Pikir • 07 Qyrkúıek, 2020

Erteńimizge bastaıtyn mańyzdy qadam

27 ret kórsetildi

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Parlament palatalarynyń birlesken májilisinde jarııalaǵan «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» taqyrybyndaǵy Joldaýy qazirgi kúrdeli kezeńde respýblıka halqyn eleń etkizgen erekshe Joldaý boldy. Jer-jahanǵa zor qaýip tóndirgen pandemııa zardaptary seıilmeı otyrǵan búgingi tańda ekonomıkalyq daǵdarys pen halyqtyń ál-aýqatynyń tómendeýi árbir azamatty tolǵandyryp, kókeıde myń-san saýal týyndatyp otyrǵany belgili.

Memleket basshysy óziniń jańa Joldaýynda memleket pen qoǵam ómiriniń ár salasyna qatysty oı-pikirleri men tyń ıdeıalaryn, usynystary men tıisti organdarǵa arnalǵan tapsyrmalaryn ortaǵa sala kelip, kópshiliktiń kókeıindegi suraqtarǵa tııanaqty ári kókeıge qonymdy jaýap berdi.

Prezıdenttiń aıtýynsha, álem sońǵy 100 jyl ishinde bolmaǵan asa kúrdeli daǵdarysty bastan ótkerýde. Jahandyq ekonomıkany qaıta qalpyna keltirý úshin keminde 5 jylǵa deıin ýaqyt qajet deıdi sarapshylar. «Sondyqtan álemniń jańa bolmys-bitimi qalyptasyp jatqan shaqta biz reformaǵa tyń serpin berýimiz kerek» degen Prezıdent jańa reformalardyń negizgi baǵyttaryna toqtaldy. Ol, ásirese memleket basqarýdyń, jańa jaǵdaıdaǵy ekonomıkalyq damýdyń, teńgerimdi aýmaqtyq damýdyń, azamattardyń ál-aýqatyn jaqsartýdyń, qoljetimdi ári sapaly bilim berýdiń, densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń, ádiletti memleket qurýdyń, azamattardy memleket basqarý isine qatystyrýdyń jańa úlgilerin usyndy.

Men ózim bilim men ǵylym sala­synyń mamany bolǵandyqtan, Joldaýdaǵy osy máselege arnaıy toqtalǵaly otyrmyn. Memleket basshysy 2019 jylǵy Joldaýynda bilim sapasyn jaqsartý, qala men aýyl mektepteri arasyndaǵy alshaq­tyqty azaıtý, «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasynyń aıasyn keńeıtý, daryndy aýyl jastaryn iriktep, otandyq jáne sheteldik joǵary oqý oryndaryna daıyndaý, az qamtylǵan jáne kópbalaly otbasylardy qoldaý, joǵary bilim­niń sapasyna qol jetkizip, bá­se­kege qabiletti mamandar daıarlaý sııaqty ózekti máselelerdi kótergeni belgili. Bul mindetter bú­gin­de oryndalý ústinde. Al endi Pre­­zı­dent Q.Toqaev bıylǵy jańa Jol­­daý­ynda da bilim men ǵylym sa­la­syn­daǵy jańa máselelerge toqtalǵan.

Bıylǵy pandemııa bilim sala­sy­na da zardabyn az tıgizgen joq. Indet saldarynan mektep oqý­shy­lary men stýdentter qashyqtan oqýǵa kóshti. Bul jumystyń tási­li men mazmuny túbegeıli ózgerý­de. Qashyqtan oqytýdy uıym­das­tyrýda jiberilgen kemshilikter kóp. Osy arada Prezıdent áli kúnge bizde naqty bir onlaın-platforma bolmaǵandyqtan muǵalimder, oqýshylar men ata-analar kúndiz-túni «WhatsApp»-tan bas kótermeı otyrǵanyn aıtty. Bul máseleni sheshý úshin qajetti barlyq fýnksııalary bar biryńǵaı onlaın bilim berý platformasyn shuǵyl ázirleý týraly tapsyrma berdi. Sonymen qatar Memleket basshysy sapaly bilim alý úshin ádettegideı sabaqqa qatysyp, muǵalimdermen jáne synyptastarymen aralasyp oqýdyń jóni bólek ekenin, bul úshin sanıtarlyq talaptardy saqtaı oty­ryp, bilim alýdyń dástúrli tási­line qaıta kóshý qajettigin eskertti. «Kúndelikti máselelerdi she­shý­men qatar, balalardyń bárine bir­deı múmkindik týǵyzý úshin júıeli sharalar qabyldaý qajet. Bala­larymyz qaı jerde júrse de, qan­daı tilde oqysa da sapaly bilim alýy kerek», dedi Q.Toqaev.

Bilim salasyndaǵy basty má­se­leniń biri – ustazdar jalaqysynyń azdyǵy ekenin aıtqan Prezıdent 2021 jyldyń qańtarynan bastap olardyń jalaqysyn 25 paıyzǵa kó­beı­tetinin nazarǵa saldy. 2025 jyl­ǵa deıin 6 jasqa deıingi bala­lar mektepke deıingi tárbıemen já­ne oqytýmen 100 paıyz qam­ty­lady. Memleket qarapaıym aýyl mek­tepterine qoldaý kórsetý arqyly qala men aýyldaǵy bilim berý sa­lasyndaǵy alshaqtyqty qysqartady.

Prezıdent azamattardyń saýat­tylyǵy men sıfrly biliktiligin arttyrý maqsatynda Úkimetke úzdiksiz bilim berý tujyrymdamasyn ázirleýdi tapsyrdy.

Kásibı bilim berýdiń búkil júıesi eńbek naryǵynda suranysqa ıe bilikti mamandar qalyptastyrýǵa baǵyttalýǵa tıis. Bizdiń zaman – kásipkerlerdiń zamany. Kásipkerlik qabilet ár balaǵa jas kezinen darytylýy kerek. Bul úshin «Kásipkerlik negizderi» páni mektepten bastap joǵary oqý oryndaryna deıin tegis oqytylýy kerektigin eskert­ti Prezıdent. Balalardy sport pen dene tárbıesine tartý, «Bala­lar úıirmelerin» qalpyna kelti­rý nazarǵa alyndy. Osy arada Pre­zı­dent balalarǵa zorlyq-zomby­lyq jasaýshylardyń jazasy qataı­tylatynyna da nazar aýdardy.

«Ǵylym salasyn damytý týraly da aıtqym keledi. Bul máselede bizge tyń kózqaras pen jańa tásilder kerek, sondaı-aq halyqaralyq tájirıbege arqa súıeýimiz qajet. Úkimetke jyl saıyn álemniń jetekshi ǵylymı ortalyqtarynda 500 ǵalymnyń taǵylymdamadan ótýin qamtamasyz etýdi, sondaı-aq «Jas ǵalym» jobasy aıasynda zertteý júrgizý úshin 1 myń grant bólýdi tapsyramyn», degen Prezıdent ǵylymdy qarjylandyrýdyń jáne qoldaýdyń mańyzdy kózi – iri kásiporyndardyń, ásirese shıkizat salasyndaǵy kompanııalardyń qarajaty ekenin, olar tapqan tabystyń 1 paıyzyn ǵylym men tehnologııany damytýǵa berý týraly qoldanystaǵy norma talaptary saqtalmaı otyrǵanyn eskertti.

Prezıdent Úkimetke osy qara­jatty jınaqtaý isin ortalyq­tan­dyrýdy jáne onyń bıýdjet arqyly jalpyulttyq ǵylymı basymdyqqa saı bólinýin qamta­ma­syz etýdi tap­syrdy. Iri bıznes ókilderin óńir­lik ýnıversıtetterdiń ǵylymı qyz­­metin qamqorlyqqa alýǵa sha­qyr­ǵan Mem­leket basshysy elimizdi ǵy­lymı-tehno­logııalyq turǵydan damytý jónindegi ar­naýly baǵ­darlamalyq qujat qajet ekenin aıtty. Onyń basty mindeti ulttyq deńgeıdegi naqty máselelerdi sheshýge ǵylymnyń áleýetin paıdalaný bolmaq.

Mine, Joldaýdyń ár joly osy­laısha elge, jas urpaqqa, jas Qa­zaqstan mem­leketiniń bolasha­ǵyna degen qamqorlyqqa toly. Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq peda­go­gıkalyq ýnıversıtetiniń ujymy ómirlik mańyzy zor bul Joldaýdy qyzý qýattaı otyryp, jańa jaǵdaı­daǵy jańa Qazaqstannyń bilikti pedagog kadrlaryn daıarlaý úshin tyń serpinmen eńbek etýge qulshynýly ekenin atap ketkim keledi.

Elimizde pedagog kadrlaryn daıar­lap kele jatqan Qazaqstandaǵy tuńǵysh joǵary oqý orny – Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq peda­go­gıkalyq ýnıversıteti jyl saıyn álemniń eń úzdik ýnıversıtetteriniń qatarynda óz ornyn joǵarylatýda. QS World University Rankings-2021 jahandyq reıtınginiń nátıjesi boıynsha Abaı atyndaǵy QazUPÝ #601-650 oryndaryn ıelenip, álem­degi eń úzdik pedagogıkalyq ýnı­ver­sıtetterdiń TOP-5-ine kirdi. Qazaqstan boıynsha ýnıversı­tet­aralyq reıtıngte Abaı ýnıver­sıteti altynshy orynǵa ıe boldy.

Akkredıtteý jáne reıtıngtiń táýelsiz agenttiginiń zertteý qorytyndysy boıynsha Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq peda­go­gıkalyq ýnıversıteti úzdik tórttik­ke endi. Pedagogıkalyq joǵary oqý oryn­darynyń arasynda bizdiń ýnıversıtet 1-orynǵa ıe boldy. Joǵary oqý oryndarynyń ınstıtýsıonaldyq reıtın­gisinde bakalavrıattyń bilim berý baǵdar­lamalarynyń baǵyttary boıynsha qorytyndy kórsetkishtermen el joǵary oqý oryndarynyń arasynda birinshi oryndy ıelendi. Álemdik pandemııaǵa baılanysty týyndap otyrǵan qıynshylyqtarǵa qaramaı biz kásibı mamandar daıarlaý jáne bilim sapasyn kóterý jolynda tabandylyqpen eńbek ete beremiz.

 

Takır BALYQBAEV,

Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń rektory, professor

Sońǵy jańalyqtar

Uqsas jańalyqtar