Doktor Ramazanov

Biz Erlan Ramazanov qyz­met etetin oblys ortaly­ǵyndaǵy balalar aýrýhanasyna keldik. Kelgen betten aýrý­hananyń tynymsyz tir­shiligine kýá boldyq: hırýrgııa bólimshesine jedel járdem arqyly jetkizilip jatqan balalar, sabyrsyzdanǵan ata-ana, kómek kórsetýge asyqqan medbıkeler.

«Doktor Ramazanov sizdi kútip otyr, kirińiz», degen daýys estildi bir kezde. Jy­ly­ushyraı qarsy al­ǵan dáriger: «О́zińiz baıqa­ǵan­daı, aýrýhananyń birinshi qabatyndaǵy emhanada kún­delikti tús kezinde bir saǵat­taı dárigerlik qabyldaý ót­kizemin. Jańa týǵan náres­teden 18 jasqa deıingi jas­óspirimderge ota jasaımyn», dedi.

Basty maqsat – jańa týǵan sábılerge medısınalyq kó­mek kórsetýdi halyqaralyq stan­darttarǵa saı jetildirý. Týa bitken damý kemshiligimen dúnıege kelgen sábılerge jedel hırýrgııalyq ota jasaý arqyly ǵana olardyń shetineý kórsetkishi tómendeıdi. Osy baǵytta aıanbaı eńbek etip júrgen keıipkerimiz Erlan Amangeldiuly osy kúnge deıin 2 myńǵa jýyq sábıge ota jasaǵan eken.

– Eń qıyny – 600-700 gramdyq sábılerge jasalatyn ota. Árbir osyndaı­ salmaqpen shala týǵan náres­telerge jasalǵan otalar esimde saqtalyp qalady. Eń kishkentaı pasıentim – 500 gramdyq sábıdiń ishegine jasalǵan ota sátti ótti. Seniń kóz aldyńda – ómir men ólim. О́te aýyr, uzaqtyǵy 12 saǵatqa sozylǵan ota da jasadyq. Sábı­diń densaýlyǵyn saqtaý, aman alyp qalý, aldaǵy búkil ǵumyry – seniń qolyńda, – deıdi hırýrg-neonatolog.

Balanyń týǵanyna deıin tabıǵat bermegendi, dáriger­ler beredi degen sóz. О́ıtkeni jańa týǵan náreste 500 gramm dene salmaǵymen óz betinshe demala almaıdy, ókpesi jetilmegen. Dárigerler men medbıkeler birneshe aı boıy balaǵa kútim kórsetedi. As qorytý aǵzalary jetilmeı, ana sútin qabyldaı almasa, onda kerekti qorekti tamyry arqyly dári tamyzǵyshtan alady. Mine, osyndaıda hırýrg-neonatologtermen birge medbıkelerdiń sábı­lerdiń ómirin saqtap qalý­daǵy kún­diz-túngi qyzmet­teriniń qan­daı ekenin túsinesiz. Tipti 500 gramm salmaqpen týǵan náresteniń tamyryna dári tamyzǵysh qoıý nemese qan alýyn eles­tetip kórińizshi?!

– Keıin álgi 500, 600 gram­­dyq sábılerdiń qalaı ósip kele jatqan sýretterin alyp, ata-analary bizge kelip turady. Analardyń baqytty, qýanyshty túrlerin kórip, kishkentaıǵa ómir syıladyq dep biz de qýanyp qalamyz, – deıdi Erlan Amangeldiuly.

Buǵan deıin bosanatyn analar úshin gınekolog pen aký­sher jaqsy tanys bolsa, endi neonatolog dáriger de ana men bala janynan taby­lady. О́ıtkeni qazirgi ýa­qyt­ta medısınaǵa neonatologııa salasy, neonatolog-dáriger, neonatolog-hırýrg sııaqty uǵymdar qosyldy. Jalpy, «Neonatologııa» ter­mıni grekshe «jańa týǵan» de­gendi bildiredi eken. Iаǵnı neonatolog-dáriger ja­ńa týǵan bala damýyndaǵy aýyt­qýlardy qarap, anyq­taıdy. Onyń mindetine ná­resteniń barlyq múshesin jáne júıke júıesin tekserý kiredi. Keıbir aýyr jaǵ­daılarda bosanatyn áıel­derge kómek kórsetýge arnal­ǵan mamandandyrylǵan perzenthanalarda neonatologter týý kezinde qa­tysýy da múmkin. Al endi neo­na­tologııanyń pedıatrııadan azdaǵan ereksheligi bar de­meseńiz, ekeýinde de pa­sıent – náreste. Perzenthanada bol­ǵan kezde neonatologter qarap, úıge shyqqan soń pedıa­trlarǵa tabystalady.

Erlan Amangeldiulynyń aıtýynsha, ishten shyqqan boıda aýrý bolyp týatyn balalar az emes. Sábı súıgisi keletin ata-ana densaýlyqtaryna du­rys qaraýy kerek. Dárigerler ananyń júktilik kezinen bas­tap túrli aýrýdyń aldyn alady. Ananyń densaýlyq jaǵdaıyn baqylaýda ustaı­myz. Ekinshi sebep, turmystyq jaǵdaıy da áser etedi. Jaq­­sylap kútinip, durys tamaq­taný da óte qajet.

Búginde jańa týǵan náres­telerdi emdeıtin neonatologter, qarqyndy reanımasııa qyz­metin kórsetetin anes­tezıologter, pedıatrlar jetis­peı jatyr. Jańa týǵan ba­lany qaraıtyn medısına bólimi neonatologııa dep atalyp, bul termın – jańa týǵan bala, al perınatologııa qursaqta jatqan bala degendi bildiredi. О́kinishke qaraı, eli­mizde neonatologter de, perınatologter de az.

– Qaı otaǵa bolmasyn úlken daıyndyq kerek. О́ıtkeni balalar kez kelgen operasııany aýyr qabyldaıdy. Tiliktiń ózi aǵzaǵa aýyr tıedi Ota jasaý barysynda túrli jaǵdaı bolýy múmkin. Kútpegen jaǵdaıǵa daıyn bolý úshin medısınalyq kitaptardy aqtaryp, qarap, oqyp-bilip otaǵa kirý – mindet. Shetelde tájirıbe – osyndaı. О́ıtkeni dıagnozdyń ataýy bir bol­ǵanymen, ol ár balanyń aǵzasynda árqalaı, – dedi dáriger.

Osylaı sózin sabaqtaǵan Erlan Amangeldiuly Tel-Avıv, Mınsk qalalarynda, elimizdiń ortalyq klınıkalarynda biliktilikti arttyrý kýrstarynan ótken eken. Iá, balalar hırýrgi bolý – bıik mártebe. Jańa týǵan sábıge otaý jasaý – erlikpen teń. Erlannyń áriptesteri Iýrıı Saıapın, Sovet Smaı­lov, Erlan Tóleýbekov, Mu­hıt Aqsholaqov, Rınat Temir­bolatov, Sergeı Akopov, О́mir­zaq Haıyrgeldın, Tanat Zııada, Jandos Mýsın, Ásem Dáýle­tova sııaqty dárigerler úshin jańa týǵan sábıge jasal­ǵan árbir sátti aıaqtalǵan ota – baqyt, jeńis, kózge jas alatyn qýanyshty sátter.

Bizdiń keıipkerimiz, árip­tes­teri men pasıentteri «Doktor Ramazanov» dep atap ketken Erlan Amangeldiuly Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Semeı Medısına aka­demııasynyń pedıatrııalyq fakýltetin bitirgen soń Pav­l­odar oblystyq balalar aýrý­hanasynda ınternatýradan ótip, hırýrg bolyp qyzmetke qabyldanady.

О́ńirde 2000 jyldary jańa týǵan balalardyń arasyndaǵy ólim-jitim kóp bolsa, búgingi tańda týa bitken aqaýy bar sábılerdiń 90 paıyzynyń ómirin saqtaýǵa múmkindik bar. Osyndaı múmkindik jasaǵan elimizdiń úzdik neo­­­na­tolog-hırýrgi Erlan Ra­mazanov «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń jeńimpazy atandy.

– Naǵyz hırýrg jasaǵan otalaryn eseptemeıdi. Biz kún-tún demeı kez kelgen ýa­qyt­­ta mı men júrekten basqa balanyń dene múshesine ota jasaýǵa daıyn bolýymyz kerek. Neonataldyq hırýrgııany tańdaǵanym, sábılerdiń den­saýlyǵyn saqtaý – ómir­­­degi basty maqsatym. In­nova­sııalyq tehnologııalardy meńgerip, álemdegi úz­dik mamandarmen tájirıbe almastyq, – deıdi.

Balalar aýrýhanasynyń bas dárigeri Ardaq Kúzekovtiń aıtýynsha, 2004 jyldan beri jas maman retinde qyzmetin bastaǵan Erlan Ramazanov neonataldyq hırýrgııa baǵy­­tynda aldyna qoıǵan maqsatyn oryndady. Qazir aýrýhanada 100-ge jýyq bilikti dáriger men 300-den asa medbıke qyzmet etýde. Sońǵy úsh jylda taǵy da 20 jas mamanmen tolyqty. Jas mamandardyń qatarynda «Doktor Ramazanovtyń» da shákirtteri bar.

Erlan Amangeldiuly – áriptesteri arasynda syıly, úlgi bolarlyq azamat. Shańyraǵynda úsh balanyń ákesi atanǵan baqytty jan.

– О́mirimiz kúni-túni aýrý­hanada ótedi, árıne ju­mystan soń otbasyma, úı­ge asyǵamyn. Árbir aýyr ota jasalǵan soń balasyn qolyna alǵan ata-ananyń qýanyshyn kórip, alǵysyn alǵan bir baqyt. Bala­lardyń aýyrmaǵanyn tileımin qa­shanda. Olar elimizdiń bola­shaǵy, Otanymyz tynysh, bar­lyq sala damı bersin, – deıdi E.Ramazanov.

Pavlodar oblysy