Kári qurlyq elderinde koronavırýs epıdemııasynyń órshýine baılanysty aýrýhanalarda qorǵanys quraldarynyń jetispeýshiligi baıqaldy. Sondyqtan dárigerler daıvıng betperdesin qoldana bastaǵan. Italııa medısınalyq mekemeleri dáriger Renato Faveronyń usynysymen ázirlengen daıvıng betperdesin qazirdiń ózinde aq halatty abzal jandar ıgiligine paıdalanýda.
Bir qyzyǵy, 3D basyp shyǵaratyn qurylǵynyń kómegimen joǵary ári tıimdi medısınalyq súzgilerdi ornatýǵa múmkindik beretin arnaıy adapter ázirlengen. Vırýstan qorǵanýda kádýilgi medısınalyq maskadan kem bolmaıtyn bul maskalardy AQSh-tyń О́nimder men dári-dármekterdi baqylaý jónindegi agenttik te maquldap otyr. Daıvıng betperdeleri qorǵanys quraldary retinde óte jaqsy jumys isteıdi. Muqııat dezınfeksııalaýdan keıin olardy qaıta paıdalana berýge de bolady.
Al Sıngapýr ǵalymdary koronavırýstyq ınfeksııanyń belgilerin anyqtaıtyn betperde oılap tapqan edi. Onda adamnyń pýlsi, dene qyzýy, qysym jáne ottegi deńgeıi sııaqty mańyzdy belgiler týraly aqparat jınaıtyn datchıkter ornatylǵan. Ár jarty saǵat saıyn datchıkter adamnyń densaýlyǵy týraly málimetterdi uıaly telefondaǵy arnaıy qosymshaǵa jiberedi. Ol arqyly dárigerler naýqastyń jaǵdaıyn baqylaı alady. Datchıkterdi qorǵanys quraldarymen birge jýýǵa, tipti bir maskadan ekinshisine aýystyrýǵa bolady. Qazirgi ýaqytta atalǵan maskanyń baǵasy 36 AQSh dollarynan asady, al óndiris barysy damı tússe, 14,6 dollarǵa deıin tómendeýi múmkin.
Osy oraıda elimizde jahan jurtynan qalys qalmaı, el ıgiligine medısınalyq maskalardy ázirleýde. Otandyq Qamqor Tech kompanııasy ızraıldik Sonovia kompanııasymen birlese otyryp, elordada SONOMASK atty vırýsqa jáne bakterııalarǵa qarsy medısınalyq maskalar óndirisin iske qosty. Izraıl tehnologııasymen ázirlenetin maska vırýs pen bakterııadan qorǵap qana qoımaı, tipti, olardy joıyp jibere alady.
Medısınalyq maskalar biregeı patenttelgen ýltradybystyq tehnologııa negizinde Nazarbaev Ýnıversıteti janyndaǵy tehnoparkte shyǵarylady. Shyǵarylǵan maskalar bakterııalardy 99,99% jáne vırýstardy 98,89% joıýǵa kepildik beredi. Aıta keterligi, bul álemniń ártúrli iri ǵylymı-zertteý ortalyqtarynyń zerthanalyq zertteýlerimen rastalǵan. Ázirleýshilerdiń aıtýynsha, maskalar halyqaralyq standarttarǵa sáıkes keledi.
Medısınalyq maskalardy óndirýshilerge keraǵar pikirler de azaımaı otyr. Máselen, Japonııanyń Kıodo agenttigi ǵalamshar ekologııasy úshin bir ret qoldanylatyn medısınalyq maskalardyń qaýiptiligi týraly aıtady. Pandemııamen kúresý aıasynda medısınalyq maskalardy satý naýqany kósh basynda tur. Sondyqtan olardy álem halqy osy aptap ystyq mezgilde de qoldanyp keledi.
Kıodo agenttiginiń pikirinshe, jahan jurtynda mundaı bıologııalyq qaýipti qaldyqtardy qalaı kádege jaratý kerektigi týraly túsinik qalyptaspaǵan. Keıbir elde qoqysty durys joıý úshin eshqandaı jaǵdaı joqtyǵyn da sóz etedi. Agenttik álemniń ár túkpirindegi basylymdardyń sózin keltirip, Kúnshyǵys eliniń jaǵalaýynda birrettik maskalar sý aıdynynda qalqyp jatqanyn aıtady. Medısınalyq qaldyqtar sany Túrkııa men Eýropa elderiniń jaǵalaýlarynda jıi baıqala bastaǵan. Al Fransııa ekologteriniń aıtýynsha, teńiz ben muhıt sýlarynda kóp uzamaı medýzalar emes, maskalar shoǵyryn kórýge qorqatynyn málimdeıdi. Sebebi mundaı maska qaldyqtary adamnyń jeıtin asynan jáne balyqtyń ishek qýysynan tabylǵan. Bul mıkroplastıka bólshekterine ydyraý úshin júz jyldan astam ýaqyt qajet.
Ár alýan pikirler toǵysy, árıne, bizdi san-saqqa júgirteri anyq. Alaıda densaýlyǵyńyzdy saqtap, ımmýnıtetińizdi nárli taǵamdarmen toltyrǵan quptarlyq bolar edi.
