Otodýs akýlasynyń tisi

Tabıǵat mý­zeıine bıylǵy jyldyń basynda ejelgi Tetıs teńiziniń túbi bolǵan Mań­ǵystaý oblysynyń aýma­ǵynan tabylǵan Mezazoı dáýirine tıesili megalodonnyń tikeleı atasy – Otodus akýlasynyń tisi ákelingen bolatyn. Tabıǵat mýzeıiniń meńgerýshisi (PhD) Gúljan Nazymbetova Otodýs akýlasy 60-45 mln jyl buryn paleosen-eosen kezinde muhıttarda ústemdik qur­ǵandyǵyn aıtady. Akýla 9-10 metr­ge deıin ósip, salmaǵy 900-1800 kıloǵa jet­ken. О́tkir tisteriniń uzyndyǵy 10 santımetrge deıin jetken alyp teńiz janýary negizinen kıtterdi jemtik etken.

«Tetıs muhıty 250–265 mln jyl buryn ejelgi Gondvana men Laýrazııa qurlyqtary arasynda ornalasqan. Mıllıondaǵan jyldar buryn qazirgi Qazaqstan jáne Eýrazııanyń basym bóligi alyp muhıt­tyń túbinde bolǵany belgili. Gımalaıdan Alpige deıin Tetıs sý massıvi alyp jatty. Ýaqyt óte kele Tetıs muhıty tar­tyldy. Nátıjesinde Qara teńiz – Paleo-Tetıs muhıtynyń qaldyq­tary, al Kaspıı men Aral – onyń alasa jerlerde ornalasqan qaldyq­tary sanalady. Búginde Mań­ǵys­taý oblysynyń aýmaǵynda ejel­­gi dá­ýirdiń ǵajaıyp oljalary saq­talǵan. О́ńirden tabylǵan ammo­nıtter, omyrtqalardyń qaldyqtary jáne tisteri, aıaqtary qor­larda saqtalyp, mýzeı zaldaryna qoıylǵan. Bir kezderi mun­daǵy tolqyny qatty Tetıs muhı­ty Qara, Azov, Kaspıı jáne Aral teńizderine bólindi. Tetıs muhı­tynyń túbi kúni búginge deıin ǵa­jaıyp­tarymen tań­ǵaldyryp ke­ledi», deıdi Gúljan Nazym­beto­va.

Mýzeı zaldarynan marjandar, teńiz kirpileriniń qaldyqtaryn, tasqa aınalǵan belemnıtterdi kórýge bolady. Al paleontologııa bóliminde elimiz aýmaǵyndaǵy paleozoı, mezozoı jáne kaınozoı geologııalyq dáýirine tıesili janýarlar men ósimdikter dúnıesiniń sırek qorlary saqtalǵan.

ALMATY