Koronavırýs pandemııasy álemdegi ahýaldy túbegeıli ózgertkeni belgili. Osyndaı qıyn-qystaý kezeńde memlekettik basqarý salasynyń kem-ketigi anyq baıqaldy. Ásirese indetke qatysty tez sheshim qabyldaýda túrli máseleler kezikken-di. Muny Memleket basshysy halyqqa Joldaýynda da ashyp aıtty:
«Indet pen daǵdarys jaǵdaıynda memlekettik basqarýdyń qazirgi júıesi barynsha qarqyndy jumys istep jatyr. Shuǵyl mindetterdi sheshý ýaqyt pen resýrstardy qajet etedi. Biraq aldaǵy keńistikti nazardan tys qaldyrmaý kerek. Sondyqtan tikeleı Prezıdentke baǵynatyn Strategııalyq josparlaý jáne reformalar jónindegi agenttik qurý týraly sheshimdi qabyldadym», dedi Prezıdent.
Jalpy, buǵan deıin elimizde mundaı memlekettik organ bolǵan edi. Kezinde atalǵan mekeme ózine júktelgen mindetti abyroımen oryndady. Degenmen, qazirgideı shartaraptyń túkpir-túkpiri qaterli indet pen onyń saldarymen kúresýge bas qatyryp jatqanda, elimizde mundaı agenttiktiń qurylýy ońtaıly sheshim desek qatelespeımiz. Endigi jerde agenttik memlekettik basqarý júıesindegi negizgi organǵa aınalmaq.
Q.Toqaevtyń strategııalyq josparlaýǵa kóńil bólýiniń birneshe sebebi bar. Qazirgi tańda óńirlerde joǵary jaqqa beriletin esepti ǵana durystap, negizi másele – sharýanyń ońtaıly sheshimine kóńil bólinbeı kelgeni talaı márte aıtyldy. Ásirese qujat júzinde aıaqtalǵan jumystyń is júzinde shala atqarylyp júrgenin de kóz kórdi. Munyń bári memlekettiń damýyna erekshe kedergi keltiretini túsinikti. Osylardy eskergen Prezıdent kóp kórsetkishi men ındıkatory bar memlekettik baǵdarlamalar ázirleýdi toqtatyp, yqshamdy ári búkil elge túsinikti formatqa ótýdiń qajettigin atap ótti. Iаǵnı, istelgen jumys nátıjege qaraı baǵalanbaq.
Sonymen qatar Q.Toqaev memlekettik qyzmet júıesin qaıta jasaqtaýdyń mańyzyna toqtaldy. Mundaı qadam el damýynyń temirqazyǵyna aınalýy tıis. Pandemııa kezinde kóptegen mekeme qashyqtan jumys isteýge kóshti. Sheshimder onlaın rejimde qabyldanýda.
Munyń bári memlekettik qyzmetkerlerdi qysqartýǵa múmkindik bar ekenin anyq kórsetip otyr. Osyǵan baılanysty bıyl memlekettik apparat pen kvazımemlekettik saladaǵy qyzmetkerler 10 paıyzǵa, keler jyly 15 paıyzǵa qysqarmaq.
Osy oraıda, myna máseleni eskergen jón. Qysqartý negizgi júkti kóteretin qarapaıym qyzmetkerlerdi emes, «as iship, aıaq bosatatyn» sheneýnikterdi qamtýy tıis.
Prezıdenttiń buǵan erekshe kóńil bólgeni mynadan-aq baıqalady. Budan bylaı mınıstrlik quramyndaǵy jaýapty hatshy laýazymy joıylady. Onyń mindeti mınıstrlik apparatyn basqaratyn adamǵa júkteledi. Áýelgide jaýapty hatshy laýazymy engizilgende mınıstrdi ákimshilik-kadrlyq jumystan bosatý kózdelgen-di. Biraq is júzinde mınıstrler men jaýapty hatshylar túsinise almaǵan sátteri de kezdesti. Osyǵan baılanysty vedomstvonyń jumysy aqsaǵanyna talaı márte kýá boldyq.
El damýynyń taǵy bir parasy – zań ústemdigi. Iаǵnı zań barshaǵa birdeı saqtalmasa, halyqtyń qaýipsizdigi qorǵalmasa, ádiletti memleket qurý bastamalary tolyqqandy júzege aspaıtyny – ózgermeıtin aksıoma. Sondyqtan shyǵar, Prezıdent «Azamattardyń máselelerin tyńdap, kórip qana qoıý jetkiliksiz. Eń bastysy – durys jáne ádil sheshim shyǵarý qajet», dep atap kórsetti.
Qazirgi tańda quqyq qorǵaý salasy úlken reformany talap etip otyr. Mysaly, elimizde sybaılas jemqorlyq boıynsha Ishki ister mınıstrligi men oǵan qarasty mekemeler para alýdan eshkimge des bermeıdi. Munyń basty sebepteriniń biri – quqyq qorǵaý júıesi aıyptaýǵa basymdyq berip ketken. Tipti keı adamdardyń negizsiz qylmystyq qýdalaýǵa ushyraǵany da buqaralyq aqparat quraldarynda jazylyp júr.
Osyǵan baılanysty Memleket basshysy qylmystyq salany Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy elderindegi úlgide qaıta jańǵyrtýdy tapsyrdy. Iаǵnı jańa júıede azamattardyń quqyǵy qorǵalyp, halyqaralyq standarttarǵa saı kelýi tıis.
«Qazaqstanda ókilettilikteri naqty bólingen úsh deńgeıli júıeni engizý qajet dep esepteımin. Polısııa qylmysty anyqtap, oǵan qatysty adamdardy taýyp, aıǵaqtardy jınap, bekitýi tıis. Prokýror jınalǵan dálelderge qarap táýelsiz baǵa berip, azamattardyń quqyǵy buzylýyn boldyrmaı, adal adamdardyń qylmystyq jaýapkershilikke tartylýyna, sotta aıyptalýyna jol bermeýi tıis. Sot organdar qyzmetiniń aryzdaryn qarap, iske qatysty sońǵy sheshimdi shyǵarady», dedi Prezıdent.
Damyǵan álem elderine polısııa negizinen halyqtyń qorǵaýshysyna aınalǵan. Turǵyndar qandaı jaǵdaı bolsyn eń áýeli kómekke polısııaǵa júgiredi. Q.Toqaev álemdik tájirıbeni eskere otyryp, polısııa qyzmetinde reforma jasaýdyń mańyzyn túsindirdi. Ásirese bólimshe ınspektorlarynyń róli artýy tıis.
«Ýchaskelik ınspektordyń mártebesin zańnamalyq turǵyda kóterip, oǵan nátıjeli jumys isteý úshin múmkindik berý kerek. Ol azamattarǵa tanys, qoljetimdi jáne bedeldi bolýy kerek», dedi Prezıdent.
Budan bólek, Memleket basshysy quqyq qorǵaý organdarynyń beınebaqylaýmen tolyqqandy qamtylmaǵanyn synǵa aldy. Endigi jerde bul túıtkildi sheshýge arnaıy tapsyrma berdi.
Joldaýda sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres máselesi de keńinen aıtyldy. Ásirese osy baǵytta jańa tásilderi engizilmek. Máselen, 2021 jyldan bastap memlekettik qyzmetshilerdiń, depýtattardyń, sýdıalardyń shetel bankterinde esepshotqa ıe bolýy, qolma-qol aqsha jáne baǵaly zattar saqtaýyna qatysty jemqorlyqpen kúres aıasynda jańa shekteýler engizilmek.
Mundaı qadam «bıeni búgimen, túıeni túgimen» jutatyn sheneýnikterdiń tábetine tosqaýyl bolady. Burynǵydaı júgin ushaqqa tıep qashýdyń dáýreni kelmeske ketpek. Sondaı-aq quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerleriniń, sýdıalardyń, para berýshilerdiń jáne paraqorlyqqa deldal bolǵandardyń sybaılas jemqorlyǵy úshin jazany qataıtý turǵysynan Qylmystyq kodekske ózgerister engiziledi. Sybaılas jemqorlyqqa qatysty qylmys jasaǵandarǵa shartty túrde merziminen buryn bosatý sharasy qoldanylmaıdy.
Qoryta aıtqanda, bıylǵy Joldaýda el damýy men azamattardyń quqyǵyn qorǵaýǵa qatysty kóptegen másele aıtyldy. Endigi mindet – Memleket basshysy bergen tapsyrmalardy múltiksiz oryndaý.
