Memleket basshysy Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda densaýlyq saqtaý salasyndaǵy 11 mindetti aıqyndap berdi.
Birinshi mindet
Koronavırýs ınfeksııasynyń taralýyna qarsy is-sharalarǵa qatysqan medısına qyzmetkerlerin materıaldyq turǵyda yntalandyrýǵa arnalǵan áleýmettik ústemaqy 2020 jyldyń sońyna deıin tólenedi. Naýryz ben shilde aıy aralyǵynda mamandarǵa úsh qaýiptilik toby boıynsha yntalandyrý retinde jalpy 59,7 mlrd teńge tólendi. Qosymsha 150 mlrd teńge bólinedi. Tıisti esepter Qarjy mınıstrligine jiberildi.
«Mınıstrdiń ústeme aqy berý týraly buıryǵyna sáýir aıynda qol qoıyldy. Sol sátten bastap ınfeksııanyń aǵymy men taralý sıpaty aıtarlyqtaı ózgerdi. Eger pandemııanyń bastapqy kezeńinde bizde koronavırýstyń syrttan kelý jaǵdaılary kóbirek bolsa, onda jazdyń ortasynda bizde el ishinde vırýs kóptep tarala bastady, sáıkesinshe COVID-19 saldaryna tikeleı qarsy turýǵa qatysqan medısına qyzmetkerleriniń sany edáýir artty», — dedi densaýlyq saqtaý birinshi vıse-mınıstri.
Eger 2020 jylǵy naýryz aıynda osy jumysqa qatysqan maman sany 23 myńǵa jýyq bolsa, shilde aıynda bul san shamamen 82 myń medısına qyzmetkerin qurady. Ýaqyt óte kele bul jumysqa vedomstvodan tys medısınalyq uıymdar (Qorǵanys mınıstrliginiń jáne basqa da kúsh qurylymdary men ortalyq memlekettik organdardyń gospıtaldary), áskerı-medısınalyq, sot-medısınalyq bólimshelerdiń qyzmetkerleri tartyldy. Shildeden bastap 3,5 myńnan astam mobıldi brıgada jumys isteıdi, olardyń qyzmetkerleri de koronavırýspen kúres jumystaryna tartyldy.
Ekinshi mindet
Memleket basshysy sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qyzmet mamandary men dárigerlerdiń jalaqysyn osy jyldan bastap kezeń-kezeńimen arttyrý jáne 2023 jylǵa qaraı ortasha jalaqyny eki ese arttyrý mindetin qoıdy. «2021-2023 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» zań jobasynda osy shyǵystar qarastyrylǵan. 2021 jyly 247 myń medısına qyzmetkeriniń jalaqysyn kóterýge jumsalatyn shyǵyndardyń jalpy somasy 223 mlrd teńgeni, 2022 jyly — 362 mlrd teńgeni, 2023 jyly — 557 mlrd teńgeni quraıdy.
Úshinshi mindet
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi halyqtyń dáleldengen tıimdiligi bar dárilik preparattarǵa qajettiligin eskere otyryp, Indýstrııa jáne ınnovasııalyq damý mınıstrligine halyqaralyq standarttarǵa sáıkes otandyq farmasevtıkalyq jáne medısınalyq ónerkásipti damytý boıynsha usynystar engizedi.
«Otandyq taýar óndirýshilerde el ishinde óndiriletin bazalyq dárilerdiń tizimi anyqtalady», — dedi M. Shoranov.
Onyń aıtýynsha, jyl saıyn Biryńǵaı dıstrıbıýtordan dári-dármekterdi satyp alýda otandyq taýar óndirýshilerdiń úlesi artyp keledi, bul jalpy kólemniń 30%-yn quraıdy, 2024 jylǵa qaraı 80%-ǵa deıin arttyrý josparlanýda. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi farmasevtıkalyq óndiristi qoldaý jáne damytý ári ımportqa táýeldilikti tómendetý maqsatynda 10 jylǵa deıingi merzimge dárilik zattardy jetkizýdiń uzaq merzimdi sharttaryn jasasý arqyly otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaýda. Búgingi tańda 32 otandyq taýar óndirýshilermen 3 600 dári-dármek jáne medısınalyq buıym ataýyn jetkizýge jasalǵan 63 uzaq merzimdi shart áreket etip tur. Pandemııa kezeńinde otandyq Hımfarm, Nobel óndirýshileri, medısınalyq buıymdar óndirýshileri jáne t. b. óndiristik qýattylyqty edáýir arttyrdy (Azıtromısın men Levofloksasın sekildi koronavırýsty emdeýde suranysqa asa ıe preparattar óndirisi artty). Medısınalyq maskalar men qorǵanysh kostıýmderin óndirýshilerdiń sany 6-dan 15-ke deıin artty, sondaı-aq dárilik zattardyń qosymsha 50-den astam túrin shyǵarý josparlanýda. Sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń naryǵyna dárilik zattar men medısınalyq buıymdardyń shyǵýyn jedeldetý maqsatynda dárilik zattardy memlekettik tirkeý kezinde kúntizbelik 70 kúnge deıin, al medısınalyq buıymdar úshin 5 jumys kúnine deıin jedeldetilgen saraptama júrgizý qarastyrylǵan.
Tórtinshi mindet
Qazirgi ýaqytta óńirler ákimdikteri 12 modýldik juqpaly aýrýlar aýrýhanasyn salýdyń jáne eki aýrýhanany osy jyldyń qazan aıynda paıdalanýǵa bere otyryp, qaıta jańartýdyń belsendi fazasyna kiristi. Bul jumys pandemııanyń yqtımal ekinshi tolqynyna daıyndyq sheńberinde júrgizilýde jáne el halqyn ýaqytyly jáne sapaly kómekpen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Qazirgi zamanǵy jabdyqtarmen jaraqtandyrylǵan qosymsha 2 700 ınfeksııalyq tósek orny bolady. Qarjylandyrý JQJK jáne jergilikti bıýdjet qarajaty esebinen kózdelgen.
Besinshi mindet
2025 jylǵa qaraı el óńirlerinde MJÁ esebinen zamanaýı 20 iri medısınalyq ortalyq qurylady. Bul halyqaralyq sapa talaptaryna sáıkes halyqqa joǵary tehnologııalyq medısınalyq kómektiń barlyq túrin kórsetetin, sondaı-aq tósek oryn qoryn 50% jańartýdy qamtamasyz etetin kópbeıindi aýrýhanalar. Shamamen 1,5 trln teńge ınvestısııa tartylady. Sondaı-aq «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Kodekske sáıkes, biz Ulttyq operator qurý týraly Úkimet qaýlysynyń jobasyn engizemiz.
Altynshy mindet
2021 jylǵy jeltoqsan aıynyń sońyna qaraı Nur-Sultan jáne Almaty qalalarynda 500 tósek ornymen ınfeksııalyq aýrýlar boıynsha 2 kópbeıindi ǵylymı-zertteý ortalyǵy salynady. Bul qazirgi jáne yqtımal epıdemıologııalyq qaýip-qaterlerge ýaqytyly den qoıýǵa, ǵylymı-tehnıkalyq áleýetti shoǵyrlandyrýǵa, sondaı-aq ınfeksııalyq qaýipsizdikti saqtaý jónindegi úzdik álemdik praktıkalardy el óńirlerine taratýǵa múmkindik beredi.
Jetinshi mindet
Memleket basshysy alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekti uıymdastyrý tásilderin túbegeıli qaıta qaraýdy tapsyrdy. Mınıstrlik Qazaqstan Respýblıkasynda medısınalyq-sanıtarııalyq kómek kórsetýdi jaqsartý jónindegi 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan tıisti jospardy ázirleıdi, oǵan alǵashqy medısınalyq-sanıtarııalyq kómektiń, eń aldymen, aýyl turǵyndaryna qoljetimdiligin jaqsartý jónindegi is-sharalar kiredi.
«Biz feldsherlik-akýsherlik pýnktter men dárigerlik ambýlatorııalardyń jumys isteýin qamtamasyz etý tásilderin qaıta qarap, olardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtý jáne kadrlyq qamtamasyz etý boıynsha sharalar qoldanamyz. Keshendi aýdıt júrgiziledi, jańa feldsherlik-akýsherlik pýnktterdi, dárigerlik ambýlatorııalardy salý jáne jumys istep turǵandaryn jóndeý boıynsha usynystar engiziledi», — dep atap ótti M. Shoranov.
Segizinshi mindet
Medısınalyq kómektiń qoljetimdiligin jaqsartý tetikteriniń biri shalǵaı óńirler úshin kólik medısınasyn odan ári damytý bolady. Aýyldyq eldi mekender úshin avtobýs bazasynda 100 jyljymaly medısınalyq keshen satyp alynady. Qolda bar JMK parkin eskere otyryp, aýdandyq aýrýhanalardyń qajettiligi 100%-ǵa qamtylady.
«Atalǵan jyljymaly keshender zamanaýı medısınalyq jabdyqtarmen, sonyń ishinde ÝDZ-jabdyqtarmen, EKG, zerthanalyq analızatorlarmen, gınekologııalyq zertteýlerge arnalǵan qaraý aımaqtarymen, sıfrlyq rentgen apparattarymen jáne t. b. jabdyqtalady. Qazan aıynan bastap atalǵan JMK elimizdiń shalǵaı óńirlerine jetkizilip, jumys isteıtin bolady», — dep atap ótti M. Shoranov.
Toǵyzynshy mindet
Sondaı-aq 2020 jyly jedel medısınalyq járdem qyzmetin «QDB-Lızıng» AQ arqyly otandyq óndiristiń zamanaýı sanıtarlyq avtokóligimen jaraqtandyrý josparlanǵan. Barlyǵy 1 167 birlik jetkiziledi. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi JAO-men birlesip, medısınalyq uıymdardyń jaraqtandyrylýy men ınfraqurylymynyń keshendi aýdıtin júrgizedi. Aýdıt nátıjeleri boıynsha Úkimetke usynystar engiziledi jáne bıýdjettik ótinim qalyptastyrylady. Aýyldaǵy densaýlyq saqtaýǵa erekshe nazar aýdarylady (feldsherlik-akýsherlik pýnktter men dárigerlik ambýlatorııalardy salý jáne jóndeý qajettiligin anyqtaý).
Onynshy mindet
Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kadr saıasatyna qatysty uzaq merzimdi boljam (10 jylǵa) ázirlenedi, sondaı-aq epıdemıolog, ınfeksıonıst, reanımatolog, pýlmonolog, kardıolog sekildi tapshy medısına mamandaryn kóptep daıarlaý qarastyrylǵan.
On birinshi mindet
«Ańsaǵan sábı» baǵdarlamasy aıasynda 2021 jyldan bastap EKO kvotasy 7 esege artady. Memleket basshysynyń tapsyrmasyn eskere otyryp, memlekettik baǵdarlamalardyń nysanaly ındıkatorlary men kórsetkishteriniń sanyn qysqartý aıasynda Mınıstrlik QR Densaýlyq saqtaýdy damytýdyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyna ózgerister engizý boıynsha tıisti usynystar ázirledi.
Reseılik koronavırýsqa qarsy vaksınany satyp alý týraly M. Shoranov COVID-19-ǵa qarsy reseılik vaksınany satyp alý tártibi týraly tolyǵyraq aıtyp berdi. «Reseılik tikeleı ınvestısııalar qory men qazaqstandyq “SQ-Farmasııa” JShS arasynda kelissózder júrgizildi, ózara túsinistik týraly kelisimge qol qoıyldy, bul “Spýtnık V” reseılik óndirisiniń koronavırýs ınfeksııasynyń taralýynyń aldyn alý maqsatynda Qazaqstanǵa vaksınalardyń qajetti kólemin bólýge kepildik beredi. Alaıda, bul rette, kelisim Qazaqstan atalǵan vaksınany satyp alǵan jaǵdaıda kepildik berilgen kólemnen basqa qandaı da bir mindettemelerdi qarastyrmaıdy», — dep túsindirdi densaýlyq saqtaý birinshi vıse-mınıstri.
Ol bul kezeńde vaksınanyń quny anyqtalmaǵanyn atap ótti.
«Reseı tarapy vaksına naryqqa 2021 jylǵy qańtardan erte shyǵa almaıdy degen ustanymdy jetkizdi, biraq vaksınanyń shyǵý merzimi men onyń aldyn-ala quny vaksına klınıkalyq synaqtardyń barlyq satylarynan ótkennen keıin ǵana anyqtalady», — dedi ol.
Vaksınalar sanyna keler bolsaq, QR DSM qazaqstandyqtardyń koronavırýsqa qarsy ımmýndaýdy 2 mln dozadan astam mólsherde satyp alýǵa aldyn ala qajettilikti anyqtady, halyqtyń osal toptarynyń tizimi anyqtaldy: balalar, dıspanserlik esepte turǵan eresekter, júkti áıelder, zeınetkerler, densaýlyq saqtaý jáne bilim berý qyzmetkerleri. Jalpy alǵanda, osy baǵyttaǵy jumys jalǵasýda, bir mezgilde vaksınasııa men ımmýndaýdyń jahandyq alıansy arqyly Covax Facility boıynsha kelissózder, sondaı-aq Qytaı shyǵarǵan «Sınovak» vaksınasyn klınıkalyq synaýdy birlesip júrgizý týraly kelissózder júrgizilýde, degenmen bul másele pysyqtalý satysynda.
Sondaı-aq M.Shoranov reseılik vaksınanyń qazaqstandyq ázirlemelerden boljamdy aıyrmashylyqtaryn atap ótti. «Reseılik “Spýtnık V” vaksınasy – bul adenovırýstarǵa arnalǵan eki seratıpke negizdelgen tiri vektorlyq vırýs vaksınalary túrindegi preparat. Bul vaksınanyń belgili bir qarsy kórsetilimderi bar.
Sozylmaly juqpaly, respıratorlyq aýrýlarmen qatar, bul vaksınany júkti áıelderge, emizý kezeńinde, sondaı-aq 18 jasqa deıingi jáne 60 jastan asqan adamdarǵa qabyldaýǵa bolmaıdy. Osylaısha, bul qarsy kórsetilimder bizdiń otandyq vaksınalarymyzdan aıyrmashylyǵy, elimizdegi álsiz toptardy egýdi aıtarlyqtaı shekteıdi», — dedi birinshi vıse-mınıstr. M. Shoranov eriktiler koronavırýsqa qarsy qazaqstandyq vaksınany synaýǵa qalaı qatysa alatyndyǵyn aıtty.
Onyń aıtýynsha, klınıkalyq synaqtardy ótkizý osy zertteý júrgiziletin elde túrli ruqsat qujattaryn alýdy talap etetin, kóp eńbekti qajet etetin jáne kúrdeli prosess. Birinshiden, bıoetıkalyq komıssııadan ótip, Dári-dármekterdi saraptaý ortalyǵynan tirkeý kýáligin alý qajet.
Sonymen birge barlyq zertteýler bıoetıka qaǵıdattaryna sáıkes júrgiziletindikten, erikti, medısınalyq uıym men zertteý demeýshisi arasynda tıisti aqparattandyrylǵan kelisimge qol qoıylýy tıis. Zertteýdiń demeýshisi osy zertteýge qatysqannan týyndaýy múmkin janama áserlerge baılanysty táýekelderdi saqtandyrý týraly zańnamaǵa sáıkes kepildik beredi.
