Derek boıynsha, aımaqtaǵy jylytý qazandyqtary men jeke úıler 379,5 myń tonna kómir tutynady. Onyń 142,4 myń tonnasy bıýdjettik salanyń qajetin óteýge jumsalsa, qalǵan bóligi jeke jylý oshaqtarynyń úlesine tıetin kórinedi. Oblystaǵy qysqa qajetti otynmen qamtý osy bıýdjettik sala úshin kún tártibinde tur. Búginge deıin memleket qarjysy esebinen satyp alynǵan kómir qory 11,9 myń tonnaǵa jetip, barlyq suranystyń 49 paıyzyn qurapty. Sondaı-aq mekemelerdi jylytý úshin 25,7 mln lıtr dızel otyny satyp alynǵan eken. Jalpy, kelisimshartqa sáıkes jylytý maýsymy bastalǵanǵa deıin qajetti ónimmen qamtý 80 paıyzǵa jetkizilmek.
Jalpy, aldaǵy jylytý maýsymyna daıyndyq jumysy júıeli túrde jalǵasýda. Osy maqsatqa bıýdjetten 15,9 mlrd teńge bólindi. Onyń ishinde jylýmen jabdyqtaý nysandaryn jóndeý úshin 6 mlrd teńge, kómir, mazýt, dızel otynyn satyp alýǵa 9,4 mlrd teńge, jylý júıelerin jóndeýge jáne qajetti qural-jabdyq satyp alýǵa 538 mln teńge bólinse, kásiporyndardyń óz qarajattary esebinen 2,1 mlrd teńge taǵy qarastyrylǵan.
– Oblysta jylytý maýsymynyń jumysyn úzdiksiz júrgizý úshin 35 qazandyqqa kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeý jumystary júrgizilýde. Jóndeý jumystarynyń 91 paıyzy aıaqtaldy. Atap aıtqanda, 64,3 shaqyrym jylý magıstrali, 13,4 myń shaqyrym elektr jelisi, 3 016 transformator stansasy men basqa da qurylǵy men jabdyqtardy qysqa daıyndap, qoldanysqa berýdemiz. Sondaı-aq bıýdjet salasy boıynsha 2002 nysannyń qysqy maýsymǵa daıyndyǵy pysyqtalýda. Onyń ishinde 1 072 bilim berý mekemesi, 592 densaýlyq saqtaý mekemesi jáne 338 basqa da áleýmettik nysan alǵashqy kezekte iske qosylmaqshy, – deıdi oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysy Baǵlan Tánekenov.
Oblysta ortalyq qazandyqtardy keńeıtý jáne aǵymdaǵy jóndeý boıynsha da jumys qyzyp tur eken. Mysalǵa, Balpyq bı aýylyndaǵy jylý qazandyǵyn jańǵyrtý úshin «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy aıasynda 256,5 mln teńge bólinse, Qarabulaq kenti, Úshtóbe, Sarqan qalalarynyń jylý júıesin jóndeýge «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasy boıynsha 223,2 mln teńge qarastyrylyp otyr. Jalpy, ortalyq qazandyqtardy keńeıtý jáne aǵymdaǵy jóndeý jumystaryna barlyǵy 479,7 mln teńge bólingen. Munan bólek, oblystyń Eskeldi aýdany men Qapshaǵaı qalasyndaǵy 8,2 shaqyrym bolatyn jylý jelisin qaıta qurylymdaý jáne salý boıynsha 4 joba iske asyrylýda, buǵan 1,24 mlrd teńge jumsalmaq. Bul qarjynyń 1,06 mlrd teńgesi respýblıkalyq bıýdjetten, al 176,4 mln teńgesi jergilikti bıýdjetten bólinip otyr.
Aımaqta ortalyq jylý qazandyǵyn gaz júıesine kóshirý áli de jalǵasýda. Bul baǵytta oblysta 4 qazandyqqa qarjy bólingen. Iаǵnı Eskeldi aýdanyndaǵy 1 ortalyq, Taldyqorǵan qalasynda 2 ortalyq jáne Qapshaǵaı qalasyndaǵy 1 ortalyqqa kógildir otyn tartý úshin 3,3 mlrd teńge bólinipti. Sonymen qatar «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasy aıasynda 3 joba júzege asyrylýda.
Jalpy, jaqyn ýaqytta Almaty oblysyndaǵy shaǵyn qalalar men aýdan ortalyqtaryndaǵy jylý qazandyqtaryn tabıǵı gazǵa qosý jumysyn tolyq aıaqtaý mindeti tur. Oǵan memleket tarapynan qomaqty qarajat ta kedergisiz bólinýde. Alaıda kógildir otynǵa qosylý jeke turǵyn úı ıeleri úshin armanǵa aınalyp otyr. Biz jeke sektordaǵy gaz tartý jumysynyń quny aýyl adamdarynyń qaltasyna salmaq salyp otyrǵanyn buǵan deıin de jazǵan bolatynbyz. Ol maqalamyzǵa Ile aýdany aýmaǵyndaǵy aýyldardyń jaǵdaıyn arqaý etken edik. О́kinshke qaraı, osy tektes ahýal oblys ortalyǵynyń irgesindegi Kóksý aýdanynda da qalyptasyp otyr.
– Taldyqorǵan aımaǵyna tabıǵı gazdyń kelgenine biz qatty qýandyq. О́ıtkeni bul óńirde buryn jeli bolmaǵan. Gaz magıstraly bizdiń Kóksý aýdanynyń aýmaǵyna birinshi jetti. Aýyldaǵy alǵashqy úıdiń gazǵa qosylǵanyna da biraz ýaqyt boldy. Biraq bul ıgilikti eldiń bári kóre almaı otyr. Sebebi, úıge gaz kirgizý óte qymbat. Qazir munyń quny 350 myń teńgeden bastalǵanymen, tolyq qosylýǵa 600 myń teńgeden astam qarjy ketedi. Jurtqa 350 myń teńgeniń ózi kóp aqsha. Aýdandaǵy ortasha jalaqy 60 myń teńgeniń shamasynda ǵana, – deıdi Balpyq bı aýlynyń turǵyny Marat Amangeldi.
Aıtpaqshy, Balpyq bı aýyly Taldyqorǵanǵa baratyn temir joldyń boıynda tur. Iаǵnı tasymaldanǵan kómirdi túsirip, satýmen aınalysatyn kompanııalardyń birneshe qoımasy osy jerde ornalasqan. Biraq qazir aýylda kómir joqtyń qasy. Jalpy, byltyr osy merzimde qysqy otyn úshin qajetti kómirdiń negizgi bóligi kelip, turǵyndardyń qajetti mólsherdegi suranysy ótelgen eken. Al bıylǵy jaǵdaı alańdatarlyqtaı.
– О́tkende birneshe vagon kómir kelgen. Qyrǵyn kezek bolyp, pyshaq ústinen bólisip áketti. Kómirdiń tonnasy 14 myń teńge boldy. Buǵan tıeý men tasymaldaýǵa ketetin 10 myń – 15 myń teńgeni taǵy qosyńyz. Úlken úıdi jylytýǵa kemi 10 tonna kómir kerek. Úkimet turǵyndardyń óz qarjysyna satyp alatyn kómirdiń tapshylyǵyn boldyrmasa eken, – deıdi taǵy aýyl turǵyndary.
Almaty oblysy
