Ekonomıka • 15 Qyrkúıek, 2020

Azyq-túlik taýarlary baǵasynyń ósýi 6%-dan aspaıdy

15 ret kórsetildi

Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda áleýmettik mańyzy bar taýarlardyń baǵasyn retteý jáne azyq-túlikpen qamtamasyz etý máseleleri qaraldy. Baǵa monıtorıngi jáne den qoıý sharalary boıynsha atqarylyp jatqan jumystar týraly Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Baqyt Sultanov baıandady, dep habarlaıdy Egemen.kz Premer-Mınıstrdiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.

2020 jyldyń basynan bastap áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasy 4,4%-ǵa ósti. Negizgi ósimdi qaraqumyq jarmasy men qant, sábiz ben kartop kórsetti. Basty sebebi — egistik aýmaǵynyń qysqarýy. B. Sultanovtyń aıtýynsha, jyl basynan beri áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń ósim barlyq aımaqtarda baıqalady. Degenmen taýarlardyń kópshiligi boıynsha ishki naryqtaǵy suranys otandyq azyq-túlik taýarlary esebinen qamtyldy.

"Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlardyń bes túrinde baǵanyń tómendeýi baıqalýda. Máselen, qyryqqabaqtyń baǵasy 21,4%-ǵa tómendedi. Jalpy ósim kórsetkishi 2019 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda eki ese tómen. Atalǵan ósimniń 90%-y, ıaǵnı 4,1 paıyzdyq tarmaǵy, elimizde tótenshe jaǵdaı rejımi engizilgen kezeńinde tirkeldi", — dedi mınıstr.

Munyń negizgi sebepteri karantındik sharalarmen baılanysty oryn alǵan azyq-túlikke degen dúrlikpe suranys jáne logıstıka men taýar tasymaldaýdyń ózgergeni, maýsymaralyq kezeńdegi tapshylyq boldy. Sonymen qatar bıylǵy mamyr aıynan bastap baǵa ósimi rettele bastady. Atap aıtqanda, baǵalar mamyrda 0,1%-ǵa ósti, maýsym men shildede óspeı, tamyzda tipti 1%-ǵa tómendedi. Baǵalardy turaqtandyrý úshin Saýda jáne ıntegrasııa, Ulttyq ekonomıka jáne Aýyl sharýashylyǵy mınıstrlikteriniń birlesken buıryǵymen tótenshe jaǵdaı rejımi kezeńinde 9 áleýmettik mańyzy bar taýarlarǵa shekti baǵalar belgilendi. 

Sonymen qatar Mınıstrlik ákimdikterge ishki saýda sýbektileriniń shekti bólshek saýda baǵalarynyń mólsherin saqtaýǵa baqylaý júrgizý boıynsha usynystar jiberdi. Atalǵan usynystardy oryndaý úshin ákimdikter men Mınıstrliktiń aýmaqtyq bólimsheleri turaqty negizde monıtorıng júrgizip, onyń qorytyndysy boıynsha 180 ákimshilik aıyppul salyndy.

"2020 jylǵy 22 naýryzdan bastap tótenshe jaǵdaı rejıminiń áreket etýi kezeńinde 7 taýardy (qaraqumyq, qant, kartop, pııaz (sarymsaq), kúnbaǵys tuqymy, kúnbaǵys maıy, qaraqumyq jarmasy) eksporttaýǵa, sondaı-aq taýarlardy (sábiz, shalqan, qyzylsha, qyryqqabat, bıdaı uny jáne jumsaq bıdaı) aı saıyn shyǵarýdy kvotalaýǵa tyıym salyndy. Budan ózge baǵanyń ósýine jol bermeý maqsatynda osy jyldyń naýryz aıynan qyrkúıek aıyna deıin áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń ımporty men satylýyna qosylǵan qun salyǵynyń mólsherlemesi 12%-dan 8%-ǵa deıin tómendetildi", — dedi B. Sultanov.

Mınıstr atap ótkendeı, jergilikti atqarýshy organdar "aınalym shemasy", forvardtyq satyp alý jáne "turaqtandyrý qorlaryn qalyptastyrý" sııaqty quraldardy paıdalanady.

"Turaqtandyrý qorlarynda 27,7 myń tonna azyq-túlik qalyptasqan jáne 21,6 myń tonna jetkizýge forvardtyq sharttar jasalǵan. Áleýmettik mańyzy bar taýarlardyń baǵasyn ustap turý mindettemesimen “aınalym shemasyna” jergilikti bıýdjetterden 14,2 mlrd teńge bólindi", — dedi B. Sultanov. 

Bul naryqtyq mehanızm qazirdiń ózinde tıimdiligin kórsetip otyr. Almaty qalasy boıynsha basqa óńirlermen salystyrǵanda qomaqty qarajat bólindi. Sonyń nátıjesinde qalada jyl basynan beri áleýmettik mańyzy bar taýarlar baǵasynyń ósýi 2,2%-dy qurady. Bul el boıynsha eń tómen kórsetkish. 

Sonymen qatar Jambyl jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda "aınalym shemasyna" qarajat bólingen joq, onyń nátıjesinde atalǵan óńirlerde áleýmettik mańyzy bar taýarlar baǵasynyń ósýi tıisinshe 6,1% jáne 5,7%-dy qurady. B. Sultanovtyń aıtýynsha, baǵany turaqtandyrýdyń mańyzdy quraldarynyń biri — monopolııaǵa qarsy retteý sharalary. Básekelestikti qorǵaý jáne damytý komıteti ishki naryqqa sóz baılasý mánine turaqty monıtorıng júrgizedi. Osylaısha, osy jyly azyq-túlik, jemis-kókónis pen et ónimderin óndirý jáne satý boıynsha naryq sýbektilerine 293 habarlama jiberildi, sondaı-aq 13 tergeý jumysy júrgizildi.

"Bizdiń baǵalaýymyzsha, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary baǵasynyń ósýi turaqtanady jáne jyl sońyna deıin 6%-dan aspaıdy. Bul boljam barlyq qoldanystaǵy faktorlardy jáne baǵany turaqtandyrý boıynsha joǵaryda atalǵan memleket qabyldaǵan sharalardy eskere otyryp jasaldy. Jalpy alǵanda, órkenıetti bólshek saýda men saýda ınfraqurylymyn damytý boıynsha júrgizilip jatqan júıeli jumys, aınalym shemasyn qarjylandyrý, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryna baǵalardy tejeý jónindegi jol kartasy sheńberindegi jumystardyń monıtorıngi men úılestirilýin kúsheıtý, “Azyq-túlik korporasııasy” resýrstaryn utymdy bólýdi qamtamasyz etý baǵany turaqtandyrýdyń negizgi faktorlary", — dep naqtylady mınıstr. 

Naryq tarapynan baǵanyń tómendeýine birinshi kezekte aýyl sharýashylyǵyndaǵy óndiris kóleminiń ósýi men órkenıetti bólshek saýdanyń damýy oń áser etedi.

"Baǵalardy onlaın rejımde monıtorıngteý úshin Mınıstrliktiń aýmaqtyq bólimsheleri men ákimdikter dosmart.kz onlaın júıesin paıdalanady. Bul júıe ML tehnologııalarymen óńdeýge jáne 1% kesh-bek alýǵa arnalǵan foto chekterdi qosa, jeke tulǵalardan ózekti derekterdi jınaýdy qamtamasyz etýge, sondaı-aq dúkenderde baǵalar men ónimderdiń bar-joǵyn monıtorıngileýdi júzege asyrýǵa múmkindik beredi", — dedi mınıstr. 

Qazirgi ýaqytta baǵany turaqtandyrý sheńberinde Mınıstrlik mynadaı júıeli jumystar júrgizýde:

Birinshi. Stasıonarlyq emes saýda bazarlaryn jańǵyrtý jáne saýda jabdyqtaryn satyp alý úshin uzaq merzimdi qarjylandyrýǵa qol jetkizý.

Ekinshi. Elektrondyq saýdany damytý jónindegi sharalar keshenin ázirleý.

Úshinshi. Ulttyq taýar ótkizý júıesin qurý boıynsha jumys júrgizilip jatyr.

Sońǵy jańalyqtar

«Výelta» velojarysy bastaldy

Sport • Búgin, 06:23

Jetisý qys maýsymyna daıyn ba?

Aımaqtar • Búgin, 06:13

Qazir kómir arzan satylyp jatyr

Aımaqtar • Búgin, 06:11

Qaraly qazan

Fýtbol • Búgin, 06:00

Tarazdan kelgen ury ustaldy

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar