Foto avtory: Maksım Zolotýhın
Almaty qalasynyń ákimi B.Saǵyntaevtyń tapsyrmasy boıynsha Almaty shetsiz qalaǵa aınalýy tıis. Bul ár aımaqtyń ózindik erekshelikteri bar polısentrlik qala bolýy kerek. Bizge qalanyń barlyq aýdandarynda almatylyqtardyń joǵary ómir súrý standarttary qajet. Bul óte mańyzdy» Turǵyn úıler, mektepter, joldar salynýda. Adamdardyń qolaıly ómir súrýi úshin barlyq jaǵdaılar jasalýda. Jekelegen turǵyn úılerdiń zańdastyrylýyna, kásipkerlerdiń jańadan ǵımarat salý isine qoldaý kórsetilýde.
Bıyl memlekettik jekemenshik áriptestik aıasynda segiz mektep salýdy bastaldy.
Almashan Ahmedjanovtyń aıtýynsha, tótenshe jaǵdaı rejimi engizilgen kezde qala ákimdigi megapolıstegi qurylysty toqtatpaý týraly sheshim qabyldady.
Jumysshylardyń qaýipsizdigi men densaýlyǵyn saqtaý úshin barlyq jerde saqtyq sharalary qoldanylady. Bul sharalar qurylys alańdarynda, kásiporyndar ujymdarynda Kovıd ınfeksııasyn boldyrmaýǵa múmkindik beredi. Epıdemıologııalyq jaǵdaıǵa qaramastan, bıylǵy jyly 1100 myń sharshy metr turǵyn úıdi paıdalanýǵa berilse, bul ótken jyldan 5,3 paıyzǵa artyq.
Turǵyn úı qurylysynda kópfýnksıonaldy turǵyn úı keshenderinde 8 523 páter, 1 235 jeke turǵyn úı salyndy, 3,2 myń sharshy metr jataqhana salyndy. Shilde aıynda ǵana 1 590 páter jáne 167 turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen. Jyldyń sońyna deıin 8 277 páter jáne 752 jeke turǵyn úı salyný josparlanǵan. Memlekettik bıýdjet qarajaty esebinen jyl sońyna deıin 5 myńǵa jýyq páterdi paıdalanýǵa berý josparlanǵan.
2014 jyldan bastap Almatyda turǵyn úılerdi paıdalanýǵa berý 1,5 esege artty (osy jyly 1 330,8 myń sharshy metrden 2 102 myń metrge deıin).
Almatyda belsendi turǵyn úı qurylysymen qatar áleýmettik nysandar (qosylǵan aýmaqtardy damytý)josparly túrde salynýda. Jaqyn arada qalada 9 densaýlyq saqtaý obektilerin salý jáne jóndeý, Alataý aýdanynda tennıs kortynyń qurylysy josparlanǵan. Memlekettik-jeke menshik áriptestik (MJÁ) aıasynda Alataý, Naýryzbaı jáne Túrksib aýdandarynda 12 900 oryndyq 8 mektep salynady. Aıta keteıik, bundaı mektepterdiń Qazaqstan men TMD elderinde analogtary joq. Osy biregeı jobany «Kazgorproekt» qyzmetkerleri ázirledi.
Sonymen qatar, qoldanystaǵy mektepterge 13 qosymsha qurylys salynady, 150 oryndyq balabaqsha salý josparlanǵan, jeke ınvestorlardyń qarajaty esebinen 2 jeke menshik mektep salynady. Aıta keteıik, áleýmettik nysandardyń negizgi bóligi qosylǵan aýmaqtarda salynýda.
Naýryzbaı aýdanynda jyldyń sońyna deıin paıdalanýǵa beriledi: 2 balabaqsha, árqaısysy 120 oryndyq. Aýdan turǵyndarynyń ótinishi boıynsha № 186 mektepke 600 oryndyq qosymsha qurylys salynýda. 4500 oryndyq 3 mekteptiń qurylysy bastaldy.
Jetisý aýdanynda úsh mektepke qosymsha qurylys, balabaqsha, 2 emhana (200 jáne 240 adamdy qabyldaı alady), dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni josparlanǵan.
Túrksib aýdanynda qazirgi 1500 oryndyq jalpy bilim beretin mektep (jeke ınvestısııalar), 590 oryndyq jeke menshik bilim beretin mektep (jeke ınvestısııalar), 300 oryndyq №170 mektepke qosymsha qurylystar júrgizilýde.
Josparlanǵan qurylystar qatarynda 2 balabaqsha (bıýdjet jáne jeke ınvestısııalar esebinen), emhana (kúnine 500-deı adamdy qabyldaı alady), otbasylyq-dárigerlik ambýlatorııa, «Jas Qanat» shaǵyn aýdanyndaǵy dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni, transformatorlyq qosalqy stansa bar.
Medeý aýdanynda 100 oryndyq mýzykalyq ortalyq salyndy (jeke ınvestısııalar). Qazirgi kezde sporttyq-medısınalyq ortalyq (jeke ınvestısııalar), balalardy damytý ortalyǵy bar ámbebap mektep (jeke ınvestısııalar) salynýda. Al jeke mektep pen «N. Nazarbaevtyń bilim qory» keńsesi qurylysy josparlanýda.
Alataý aýdanynda 5 mekteptiń qurylysy júrip jatyr (jalpy syıymdylyǵy 7800 oryn). Aýrýhana men medısınalyq ortalyqtyń qurylysy josparlanǵan. Qalanyń ortalyǵyn rekonstrýksııalaýda (Almaly aýdany) Ýrbanıstıka basqarmasy aýdan ákimdikterimen birlesip, dızaın-kodty engizýge daıyndyq aıasynda Almaty qalasynyń ortalyǵyna qaıtalanbas kelbetin qaıtarý boıynsha jospar júzege asýda. Almaly aýdanynda rekonstrýksııa jumystary júrip jatyr. 29 ǵımarat jóndelip, 17 úıde jóndeý jumystary júrgizilýde, 26 ǵımaratta jóndeý jumystary jaqyn arada bastalady. Jyldyń sońyna deıin qalanyń osy eski aýdanynda 72 úı qalpyna keltiriledi.
Kólik ınfraqurylymyna sáıkes Buqtyrma kóshesimen Qulja traktisiniń, Rysqulov dańǵyly men Emsov kóshesiniń, Seıfýllın dańǵyly men Jansúgirov kóshesiniń qıylystarynda jol aıryǵynyń qurylysy júrip jatyr. Abaı dańǵyly men Saın kóshesin tesý jalǵasýda; jol qurylysyna JSQ ázirlenýde (uzyndyǵy 150 km). Qosylǵan aýmaqtarda 44 jol salynyp, 75 kóshe (67,4 km) jóndelýde.
COVID aldyn alý boıynsha, karantın kezinde Basqarma qala ákimdigimen birlesip, Covid 19 boıynsha 1440 bılbordtyń 1040-na áleýmettik jarnama ornalastyryldy.
Qosymsha shaǵyn tıpti 155 bılbordqa áleýmettik jarnama ornalastyryldy. Jarnama ornalastyrýǵa bıýdjetten aqsha jumsalmady. Sonymen qatar, Basqarma jeke kompanııamen birge Panfılov jáne Tóle bı kósheleriniń qıylysyndaǵy tarıhı ǵımarattyń ústinde jaryq áleýmettik jarnamany ázirlep, ornalastyrdy. Qazirgi kezde biz jaryq jarnama úshin jańa oryn tańdaýdamyz. Basqarma men bıznesmender «Stop-Kovıd» arnalǵan jaryq áleýmettik jarnamasyn jasaýǵa konkýrs jarııalady.
Sonymen birge, Basqarma óz jumysyn bir kúnge toqtatqan joq – azamattarǵa onlaın keńes berildi. Basqarmanyń saıtynda jáne áleýmettik paraqshalarynda basqarma kórsetetin memlekettik qyzmetter týraly barlyq qajetti aqparat ornalastyrylǵan. Jaqyn arada biz saqtyq sharalaryn saqtaı otyryp, almatylyqtarǵa beınebaılanys arqyly keńes berýdi josparlap otyrmyz.
Bul týraly biz áleýmettik jelilerde jáne resmı saıtta habarlaımyz.
Seısmokartalarǵa sáıkes qala turǵyndarynda qalanyń seısmıkalyq qaýipti aımaqtarynda qurylys salý kóptegen suraqtar týǵyzady. Qazir Basqarmanyń saıtynda tektonıkalyq aqaýlardyń 2D kartasy ornalasqan. (https://2d.uaig.kz/). Budan basqa, Basqarma qala aýmaǵynyń seısmıkalyq yqshamdalýyn eskere otyryp, Almaty qurylysy boıynsha normatıvtik tehnıkalyq qujatty ázirleýge konkýrs ótkizdi. Daıyn normatıvtik tehnıkalyq qujat resmı saıtynda ornalastyrylady.
Sý qorǵaý beldeýleri boıynsha qazirgi ýaqytta Basqarma ákimdik ókilderimen, aktıvıstermen jáne ekologtarmen birlesip, 2009 jylǵy 10 shildedegi QR Sý kodeksiniń redaksııasyna qaıta oralý múmkindigi týraly máseleni pysyqtaýda. Sebebi bul redaksııada sý qorǵaý beldeýi 20 metrdi quraıdy. Bul 8 myńǵa jýyq almatylyqtarǵa óz úılerin zańdastyrýǵa múmkindik beredi. Sonymen, olardyń jyljymaıtyn múlki zańdy ekonomıkalyq aınalymǵa túsedi.
Mysaly, Túrksib aýdanynda Qaırat pen Nurshashqan yqsham aýdandarynda 19 úı ıesine ózenderdiń sý qorǵaý beldeýlerinde ýchaskelerdiń ornalasý sebepteri boıynsha ýaqytsha qysqa merzimdi jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵynan bas tartyldy. Naýryzbaı aýdanynda osy sebeppen 30 jer ýchaskesin tirkeý múmkin emes. Qalanyń joǵarǵy bóliginde «jel tarmaqtary» áser etetin kóp páterli turǵyn úı keshenderiniń qurylysyna keletin bolsaq, bul másele de muqııat pysyqtalýda. Sondaı-aq, mamandar sý tasqyny nemese sel tasqyny máselesin zertteıdi, bul ózenderdiń arnalarynan 30 metrden az ornalasqan turǵyn úılerge qaýip tóndirýi múmkin.
Almatyda dızaın-kodty engizýde pandemııaǵa baılanysty Basqarma Almatynyń Dızaın-kodyn engizý boıynsha qoǵamdyq talqylaýlardy toqtatty. Aldaǵy ýaqytta onlaın rejıminde talqylaýdy jalǵastyrýdy josparlap otyrmyz. Basqarma mamandary almatylyqtarmen únemi baılanysta. Mysaly, jaz kezinde Mámetova kóshesindegi №47 úıdiń turǵyndary áleýmettik jelilerde ózderiniń balkondarynan áınekti alyp tastaıtyny týraly narazylyq bildirdi. Basqarmanyń sáýletshisi men Almaly aýdany ákimdiginiń qyzmetkerleri turǵyndarmen kezdesip, balkondardy ashý týraly máseleniń qajeti joq ekenin túsindirdi. Al aǵymdaǵy jóndeý barysynda tek qasbettiń shirigen bólikteri ǵana aýystyrylyp, boıalatyn bolady. Aıta keteıik, úı turǵyndary Almatyda dızaın-kodty engizý ıdeıasyn qoldady.
Sonymen qatar, basqarmanyń saıtyna «Almaty qalasyn jaqsartaıyq» degen saýalnama ornalastyrdyq. Saıtta qala turǵyndary qalamyzdyń kelbetin ózgertý boıynsha usynystaryn qaldyra alady.
