Jumysty jedel qaıta qurǵan jáne bıliktiń sanıtarlyq talaptaryn qamtamasyz ete alǵan kásiporyndar satylymnyń ósýin saqtap qaldy, al keıbir kásiporyndar óndiris pen kiristiń tómendegenin aıtady. Mysaly, otandyq balmuzdaq naryǵynyń kóshbasshysy "Shın-Laın" kompanııasy osy jyldyń 7 aıynyń qorytyndysy boıynsha aqshalaı kóriniste 19% ósimdi kórsetip otyr.
Bul jalpy qazirgi jaǵdaıda jaman kórsetkish emes, alaıda bul ósim ótken jyldyń uqsas kezeńindegi ósý qarqynymen salystyrǵanda, úshten birine tómen boldy. Zattaı kóriniste ósim 1%, bul 2018 jylǵy maýsymnyń kórsetkishterine jaqyn. 2020 jyly "Shın-Laın" sońǵy jyldardaǵy qabyldanǵan damý strategııasyna sáıkes eksporttyń aqshalaı túrde 38%-ǵa ósýin qamtamasyz etti. Al kompanııanyń túsim qurylymyndaǵy eksport úlesi 12%-dan ósip, 18%-ǵa jetken. Kompanııa sarapshylary qazaqstandyqtardyń tutynýshylyq talǵamynyń ózgergenin aıtýda. Kórsetkishterdiń biri qaptamanyń otbasylyq formatyn tańdaý bolyp tabylady, bul jáıt sońǵy jyldary orta eseppen 70%-ǵa eń joǵary ósimmen rastalady.
Balmuzdaq óndirý jáne tutyný úshin dástúrli kóktemgi-jazǵy maýsym Qazaqstanda satyp alýshylardyń belsendiligine áser etken shekteý sharalary kezeńine sáıkes keldi. Osyǵan baılanysty jekelegen aımaqtarda toqyraý, tipti sala úshin eń belsendi ýaqytta quldyraý baıqaldy, bul týraly ártúrli balmuzdaq óndirýshi kompanııalar birneshe ret málimdedi. Syrtqy jaǵdaılarmen shektelgen maýsymǵa qaramastan, eldiń jekelegen qalalarynda balmuzdaq tutynýdyń ósýi baıqalǵan.
Aqtaýda ósim zattaı kóriniste 10%-dy jáne aqshalaı kóriniste 22%-dy, Taldyqorǵanda 19%-dy jáne 39%-dy, О́skemende tıisinshe 5%-dy jáne 26%-y qurady.
"Shın-Laın" qazaqstandyq balmuzdaqty sheteldik naryqtarǵa eksporttaýdy jalǵastyrdy. Otandyq ónim satylymynyń turaqty ósýin Reseı naryǵy kórsetedi: 45% zattaı jáne 52% aqshalaı; О́zbekstanda 42% jáne 49%; Ázirbaıjanda 23% jáne 30%; Mońǵolııada 26% jáne 13%. Bıylǵy jyly qazaqstandyq balmuzdaqtyń ımporty boıynsha Belarýs dástúrli sút derjavasy kóshbasshy boldy, ol zattaı túrde 200% jáne aqshalaı túrde 160% ósimdi kórsetti.
Bıyl naryqta jańa ónimder usynyldy. Sonymen, "Shın-Laın" tanymal Bahroma serııasyndaǵy "Júzim-injir" jańa jemis lýkýmyn naryqqa shyǵardy. Bul premıým jańalyq talǵampazdarǵa jemis toltyrmasy jáne glazýrmen názik kilegeıli balmuzdaqty usynady. "Lesnaıa belochka", "Korovka", "Smak" klassıkalyq sheshimderdiń súıikti kámpıt serııasy KSRO zamanynan beri belgili lımonadtyń jarqyn dámi bar "Klıýchık Býratıno" jemis muzymen tolyqtyryldy.
"Bıyl Qazaqstanda da, shetelde de kúrdeli qurylymy men shyǵystyq sıpaty bar Bahroma biregeı kilegeıli balmuzdaǵy, plombırler otbasyndaǵy úzdik ókilderdiń biri "Mıshka na polıýse", kompanııanyń "vızıt kartochkasy" – "Bomba", tanymal "Mısha" plombıri, tabıǵı shyryn negizindegi jáne shyndyqqa toly tanymdyq oıynmen tolyqtyrylǵan "Djýsıkı" jemis muzdary suranysqa ıe. Tutynýshylardyń bul brendterdi básekege qabiletti naryqtarda tańdaýy sapaly jáne dámdi "Shın-Laın" balmuzdaǵynyń quny boıynsha baǵalanatynyn jáne onyń turaqty satyp alynatynyn bildiredi", dedi "Shın-Laın" kompanııasy "balmuzdaq" sanatynyń basshysy Dmıtrıı Dokın.
Jalpy, kompanııa balmuzdaq tutynýshylar qalaýynyń ózgeretinin jáne post-karantındik kezeńde ózgerister dınamıkasy saqtalatynyn atap ótti. Trendterdiń ishinde otbasylyq oraý formatyn jáne baǵa-sapa qaǵıdaty negizinde sanaly tańdaýdy barýdy aıtýǵa bolady. Rasıonaldylyq halyqtyń barlyq toptary úshin satyp alý minez-qulqynyń trendine aınaldy: dúkenge barǵanǵa deıin satyp alý josparlanady; balmuzdaq jatatyn ımpýlstik sheshimderdiń joǵary úlesi bar bólshek saýda formattaryna qyzyǵýshylyq tómendeıdi; onlaın satyp alý sany ósýde.
– Rasıonaldy tańdaýǵa saýda jelileri arqyly otbasylyq formatty satyp alýdy da jatqyzýǵa bolady. Bul formattyń kóshbasshysy – 83%-ǵa ósýin kórsetken 800 g. qaptamadaǵy «Mısha» plombıri. Búgingi tańda satyp alýshylar dúkenge barý sanyn azaıtqandyqtan, olar ár túrli ónimderi bar úlken sýpermarketterdi tańdaıdy, sondyqtan otbasylyq formatqa tańdaý kóp - bankiler men paketter úıge yńǵaıly tasymaldanady, al eskımo men rojokqa degen ımpýlsti satyp alý azaıady. Sondyqtan balmuzdaqty satyp alýdyń negizgi orny saýda jelileri bolyp tabylady. Kompanııanyń satylymy kórsetkendeı, iri jeliler arqyly satý ósimi 25%-ǵa artqan, – dep naqtylady "Shın-Laın" kompanııasynyń "balmuzdaq" sanatynyń basshysy D.Dokın.
О́nimdi onyń sapalyq sıpattamalaryna sáıkes tańdaý utymdy. Satyp alýǵa aqsha jumsaýdy sheshken tutynýshy baǵasy men sapasyna, sondaı-aq ıngredıentterdiń paıdalylyǵyna kóp kóńil bóledi. TMD jáne Ortalyq Azııa elderinde taǵamdaǵy maılar men kalorııalardyń tómendeý úrdisi endi ǵana kúsheıe túsýde, degenmen, "Shın-Laın" balmuzdaqtyń tabıǵı komponentterine kóp kóńil bóledi. "Shın-Laın" jańa úrdisterge baılanysty tutynýshyǵa paıdalanylatyn shıkizattyń quramy týraly kóbirek aqparat berýdi, sondaı-aq onlaın saýdany belsendi damytýdy josparlap otyr.
"Rasıonaldylyq balmuzdaq tutynýshysyna burynǵy súıikti ónimderin tańdaǵanda emosıonaldy baılanysty saqtaýǵa kedergi keltirmeıdi. Balmuzdaq árqashan rahatpen assosıasııa bolyp tabylady. Tutynýshy kúshti motıvasııany alǵan kezde, ol osyndaı ónimniń paıdasyna tańdaý jasaıdy. Mundaı mysal retinde Qazaqstandaǵy "Shın-Laın" satylymynyń kórsetkishi "Mıshka na polıýse" kilegeıli tabıǵı plombırin, ol 1956 jylǵy kompanııa qalpyna keltirgen resept boıynsha ázirlenedi, sándi Bahroma – álemniń túkpir-túkpirindegi jemister, dámdeýishter men jańǵaqtardyń kúrdeli úılesimi men zamanaýı shyǵyspen baılanystyralatyn balmuzdaǵyn, kámpıt serııamyzdyń lımonadtyń jarqyn dámi bar "Klıýchık Býratıno" jemis muzyn aıtýǵa bolady", dep túsindirdi Dmıtrıı Dokın.
"Eýromonıtor" sarapshylarynyń málimetinshe, 35% úlesi bar Qazaqstandaǵy balmuzdaq naryǵynyń kóshbasshysy burynǵysynsha "Shın-Laın" kompanııasy bolyp tabylady. Kompanııa Qazaqstanda jáne basqa elderde tutynýshylardy jańa dámdik sheshimdermen jáne ıngredıentterdiń sapasymen qanaǵattandyrý strategııasyn damytýǵa, sondaı-aq tutynýshymen birge ózgerýge daıyn.
Sarapshylardyń aıtýynsha, tutynýshylar daǵdarystan keıingi kezeńde basqasha bolady, olardyń minez-qulqynyń modelderi túzetiledi, jańa ádetter paıda bolady, tanys taýarlarǵa kózqaras ózgeredi.
