Altynshy sessııanyń jospary bekitildi

Halyqaralyq zańdar ratıfıkasııalandy

Jıyn barysynda «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń keıbir zań­namalyq aktilerine adamdardy Qazaqstan Respýblıkasynyń she­ginen tys jerge shyǵaryp jiberý ke­zinde ustaý merzimderin retteý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy.

Zań jobasyn qabyldaý adam quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy ulttyq zańnamaǵa halyqaralyq stan­darttardy engizýge múm­kindik beredi. Sondaı-aq Kons­tı­týsııalyq Keńestiń adamdardy (sheteldikter men azamattyǵy joq adamdardy) elimizden tysqary jerlerge shyǵaryp jiberý ke­zin­de ustap alý merzimderin qo­symsha zańnamalyq retteý týra­ly usynystaryn oryndaý, olar­dy ustap alý jáne keıinnen ish­ki ister organdarynyń arnaý­ly me­kemelerine ornalastyrý tártibin reglamentteýdi qaras­tyrady.

Zań jobasyna qatysty depýtat Vasılıı Oleınık baıandama jasap, birqatar máselege toqtaldy. Onyń aıtýynsha, búginde 1,3 myń­nan astam sheteldik azamat jazasyn ótep jatyr jáne pro­basııalyq baqylaýǵa alynǵan.

«Ishki ister mınıstrliginiń má­li­metine súıensek, keıingi  eki jyl men bıylǵy segiz aıda Qazaq­stan zańnamasy talaptaryn oryndamaǵany úshin el aýma­ǵynan 25,5 myń sheteldik shyǵa­ryldy. Onyń ishinde eki myńǵa jýyǵy sot aktisin oryndamaǵan. Olardyń arasynda ákimshilik ári qylmystyq quqyq buzýshylyq jasaǵandar bar. Mınıstrlik aqparatyna qaraǵanda, atalǵan merzimde Qazaqstanǵa keletin she­teldikter tarapynan 220 myńnan astam ákimshilik quqyq buzýshylyq pen 4 myńǵa jýyq qylmys jasaldy», dedi V.Oleınık.

Osy mindetterdi iske asyrý aza­mattar­dyń, sondaı-aq sheteldikter men azamattyǵy joq adamdardyń bostandyǵyna jáne jeke basyna qol suǵylmaýshylyǵyna qu­qyqtardy qorǵaý salasyndaǵy ulttyq zańnamany odan ári je­tildirýdi qamtamasyz etedi.

Sondaı-aq depýtattar birqatar ratıfıkasııalyq zań jobalaryn maquldady. Atap aıtqanda, Qazaqstan men Lıýksembýrg ara­syn­daǵy tabys pen kapıtalǵa salynatyn salyqtarǵa qatysty qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý jáne salyq salýdan jaltarýǵa jol bermeý týraly konvensııaǵa tolyqtyrý engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly zań jobasy maquldandy.

Bul hattamany ratıfıkasııalaý ınvestısııalar úshin qolaıly jaǵdaı jasaýǵa, ekonomıkalyq yn­tymaqtastyqty nyǵaıtýǵa já­ne salyq salý máseleleri boıynsha aqparat almasý arqyly eki mem­lekettiń salyq qyzmetiniń ynty­maqtastyǵyn keńeıtýge múmkindik beredi.

«Qoldanystaǵy konvensııaǵa tolyqtyrý engizý memleket ıe­li­­gine baılanysty tóle­ne­tin dı­vı­­dendterdi salyq salýdan bosa­typ, el bıýdjetiniń múddecin qor­ǵaý qajet­tiliginen týyndady», dedi Qarjy mınıstri Erulan Ja­maýbaev.

Vedomstvo basshysynyń sózi­ne qa­ra­ǵanda, elimizde Lıýksem­býrg­tiń qatysýymen  27 zańdy tul­ǵa, fılıaldar men ókildikter qyz­met etedi. Bul mekemeler 2019 jyly 37 mlrd teńge salyq tólegen.

Hattamada tabys kózi sanalatyn mem­lekette dıvıdendterdi, eger mundaı dıvı­dendterdiń naq­ty ıesi Úkimet nemese ortalyq ne­mese jergilikti bılik organy, Ortalyq (Ulttyq) bank nemese Úkimetke tolyǵymen tıesili kez kel­gen basqa mekeme bolsa, salyq salýdan bosatý kózdeledi.

Sonymen qatar ShYU-ǵa mú­she memleketter arasyndaǵy bir­les­ken áskerı oqý-jattyǵýlar ótkizý týraly kelisimge tolyqtyrýlar engizý týraly hattamany ratıfı­kasııalaýǵa qatysty zań jobasy maquldandy.

Hattamaǵa sáıkes, Shanhaı yn­tymaq­tastyq uıymyna múshe memleketter ara­syndaǵy birlesken áskerı oqý-jattyǵýlar ótkizý týraly kelisimge uıym quramyndaǵy kez kelgen memlekettiń qatysýyna qarsy kelmeıdi.

«Hattamanyń maqsaty – uıym aıasynda áskerı oqý-jattyǵýlardy ótkizý úshin quqyqtyq negiz bolatyn kelisimge uıymǵa engen kez kelgen memlekettiń qosylýyn qatamasyz etý. 2017 jylǵy maýsymda elordada ShYU sammıtinde uıymnyń óńirlik ári halyqaralyq arenada rólin aıtarlyqtaı nyǵaıtqan ShYU-ǵa Úndistan men Pákistanniń qosylýy týraly tarıhı sheshim qabyldandy. Osyǵan baılanysty kelisimge tolyqtyrý engizý qajettigi týyndady», dedi Qorǵanys mınıstriniń orynbasary Tımýr Dándibaev.

Is-sharalar jospary bekitildi

Budan bólek, jalpy otyrys­ta palata «Notarıat týraly» zań jobasyn jumysqa aldy. Osy­nyń qatarynda EAEO-ǵa mú­she mem­leketterdiń eńbek­shil­e­rin zeınet­aqymen qamsyz­dan­dy­rý jáne Keden odaǵyna múshe mem­le­ket­terdiń keden qyz­met­teri­niń Birik­ken alqasy týraly shart­qa ózgeris­ter engizý týraly qujat­tardy ratı­fı­kasııalaýǵa qatysty zań jobalary bar.

Sonymen qatar búgingi jalpy otyrysta depýtattar altynshy sessııaǵa arnal­ǵan negizgi par­la­menttik is-sharalar jospar­yn bekitti. Májilis Tóraǵasy Nur­­lan Nyǵ­matýlın atap ót­ken­deı, aǵymdaǵy sessııa jumysy aý­qym­dy bolady dep kútilip otyr.

Komıtetterdiń keńeıtilgen ta­qy­­ryptyq otyrystarynda, dóń­ge­lek ústelderinde qoǵamnyń ózekti máseleleri qaralady. Olar­­­­dyń qatarynda ekologııa, agro­­­ónerkásiptik keshen, ǵy­lym, halyq­­qa qyzmet kórsetýdi je­til­dirý jáne basqa da máseleler bar.

Osy máselege baılanys­ty baıan­­dama jasaǵan Májilis Tór­aǵa­synyń orynbasary Gúlmıra Isımbaeva aldaǵy jumys jos­pary týraly jan-jaqty baıandap berdi. Onyń aıtýynsha, jos­par birneshe bólimnen turady. Má­selen, bıylǵy qarashada «Qa­zaq­­­stan Respýblıkasy Prezı­den­ti­niń 2020 jylǵy 1 qyr­kúıek­tegi Jol­daýy aıasynda aza­mat­tar­ǵa zań kómegin kórsetý salasyn jetil­dirý» taqyrybynda par­la­menttik tyńdaý ótkizý jos­par­lanyp otyr.

Sondaı-aq eldegi sanıtarlyq-epıde­mııalyq jaǵdaıdy eskere otyryp, komıtetterdiń kósh­peli otyrystaryn mem­­le­kettik organdardyń, úkimettik emes uıymdardyń, bıznes qury­lym­dardyń qatysýymen beınekonferensııa formatynda keńeıtilgen taqyryptyq otyrystarǵa aýystyrý usynylady.

«Ekologııa komıteti beıindi mınıstrlik pen birneshe oblys­tardy tartyp, Ekologııalyq kodeksti talqylaý boıynsha otyrys ótkizý josparlanǵan. Bul otyrys Memleket basshysynyń jyl sońyna deıin Ekologııalyq kodeksti qabyldaýǵa qatysty tap­syr­masy aıasynda ózekti sıpat alyp otyr. Agrarlyq máseleler komı­teti mınıstrlikterdiń, Alma­ty jáne Jambyl oblystary ma­mandarynyń qatysýymen, áleý­mettik máni bar azyq-túlik taýar­larymen halyqtyń ózin ózi qam­tamasyz etýi maqsatynda aýyl sharýashylyǵy kooperasııasyn damytý máselelerin qaraýdy usyn­dy. Osylaısha oblystardyń prob­le­malary talqylanyp, óńirler­men baılanys saqtalady», dedi G.Isımbaeva.

Májilis Tóraǵasy depýtat­tar­dyń jumy­sy aýqymdy ekenine nazar aýdaryp, eń aldymen Memleket bas­shysy Joldaýyndaǵy mindet­terdi zańnamalyq turǵyda júzege asy­rýǵa baǵyttalatynyna toq­taldy.

«Eldegi qalyptasqan jaǵ­daı­ǵa qara­mastan biz osy sessııa­da ádettegideı kóptegen is-shara jos­parlap otyrmyz. Onyń ishinde, «Úkimet saǵattary», parla­ment­tik tyńdaýlar, ártúrli kezde­sýler jáne otyrystar da bar. Olar­dyń barlyǵynda eń al­dy­men, ekonomıkalyq-áleýmet­tik mańyz­dy máseleler talqy­lana­dy. Árıne, is-sharalardy uıym­das­tyrý, ótkizý forma­tyndaǵy ózge­ris­­ter jumys sapasyna esh­qan­daı áser etpeıdi. Ol jaǵynan ótken ses­­sııadan da tájirıbemiz bar», dedi Spıker.

Nurlan Nyǵmatýlın sonymen birge depýtattar jumysynyń ashyq­tyǵyna jáne barlyq aqpa­rattyq múmkindikterdi paıdalaný qajettigine basa nazar aýdardy.

Bilimge bólingen qarjy tıimsiz jumsalǵan

Otyrys sońynda Májilis depýtatta­ry memlekettik organdar basshylaryna de­pýtattyq saýaldar joldady. Atap aıtsaq, «Aq jol» fraksııasy shaǵyn jáne orta bız­nesti qoldaýdyń qajettigine nazar aýdardy. 

Úkimet basshysy Asqar Ma­mın­niń atyna depýtattyq saýal jol­daǵan depýtat Azat Perýashev memlekettik múddeni qoldaýǵa qatysty usynys jasap, shaǵyn já­ne orta bıznesti qoldaýǵa arnalǵan ońtaıly qadamdardy iske asyrýdy surady.

Májilis depýtaty Magerram Mager­ramov áleýmettik qyzmet­ker­ler eńbekaqysyn kóterýdi usyn­dy. Onyń aıtýynsha, Úkimet halyqqa qyzmet kórsetý ortalyq­tary jumysyna kóbirek kóńil bólý kerek.

«Tómen eńbekaqy men áleý­mettik yntalandyrýdyń bolmaýy jas mamandardy qyzyq­tyr­maıdy. Bul óz kezeginde kadr tap­shylyǵy problemasyna ákeledi. Mekemelerdiń áleýmettik ári medı­sınalyq qyzmetkerleri eńbek­aqyny kóteretin kezde umyt qalady», dedi M.Magerramov.

Jalpy otyrysta depýtattar bilim salasyndaǵy olqylyqtarǵa shúılikti. Máselen, depýtat Irı­na Smırnova qazaqstandyq oqý­shy­lardyń qashyqtan oqytylýyna nara­zylyq bildirdi. Onyń aıtýyn­sha, Germanııa, Fransııa, Uly­brıtanııa, Reseı, Qytaıda pande­mııaǵa qaramastan balalar mektepke baryp júr.

«Osyǵan baılanysty sanı­tar­lyq normalardy saqtaı otyryp, tásilderdi túbegeıli ózgertýdi jáne bilim berýdi qashyqtan ádet­tegi rejimge aýystyrýdy talap etemiz. Bilim jáne ǵylym mınıstr­ligi árbir balanyń bilim alýyna teń qoljetimdilikti qamtamasyz etýi, árbir oqý ornyna memlekettik standartty saqtaýǵa erkindik berýi, Densaýlyq saqtaý mınıstrligi DDU usynymdaryn oryndaýy tıis», dedi depýtat I.Smırnova.

Al Májilis depýtaty Jámı­la Nurmanbetova mektep oqý­shy­larynyń jańa oqý jylynda qashyqtan bilim alýy sapasyz uıymdastyrylǵany úshin sheneý­nikterdi jaýapkershilikke tartýdy surady.

«Toǵyz jyl ishinde bilim sala­syndaǵy is-sharalarǵa 72 mıllıardtan astam teńge bólindi. So­nyń tek 30 mıllıard teńgesi e-learning elektrondy oqytý júıe­sin engizýge jumsaldy. Ony tıimsiz dep sanaýǵa bolady», dedi J.Nurmanbetova.

Depýtat jaýapty mınıstr­lik­terdiń qazaqstandyq jeti ınternet-platforma qashyqtan oqytýǵa jáne olardy halyqaralyq almastyrýǵa tolyǵymen da­ıyn dep aıtqanyna qaramastan, is jú­zinde mektep oqýshylaryna qashyq­tan oqý qıynǵa soǵyp jatqanyn jetkizdi.

«Buqaralyq aqparat qural­daryn­daǵy jáne áleýmettik jeliler­degi ata-analardyń shaǵym­dary men pikirleri mınıstr­lik­terdiń qamdanbaǵanyn dáleldeıdi. Internet shalǵaıdaǵy aýyldyq já­ne qalalyq mektepterde qol­jetimsiz. Bilim berý prosesi sapasyz uıymdastyrylǵan. Áli kúnge deıin 835 mektepte oqıtyn 555 myńnan astam oqýshy ınternetke kire almaıdy. Al mıllıonnan astamynyń kompıýteri joq», dedi depýtat.

«Aq jol» partııasynyń ókili Dánııa Espaeva kópbalaly otba­sylardyń balalary bir smart­fonǵa talasyp, sabaq oqyp júr­genin, kóptegen eldi mekenge ınternet jetkizilmegenin habarlady.

«Kóptegen eldi mekende keń jolaqty ınternet joq. Máselen, tamyz aıynda Almatydan 24 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan Qaskeleń qalasynda turatyn ata-analary ınternettiń joqtyǵyna shaǵymdandy. Shalǵaı eldi mekender týraly múldem sóz qozǵamaı-aq qoıalyq», dedi D.Espaeva.

Depýtat keltirgen derekterge súıensek, 2016 jyldan beri bilim berý salasyna respýblıkalyq bıýd­jetten shamamen 28 mıllıard teńgege transfertter bólin­gen. Sonyń ishinde 6152 mektep­ke mýltımedııalyq qural-jabdyq­tardy satyp alýǵa – 12 mıl­lıard teńge, 7160 mektepti joǵary jyl­­dam­dyqty ınternetpen qamta­masyz etýge 16,5 mıllıard teńge jumsalǵan.

Sondaı-aq D.Espaeva Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Dúnıe­jú­zilik bankten 67,5 mıllıon teńge qaryz alǵanyna nazar aýdar­dy. Jospar boıynsha qala men aýyl mektepteriniń bilim berý deń­geıin teńestirilýi tıis edi. Iаǵ­nı joba aıasynda 5 myń mek­tep­ti mýltımedııalyq qural-jab­dyq­tar­men qamtamasyz etý kózdelgen-di.

«Alaıda qolda bar málimetke súıensek, osy jobanyń birde-bir baǵyty boıynsha konkýrs jarııalanǵan joq. Al kompıýterler men ınternet quraldaryn satyp alýǵa qatysty tehnıkalyq tapsyrma ázirlenbegen. Soǵan qaramastan, Qazaqstan úsh jyl boıy qaryzdy rezervteý úshin 160 myń dollar komıssııa tólep otyr», dedi depýtat.

Depýtattyń aıtýynsha, Dú­nıe­júzilik bankten alynǵan qarjy ıgerilmese de, shilde aıynda Bi­lim jáne ǵylym mınıstrligi úki­metten qosymsha 74,2 mıl­lıard teńge suraǵan. Osy qarjyǵa mektepterdi onlaın sabaqtarǵa qajetti sıfr­ly tehnologııalar­men qamtamasyz etý jospar­lanǵan.