Tarıhı belgi bıiktigi bir metrdeı tórt buryshty sementke ornatylǵan. Tarbaǵataı memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń ekologııalyq aǵartý mamany Ásem Kóbenovanyń aıtqan derekterine súıensek, mórde «GÝGSK NKVD SSSR 1938» degen jazý bar. Tarqatyp aıtsaq, «glavnoe ýpravlenıe geodezıcheskoı semkı ı kartografıı». Iаǵnı 1938 jyldary ishki ister halyq komıssarıatynyń quramyna kirgen geodezııalyq túsirilim men kartografııanyń basqarmasy uıymynyń belgisi. Demek, osy tustardy kartaǵa túsirgen soń belgi qoıǵan.
Al ataýynyń ózi úreıińdi ushyratyn NKVD 1934-1943 jyldary KSRO-nyń qylmysqa qarsy kúres jáne qoǵamdyq tártipti saqtaý jónindegi, sondaı-aq memlekettik qaýipsizdikti qamtamasyz etý boıynsha basqarý organy bolǵan.
Sol ýaqyttaǵy geodezııalyq túsirilim men kartografııa basqarmasynyń eń mańyzdy jetistikteriniń biri – 1937 jyly álemdegi úlken keńes atlasynyń birinshi tomynyń basylyp shyqqany edi. Kartada HH ǵasyrdyń basyndaǵy jerdiń topografııalyq zerttelý deńgeıin kórsetip, álemniń fızıkalyq, ekonomıkalyq jáne saıası geografııasyn qamtyǵan.
Taǵy bir ereksheligi, atlastyń analogtary bolmapty. Basylym osy jumys úshin Parıjdegi Halyqaralyq kórmede bas júldeni jeńip alǵan. Bul Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa deıingi KSRO-nyń eń iri jáne ǵylymı kartografııalyq jumysy edi. Araǵa úsh jyl salyp, 1940 jyly atlastyń ekinshi tomy jaryqqa shyqqan. Ol kartada KSRO-nyń jekelegen respýblıkalaryna, aýmaqtary men oblystaryna jalpy geografııalyq sholý jasalǵan. Sonymen qatar Azamattyq soǵys tarıhy da atlasqa kirgen. Keıin jer-jerdi aýdandastyrý úshin paıdalanylatyn saıası-ákimshilik, fızıka-geografııalyq jáne ekonomıkalyq kartalardyń 52 túri shyǵarylǵan eken.
Taý-tasy tarıhqa toly Tarbaǵataı taýlarynyń aıtylmaǵan, qaǵaz betine túspegen qundy derekteri kóp sııaqty. Kishkentaı mórdiń ózin zertteımin degen tarıhshylarǵa úlken taqyryp pa deımiz.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Úrjar aýdany
