamtamasyz etý arqyly sybaılas jemqorlyq derekteri týyndaıtyn sebepter men jaǵdaılardyń deńgeıi tómendeýde. Elimizdiń 16 óńirinde ashylǵan Antikor-servıstik ortalyqtarynda árbir azamattyń sapaly quqyqtyq kómek pen keńes alýyna tolyq múmkindik qarastyrylǵan.
El aýmaǵynda ashyqtyq pen aıqyndylyqpen qatar, azamattar úshin memlekettik organdardyń qyzmetine qatysty usynylatyn aqparattardyń barynsha qoljetimdiligine agenttik tarapynan basa nazar aýdarylýda. Máselen, jalpyǵa qoljetimdi servıs – «Ashyq bıýdjetterdiń ınteraktıvti kartasy» memleket tarapynan bólinetin bıýdjet qarajatyn ár azamattyń kórip, baqylaýyna jáne tıimdi ıgerilýi boıynsha pikirler men shaǵymdar qaldyrýlaryna tolyq múmkindik beretindigimen erekshe. Búginde kartada 7,2 trln teńgeden astam bıýdjet qarajaty ashyq túrde jarııalanǵan. Sondaı-aq parasattylyq mádenıetin qalyptastyrýda búgingi epıdemııalyq jaǵdaıǵa baılanysty memlekettik organdar men qyzmetshilerdiń halyq aldynda esep berýi men ashyqtyqty qamtamasyz etýinde jańa ınteraktıvti onlaın-jobalar qoldanylýda.
Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi qyzmet týraly halyqty úzdiksiz aqparattandyrýdy qamtamasyz etý jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy qarqyndy kúrestegi jańashyldyqtardy túsindirý úshin «Antikor.LIVE» jobasy iske qosylyp, osy kúnge deıin áleýmettik jeliler arqyly turǵyndardy tolǵantqan túrli taqyryptar boıynsha 1 800-den astam «tikeleı efır» ótkizildi. «Antikor.LIVE» jobasy ár kún saıyn turaqty negizde tikeleı efırge jol tartý arqyly qysqa merzim ishinde ózekti máseleler boıynsha aqparat taratýdyń eń tıimdi tetigine aınaldy.
Búgingi kúni parasattylyqqa negizdelgen qoǵamdy qurýda sybaılas jemqorlyqqa qarsy bilim alýdy mektep qabyrǵasynan bastaýǵa basa nazar aýdarylyp keledi. 2019 jyldan bastap elimizdiń joǵary synyp oqýshylary men stýdentteri arasynda parasattylyq ıdeologııasynyń aýqymyn keńeıtýge jáne tereń bilimniń mańyzdylyǵyn túsindirýge baǵyttalǵan jalpyrespýblıkalyq «Adaldyq saǵaty» aksııasy bastaý alǵan. Koronavırýstyq ınfeksııanyń taralýyna qaramastan, bilim alýshylardy adaldyq pen ádildik syndy qasıetterge úndeıtin dárister óz mańyzdylyǵyn joǵaltpaı, tikeleı kezdesýler onlaın-dáristerge kóshý arqyly óz jalǵasyn tabýda. Budan bólek, agenttik uly oıshyldardyń eńbekterin keńinen nasıhattaý – sanaly qoǵamdy tárbıeleýdiń tıimdi tetigi ekendigin nazarǵa ala otyryp, 2020 jyldyń mamyr jáne shilde aılarynda ádildikti arqaý etken «Adaldyq saǵaty» – «Adaldyqty mura etken uly Abaı» jáne «Ál-Farabı jáne qaıyrymdy qoǵam» taqyryptary boıynsha jalpyrespýblıkalyq deńgeıde uıymdastyrylyp, beıne-dárister respýblıkalyq jáne óńirlik telearnalarda kórsetildi. Sondaı-aq olardy áleýmettik jelilerde ornalastyrý mektep oqýshylary jáne stýdenttermen tıimdi keri baılanys ornatýǵa jáne olardyń qoǵam ómirinde jıi kezdesetin áleýmettik indetke qarsy turýda belsendilik tanytýlaryna aıryqsha serpin berýde.
Búginde sybaılas jemqorlyqqa qarsy joǵary standarttarǵa ıe qazaqstandyq 11 joǵary oqý orny akademııalyq adaldyq lıgasyna birigip, odan bólek jalpy bilim beretin jáne orta-arnaıy mekemeler úshin parasattylyq mektepteri lıgasyn qurýǵa bastama jasalýda. Adaldyq, parasattylyq, senim qundylyqtaryn keń kólemde dáripteý maqsatynda agenttiktiń senimdi seriktesteri retinde búginde jalpy sany 8 myńǵa jetken mektep oqýshylary men stýdentter Adal Urpaq erikti mektep klýbtary men Sanaly Urpaq jobalaryna biriktirilgen. Sybaılas jemqorlyqtyń otbasyǵa tıgizer saldaryn, memleketke tıgizer zardaby men zalalyn áleýmettik turǵydan kórsete otyryp túsirilgen beınematerıaldar oń minez-qulyq úlgilerin qalyptastyrýǵa, qatyp qalǵan kózqarastardy ózgertýge jáne zań aıasynda is-áreketter jasaýǵa dáripteıdi.
Qoryta kelgende, iske asyrylyp jatqan sharalardyń tıimdiligin áleýmettik zertteýlerdiń nátıjeleri arqyly baıqaýǵa bolady. Búginde TALAP qoldanbaly zertteýler ortalyǵynyń baǵalaýy boıynsha qazaqstandyqtardyń shamamen 70%-y sybaılas jemqorlyq deńgeıin tómendetýge óz úlesterin qosýǵa daıyn ekendigi belgili bolyp otyr.
Ǵanıjan ASANULY,
Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi Parasattylyq departamentiniń dırektory