Tynyshtyq! Myń táýbe! Alaǵaı da bulaǵaı alashapqyn, bodandyq bulty júzin tumshalaǵanda bolashaqtyń janartaýy bolyp atylyp, Alataý syndy bolmystandyq. Umsyna-umsyna tóbemiz kók tiredi – bıikpiz. Sol bıikti súıenerimiz etip, ámse mańdaı tusymyzǵa qadap ǵumyr keshsek – baq-táleıimiz! Al taý men taýdy súıgen, qadirlegen, áspettegen qazaqtyń táýelsizdigi sol – tynyshtyǵy. Ol – qazaqtyń muraty; úmit, arman, qýaty; ańqasy kepse saryǵyn basar sýaty. Áste asyryp aıtpadyq, asylyq lepes etpedik. Sózimizdiń dálelin eptep dáıekti sózge buryp kórelik. Kezinde Elbasymyz Nursultan Nazarbaev: «Tuǵyrymyz – tynyshtyq, tiregimiz – turaqtylyq, tilegimiz – tatýlyq» dep parasatty paıym jasaǵan bolatyn.
Osyndaǵy «Tuǵyrymyz – tynyshtyq» degen sóz el degende, jer degende ebil-sebili shyǵyp, eńirep týatyn erdiń ǵana emes, ámánda eldiń de tilegi-tuǵyn. Al sol el tilegin oryndaý – taǵy erdiń erligi ekeni aıtqysyz aqıqat. Muny nege aıtamyz? Sebebi, bostandyqpen qosa bir uly sheshimniń qudiretimen táýelsiz báıterek táýelsiz topyraqqa táýelsiz tamyr jaıdy. О́rkendep ósti. Bylaı aıtsaq túsinikti bolar, sol baılam Semeı bolyp ańyraǵan eldiń jasyn qurǵatty, qaıǵysyn ortalatty.
Iá, bul Semeı ıadrolyq synaq polıgonyn jabý týraly sheshim. Sosyn da áspettep aıtqymyz keledi, ardaqtap aıtqymyz keledi. О́ıtpeı kórińiz: sol tusta 2025 synaqtyń qaq ortasynda qasiret teńizine batyp-shyǵyp qazaq júrdi. Sonyń nátıjesinde jeti atadan beri qyz alyspaıtyn tektiligimen qany taza saqtalǵan qazaq aýrý-syrqaýǵa, kemtar-kembaǵaldyqqa dýshar boldy. О́ıtkeni, atomdyq ıadrolyq jarylystar búkil bir aımaqtyń qorshaǵan ortasy men tabıǵı gendik qoryna, adamdardyń genine áser etetin edi. Ári muny sol tustyń eńbektegen sábıinen eńkeıgen kárisine deıin bildi, biraq qylar laj joq-ty.
Osy rette reti kelgende az-kem aqparat aıta ketelik. Reseıdiń resmı málimetteri boıynsha, atyshýly Semeı polıgonynda 500-ge jýyq atom, sýtegi bombalary synalyp, olardyń sany barlyq synaqtardyń 25 paıyzyn quraǵan. Al qýattylyǵy jaǵynan Hırosıma men Nagasakıdegi jarylystardan 40 myń ese asyp túsipti. Ol ol ma, sol kezdegi belgili oqymystylar men saıasattanýshylardyń, qoǵam qaıratkerleri men ǵalymdardyń pikirleri boıynsha ol ýaqyttaǵy Semeıdegi ekologııalyq jaǵdaı kúrdeli núktesine, eń joǵary deńgeıine jetipti.
Mine, osyndaı qıly-qıly qıyn-qystaý, tarǵalań-tarǵyl kún keshse de, qazaq halqy erteńine degen úmitin joǵaltpady. Aýyrlyǵy myń batpan qaıǵy-qasirettiń qaıyryn kútti. Odan taǵy kem-qor bolmady. Táýelsizdiktiń altyn araıly tańy atty. El eńsesi tiktelip, irgesi bútindelgesin arqasyna batqan zilmaýyr qaıǵynyń bulty seıildi. Táýelsiz memleketimiz erikti túrde álemdegi tórtinshi orynda turǵan ıadrolyq arsenaldan bas tartyp, kólemi jaǵynan ekinshi orynda turǵan Semeı ıadro-lyq polıgonyn japty. Bul jalǵyz Qazaq eli úshin ǵana emes, álem elderi úshin de bórkin aspanǵa atyp qýanatyn súıinshili, aqjoltaı habar boldy.
Mundaıda ıadrolyq qarýdan bas tartýdy uly sheshim demeı kórińiz, búginde saýyty syqyrlap, ıadrolyq qarýy úreı ishinde kúnnen-kúnge shytynap-shytyrlaǵan eldiń báriniń utqany – soǵys, utylǵany – tynyshtyq. Al quıqa-quıqańdy shymyrlatar quqaı-qýaty jaǵynan tórtinshi orynda turǵan ıadrolyq arsenaldan bas tartqan Qazaqstannyń utqany – tynyshtyq!
Budan bólek, Qazaqstan ıadrolyq qarýdan bas tartý arqyly álem sahnasyndaǵy óz bedelin bıiktetti. Sodan bastap beıbitshilikke úndeıtin uly jıyndardyń, dúbirli konferensııalardyń birde-biri Qazaqstan tarapynyń qatysýynsyz ótken emes. Bul az deseńiz, Elbasymyzdyń «Álem. HHI ǵasyr» manıfesi jaıly da kóp dúnıe aıtýǵa bolady. Sala mamanda-rynyń aıtýynsha, Qazaqstannyń ıadrolyq qarý tóńiregindegi bul málimdemesi ıadrolyq qarýdy áli kúnge saqtap otyrǵan elderge oı salyp, odan bas tartýǵa úndeıdi.
Kórdińiz be, munyń barlyǵy eshkimniń de tynyshtyq atty altyn qazyqtan uzamaǵany durys ekenin uǵyndyra túsedi. Muny qazaq taǵy «At aınalyp qazyǵyn tabady» dep túıedi. Osylaısha, biz táýelsizdik atty mańdaıǵa basqan baǵymyzdyń berekesin, tııanaǵyn tynyshtyǵymyzben bekittik. Ári tynyshtyq atty «resýrsty» táýelsiz qazaq elindeı laıyqty paıdalana alǵan eshbir el joq-aý, sirá?! Laıym, osy qazynamyzdan Haqtyń ózi aıyrmaǵaı!
