01 Qarasha, 2013

Jáýke batyrǵa eskertkish ornatyldy

660 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Arqalyq qalasyna kelgenderdi endi temir jol vokzalynda Jáýke batyr kútip alady. Jaqynda ótken qala kúni merekesinde osynda belgili batyr, qolbasshy, Reseıdiń otarshyldyq saıasatyna qarsy kúresip, eliniń táýelsizdigin ańsap ótken Jáýke Nazarǵululy eskertkishiniń ashylý saltanaty boldy.

Arqalyq qalasyna kelgenderdi endi temir jol vokzalynda Jáýke batyr kútip alady. Jaqynda ótken qala kúni merekesinde osynda belgili batyr, qolbasshy, Reseıdiń otarshyldyq saıasatyna qarsy kúresip, eliniń táýelsizdigin ańsap ótken Jáýke Nazarǵululy eskertkishiniń ashylý saltanaty boldy. Qazirgi Amangeldi aýdanynyń Sarytorǵaı eldi mekeni óńirinde dúnıege kelgen Jáýke Torǵaı dalasynyń aıazy men jeline, ystyǵy men jaýynyna shar bolattaı shymyr bop ósip, erte er jetedi. Qazaqty qunarly jerlerden ysyryp bara jatqan, dalalyqtarǵa óktemdigin kórsetken jymysqy saıasatqa qarsy 1838 jyly Kenesary Qasymovtyń kóterilisine qosylǵanda Jáýke batyr ne bári on alty jastaǵy balań jigit bolatyn. Sol joly Kenesary Aqmola bekinisin basyp alǵanda jas batyr Jáýke erekshe kózge túsedi. Ol Kenesarynyń senimdi sarbazdarynyń birine aınalady. 1842 jyly Iman men Jáýke batyrlardyń tabandylyǵy arqasynda Kenesary Torǵaı boıyna qystap shyǵady. 1844 jyly Reseı patshasynyń áskerlerimen betpe-bet shaıqasta, Ekaterınsk stanısasyna shabýyl kezinde de Jáýkeniń batyrlyǵy kórinedi.

Eskertkishter – tek óner týyndysy ǵana emes, ol búgingi urpaqtyń tarıhı sanasyn qa­lyp­tastyrýǵa qyzmet etetin, patrıottyq sezimge tárbıeleıtin tamasha rýhanı qural. Bir jaqsysy, ózi shaǵyn bolǵanymen Arqalyq qalasy eskertkishten kende emes. Munda Ahmet Baıtursynovtyń, Keıki, Amangeldi batyrlardyń eskertkishi qalalyqtardyń da, qala qonaqtarynyń da rýhyn kóterip turady. Mine, olardyń qataryna Jáýke batyr qosyldy. Osy eskertkishterdiń barlyǵy da músinshi Ábilbek Uzaqovtyń qolynan shyqqan.

Eskertkishtiń ashylý salta­na­tynda qala ákimi Ǵazız Bek­muhamedov Jáýke batyr músinin jasaýǵa demeýshilik kórset­ken kásipker Qıssametdın Sapar­ǵalıevqa rızashylyq bildirip, alǵys hat tapsyrdy. 1994 jyly qazan aıynda Sary­torǵaı aýylynda Jáýke batyr Nazarǵululynyń 175 jyldyq mereıtoıynyń keńinen atap ótilýine de Q.Saparǵalıev belsene atsalysqan edi.

Eskertkishtiń ashylý saltanatynda ardagerler qýana sóz aldy, shashý shashyldy. Tas músindegi Jáýke batyrdyń júzinen jaýyn jeńgen, armanyna qol jetkizgen adamnyń rızalyq keıpi bilinedi. Batyr damýdyń dańǵyl jolyna túsken azat eliniń búginine shúkirlik aıtyp otyrǵandaı. Ýaqyt baılanysy, urpaq sabaqtastyǵy osylaı bolsa kerek-ti.

Názıra JÁRIMBETOVA,

«Egemen Qazaqstan».

ARQALYQ.

Sońǵy jańalyqtar