Kvazımemlekettik sektordyń syrtqy qaryzy 17 mlrd dollardy nemese IJО́-niń 9,3%-yn quraıdy.
Ulttyq ekonomıka birinshi vıse-mınıstri Áset Irgalıevtiń aıtýynsha, halyqaralyq tájirıbege sáıkes, bul parametrler qaýipsiz deńgeıge jatady. Bıýdjettik saıasat tujyrymdamasyna sáıkes, memlekettik jáne kvazımemlekettik qaryzdyń (syrtqy jáne ishki) araqatynasy IJО́-niń 60%-nan aspaýy kerek (2020 jylǵy 1 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha – 39,8%). Úkimettiń syrtqy qaryzy men kvazımemlekettik sektor sýbektileriniń syrtqy qaryzynyń kólemi Ulttyq qordyń valıýta aktıvteriniń jalpy somasynan aspaýy kerek (2020 jylǵy 1 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha - 50,9%).
Sońǵy 3 jylda memlekettik kvazımemlekettik syrtqy qaryz 6,8 mlrd AQSh dollaryna nemese 19%-ǵa kvazımemlekettik syrtqy qaryzdy merziminen buryn óteý jáne qaıta qurylymdaý esebinen qysqartyldy.
Tarıhı turǵydan alǵanda, Qazaqstannyń memlekettik sektory álemniń qalǵan bóligine qatysty taza kredıt berýshi bolyp tabylady (2020 jylǵy 1 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha syrtqy aktıvter ishki mindettemelerden 47,5 mlrd AQSh dollary nemese 4,9 ese asty), ıaǵnı qalǵan álem olarǵa qaraǵanda, bizge kóp qaryzdar.
Jeke sektordyń syrtqy qaryzy nemese kompanııaaralyq qaryz 97 mlrd dollardy nemese IJО́-niń 67%-yn quraıdy. Onyń kóp bóligi sheteldikter qatysatyn úsh iri jobadan turady – Qashaǵan, TShO jáne Qarashyǵanaq.
Syrtqy aktıvterden asyp ketken syrtqy aktıvter úshin uqsas taýarlardyń satylýyn olardyń toptarynyń Qazaqstanda ornalasqan kompanııalary qarjylandyrady.
Halyqaralyq ádisteme boıynsha mundaı ınvestısııalar eldiń syrtqy qaryzy bolyp sanalady.
Tutastaı alǵanda, kompanııaaralyq qaryzdyń ósýi óndiristik qýattardy qurý men keńeıtýge, qazirgi zamanǵy tehnologııalardyń kelýine, jańa jumys oryndarynyń ashylýyna jáne bıýdjetke salyq túsimderiniń ulǵaıýyna ınvestısııalardyń túsýin bildiredi.
Osylaısha, jalpy alǵanda, eldiń syrtqy qaryzy 152,7 mlrd AQSh dollary nemese IJО́-niń 83% quraıdy. Bıýdjettik saıasat tujyrymdamasyna sáıkes, eldiń syrtqy qaryzynyń araqatynasy IJО́-niń 100%-nan aspaýy kerek.
Mınıstrliktiń habarlaýynsha, elimizdiń syrtqy qaryzynyń 80%-y jeke salanyń mindettemelerine tıesili. Oǵan memleket te, qarapaıym azamattar da jaýap bermeıdi.
"Halyqaralyq tájirıbede syrtqy qaryzdyń parametrlerin taldaǵanda, fırmalar arasyndaǵy qaryzdy alyp tastaý ádetke aınalǵan, óıtkeni ol eń az táýekeldi bolyp sanalady. О́ıtkeni, affılırlengen kredıtorlar tabysty qyzmetti jalǵastyrýǵa múddeli, kóbine mindettemeler shartty sanalady. Qazaqstannyń syrtqy qaryzyn Úkimet, Ulttyq bank baqylaıdy. Syrtqy qaryz el turǵyndaryna aýyrtpalyq túsirmeıdi", - dedi Áset Irgalıev.
