Memlekettik qyzmettiń jańa úlgisi

Birinshiden, memlekettik bas­qa­rýdaǵy jańa modelge baı­lanysty servıstik memleket tujyrymdamasynyń bastap­qy beınesi kórine bastady. Bul – aýyl ákimderin saılaý, ınfra­qurylymdyq, áleýmettik basta­malarǵa aýdandar men aýyldyq okýrgterdiń bıýdjetinen qarajat bólý úshin qoǵamdyq saraptama júrgizý, halyq bıýdjeti uǵymyn qoldanysqa tereńirek engizý. Sondaı-aq máslıhattardyń qoǵam­daǵy rólin, quzyrettiligin kúsheıtý, ashyqtyǵyn qamtamasyz etý, petısııa ınstıtýtyn zańdy túrde damytý, osy arqyly óńir men ortalyq arasyndaǵy baılanysty jetildirý, ózin-ózi basqarý ınstıtýtynyń beınesin jańǵyrtý, onyń damý jónindegi túbegeıli tujyrymdamasyn ázirleý.

Prezıdent atap ótkendeı, «eger azamattardyń ál-aýqatyn shyn máninde jaqsartqymyz kelse, olar­dyń ózderin osy iske belsendi túrde tartqan jón». Sondyqtan memlekettik basqarýdyń jańa modeli ár azamattyń muń-muq­ta­jyn, halyqtyń únin eskerýge baǵyttalyp otyr. Osy oraıda negizgi ózgerister óńirlerden bas­taý alady. Máselen, Atyraý oblysynda kelesi jyly 22 aýyldyq okrýg ákiminiń merzimi aıaqtalady. Sol sebepten, aýyl ákimderiniń saılaýyn ótkizý mańyzdy bolmaq.

Al servıstik model aza­mat­tarǵa kórsetiletin qyzmetterdiń sapaly ári qoljetimdi bolýyn kózdeıdi. Prezıdent sózimen aıt­qanda, «Adamdar emes, derekter júgirý» kerek. Demek, qaǵaz túrindegi qujattardan bas tartylyp, sıfrlandyrý arqyly suranysqa ıe anyqtamalar jo­ıylady. Jalpy, sıfrlandyrý salasynda oń ózgerister baıqalady. Máselen, Atyraý oblysynda jer­gi­likti atqarýshy organdardyń elek­trondy qyzmet túriniń úlesi 97 paıyzǵa jetti. Munyń ishinde kórsetilgen qyzmet sany – 1 047 094, al elektrondy túrde kórsetilgeni – 1 015 787. Aldaǵy maqsat – ortaq málimetter bazasyn qalyptastyryp, IT salasyn salasyn jetildirý. Sebebi qol­danystaǵy elektrondy qoltań­bany alýǵa, ony qoldanýǵa qa­tysty kóptegen másele týyn­daǵany belgili. Muny pandemııa kezinde anyq baıqadyq. Endi Joldaýda aıtylǵandaı, bıo­metrııa­ny keńinen qoldaný engi­zil­mek. Bul elektrondy qyzmetti alýdy jeńildetýge jol ashady.

Ekinshiden, Joldaýda mem­le­kettik menedjmentti jetildirý máselesine basa nazar aýdaryldy. Basqarý ónerinde adamzat oılap tapqan úsh tásil bar. Bul – júıelik, prosestik, jobalyq.

Birinshisi – júıelik tásil. Pre­zıdent kópten beri túrli jaǵ­daıda týyndap kelgen máse­lelerdi eskerip, júıeli ózgeris­terdi engizýdi usyndy. Onyń ishinde Tótenshe jaǵdaılar mınıstr­ligin, Prezıdentke tikeleı ba­ǵynatyn Strategııalyq jospar­laý jáne  reformalar agent­tigin, Básekelestikti qorǵaý jáne da­mytý agenttigin qurý, basqa­rý júıe­sindegi óz maqsatyn aqta­maǵan jaýapty hatshylar ınstı­tý­tyn joıý, memlekettik apparat pen kvazımemlekettik sektor qyz­metkerlerin qysqartý merzimin je­deldetý sekildi ózekti máseleler bar. Bıyl memlekettik qyzmet­shiler qatary 10%-ǵa, al kelesi jyly taǵy da 15%-ǵa qysqarǵaly otyr. Sóıtip, 2021 jyly bul saladaǵy qyzmetshilerdi 25%-ǵa qys­qartý mindeti oryndalady.

Ekinshisi – prosestik tásil. Basqarý prosesi josparlaý, uıymdastyrý, motıvasııalaý, baqylaý jáne baǵalaý kezeńderinen turatyn bolsa, kem degende eki máselege barynsha nazar aýdarylady. Eń mańyzdysy – josparlaý. «Kúndelikti máselelerdi sheshýge kóp ýaqyt jáne kúsh jumsalady, dedi osy oraıda Prezıdent. Mine, osy máselege oraı arnaıy qurylǵaly otyrǵan Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttigi elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn óristetýge serpin beredi.

Árıne, kez kelgen reforma birinshi kezekte adamdardyń qoldaýyn, yntalandyrý joldaryn tappasa, júıeli iske asýy qıyndaıdy. Máselen, memlekettik apparatty motıvasııalaýǵa negiz bolatyn jańa jalaqy júıesi kelesi jyldyń 1 shildesinen tolyq iske qosylady. Munyń ózi – oń bas­tama. Bıyl Atyraý óńirinde jańa jalaqy júıesi faktorly-baldyq shkala túrindegi pılottyq formatta qoldanysqa engizildi. Atalǵan júıege jergilikti bıýdjetten 6,5 mlrd teńge qaralyp, memlekettik qyzmetshilerdiń jalaqysy 2,5 esege ósti. Qanatqaqty jobany jetildirýge qatysty ázirlenip jatqan birneshe mańyzdy usynys muqııat zerdelenedi.

Úshinshisi – jobalyq tásil. Prezıdenttiń málim etkenindeı, ár memlekettik qyzmetshiniń jumysynda kúndelikti prosess emes, naqty nátıje basym bolýy tıis. Demek, sany jaǵynan bastan asatyn kórsetkishter men ındıkatorlarǵa toly memlekettik baǵdarlamalardy barlyq azamatqa túsinikti, jınaqy ulttyq jobalarmen almastyrý kózdeledi.

Úshinshiden, jańa basqarý modeli, memlekettik menedjmentti jańǵyrtý sekildi konseptýaldy máselelerden bólek, memlekettik qyzmetshilerdiń jol kartasy aıqyndalyp otyr. Ásirese osy kezde kásibı daǵdysy mol, batyl oıly, bastamashyl jańa kadr­lar kerek. Alaıda  joǵary jyl­damdyqqa qoıylǵan kadrlyq jań­ǵyrtý dástúrli qalyptasqan bas­qarý qundylyqtaryn joǵaltýǵa sebep bolmaýy kerek.

Memlekettik qyzmetshilerdiń kásibı, ádeptilik talaptary tómen­demegeni jón. Osy oraıda oblystyq ardagerler keńesi janynan qurylǵan tálimgerler keńesine úlken úmit artyp otyrmyz. Qazir bul keńes óz jumysyn bastady. Budan bólek, Ádep jónindegi keńes pen ýákilder, kadrlyq komıssııalar jumysyn jańa formatqa kóshirdi. Munyń nátıjesinde tómengi laýazymnan basshylyq laýazymǵa 35 adam (67,3%) taǵaıyndaldy. Osy jyly taǵaıyndalǵan memlekettik qyzmet­shi­lerge 77 tálimger bekitildi. Kadrlardyń sapalyq quramy boıynsha 2 668 (91,8%) memlekettik qyzmetshiniń joǵary bilimi bar. Al bıylǵy alty aıda 224 memlekettik qyzmetshi tártiptik jaýapkershilikke tarty­lyp, byltyrǵy kezeńmen 19,7%-ǵa tó­mendep otyr. Osynyń ózinen memle­kettik qyzmet salasyndaǵy reformanyń, memlekettik qyz­met­shilerdiń mindetin jaýapker­shi­likpen atqarýǵa umtylysynyń bastapqy nátıjesi kórine bastady. 

Salaýat MÚKSIMOV,

Memlekettik qyzmet isteri agenttigi Atyraý oblysy boıynsha departamentiniń basshysy